Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή άλλαξαν τις προτεραιότητες της διεθνούς ατζέντας αιφνιδίως, καθώς τα αμερικανικά πλήγματα κατά του Ιράν και η ένταση ξανά γύρω από τα Στενά του Ορμούζ μετατόπισαν σε μεγάλο βαθμό το ενδιαφέρον από τις αμυντικές δαπάνες και την Ουκρανία στη νέα κρίση. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι μεγάλο μέρος των συζητήσεων στο περιθώριο της Συνόδου επικεντρώθηκε στις επιπτώσεις των εξελίξεων αυτών για τη Συμμαχία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι επαφές του προέδρου Τραμπ με τον πρόεδρο Ερντογάν. Οι δημόσιες δηλώσεις του αμερικανού προέδρου είναι ενδεικτικές της προσπάθειας που φαίνεται να κάνει η Ουάσιγκτον για αναβάθμιση των σχέσεών της με την Αγκυρα, με την πρώτη κίνηση καλής θέλησης να έχει ήδη γίνει, με την προώθηση της πώλησης κινητήρων για το τουρκικό μαχητικό KAAN, μια εξέλιξη που ερμηνεύεται ως προσπάθεια να αποκατασταθεί σταδιακά η αμυντική συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών.
Σε ό,τι αφορά τις δηλώσεις του προέδρου Τραμπ για τα F-35 και ότι ζήτησε από τους συνεργάτες του να εξετάσουν τρόπους υπέρβασης των νομικών και πολιτικών εμποδίων που θέτουν οι κυρώσεις CAATSA και η στάση του Κογκρέσου, δεν σημαίνει ότι η Τουρκία επιστρέφει άμεσα στο πρόγραμμα, αφού οι S-400 εξακολουθούν να αποτελούν το βασικό εμπόδιο.
Ωστόσο και μόνο το γεγονός ότι η Ουάσιγκτον αναζητεί λύσεις δείχνει πόσο σημαντική είναι η Αγκυρα για αυτή. Η Τουρκία μέσα σε όλο αυτό το πλέγμα συζητήσεων διαφαίνεται ότι επιζητεί να παίξει καθοριστικό ρόλο στην ασφάλεια της Ευρώπης και της Ανατολικής Μεσογείου. Επιπλέον, παρά τη διπλωματική κινητικότητα που υπάρχει, οι προοπτικές για μια αποκλιμάκωση που να είναι σταθερή παραμένουν αβέβαιες και σε αυτό έρχεται να προστεθεί και ο απρόβλεπτος τρόπος με τον οποίο κινείται ο πρόεδρος Τραμπ, που δεν επιτρέπει σε κανένα μέρος ασφαλείς προβλέψεις, ενώ ας μην παραγνωρίζεται και το γεγονός ότι και η κυβέρνηση Νετανιάχου έχει περιορισμένα περιθώρια ελιγμών.
Οι εσωτερικές πολιτικές πιέσεις που δέχεται λόγω επερχόμενων εκλογών, αλλά και η εκτίμηση ότι η απειλή από το Ιράν και το δίκτυο των συμμάχων του (Χεζμπολάχ και Χαμάς) δεν έχει εκλείψει, την οδηγούν στη διατήρηση μιας συνεχόμενης σκληρής στάσης και δυναμιτίζει κάθε προσπάθεια τερματισμού του πολέμου.
Τέλος, τα 50 δισ. των αμυντικών συμφωνιών που ανακοινώθηκαν στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ αποτυπώνουν τη νέα αμυντική και βιομηχανική κινητοποίηση της Συμμαχίας, από την οποία η Ελλάδα μπορεί να ωφεληθεί εφόσον διεκδικήσει ενεργό συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας σε συμπαραγωγές, τεχνογνωσία και προστιθέμενη αξία.
Το εάν η νέα αυτή αμερικανική προσέγγιση θα οδηγήσει σε ουσιαστικές αποφάσεις και αν η Ευρώπη θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις αυξημένες απαιτήσεις για μεγαλύτερη ανάληψη ευθύνης στον τομέα της άμυνας θα φανεί το επόμενο διάστημα, όμως σε κάθε περίπτωση οι εξελίξεις επιβεβαιώνουν ότι οι ισορροπίες και στη Μέση Ανατολή και στο ΝΑΤΟ επανακαθορίζονται.
Ο κ. Ευάγγελος Αποστολάκης είναι βουλευτής Επικρατείας, πρώην υπουργός Εθνικής Αμυνας, ν/χος, επιτ. αρχηγός ΓΕΕΘΑ.
