Ο Μιχάλης Καραπέτσας και ο Στέλιος Σεϊντής δεν είναι δυο συνηθισμένοι μαθητές του Λυκείου. Είναι δυο νέοι που μεγάλωσαν στην ελληνική γη, μέσα σε οικογένειες που ασχολούνται με τον πρωτογενή τομέα και στηρίζουν την ανάπτυξη της τοπικής οικονομίας και της ελληνικής αγροτικής και κτηνοτροφικής δύναμης.
Πέραν της οικονομικής διάστασης και της αξίας των καλλιεργειών και της κτηνοτροφίας όμως, έμαθαν να αγαπούν τη γη και τους καρπούς της και έχουν αποφασίσει ήδη να ασχοληθούν με την κτηνοτροφία και τη γεωργία αντίστοιχα. Στην κουβέντα μας μάς μίλησαν για τις προσωπικές τους φιλοδοξίες, τις προσδοκίες και τις σύγχρονες συνθήκες, όπως η οικονομική αστάθεια, η κλιματική αλλαγή και οι τεχνολογικές εξελίξεις, οι οποίες και διαμορφώνουν το μελλοντικό επαγγελματικό τους ταξίδι.
Μιχάλης Καραπέτσας
Τι σε ενέπνευσε να ασχοληθείς με τον πρωτογενή τομέα και συγκεκριμένα με την κτηνοτροφία;
«Η μεγαλύτερη έμπνευσή μου ήταν η οικογένειά μου. Από πολύ μικρή ηλικία με έπαιρναν μαζί τους στη φάρμα μας και μου έδειχναν στην πράξη πώς μεγαλώνουμε τις αγελάδες, με φροντίδα, υπευθυνότητα και σεβασμό. Μέσα από αυτή τη διαδικασία έμαθα όχι μόνο τη δουλειά, αλλά και να την αγαπώ πραγματικά. Κατάλαβα ότι η κτηνοτροφία δεν είναι απλώς ένα επάγγελμα, αλλά ένας τρόπος ζωής που σου επιστρέφει αγάπη, ικανοποίηση και βαθιά σύνδεση με τη φύση και τα ζώα. Αυτές οι εμπειρίες με οδήγησαν συνειδητά να ασχοληθώ με τον πρωτογενή τομέα».
Ποιες είναι οι βασικές δεξιότητες που θεωρείς απαραίτητες για έναν κτηνοτρόφο;
«Πιστεύω πως υπάρχουν τρεις βασικές δεξιότητες για να ασχοληθεί κάποιος με την κτηνοτροφία. Πρώτα απ’ όλα είναι η θέληση. Χωρίς πραγματική θέληση και εσωτερικό κίνητρο, δεν έχει νόημα να ξεκινήσεις κάτι τόσο απαιτητικό. Είναι ένα επάγγελμα με δυσκολίες, ευθύνες και καθημερινή παρουσία, οπότε πρέπει να το θέλεις πραγματικά. Η δεύτερη είναι η υπομονή. Πρέπει να έχεις υπομονή με τα ζώα, γιατί δεν είναι αντικείμενα· είναι ζωντανοί οργανισμοί, με τις δικές τους ανάγκες και τη δική τους προσωπικότητα. Το καθένα είναι ξεχωριστό και χρειάζεται ιδιαίτερη φροντίδα και διαχείριση. Δεν λειτουργούν όλα με τον ίδιο τρόπο, ούτε αντιδρούν το ίδιο, και αυτό απαιτεί κατανόηση και επιμονή. Τέλος, θα έλεγα πως σημαντική είναι και η υπευθυνότητα. Τα ζώα εξαρτώνται από εσένα καθημερινά για τη φροντίδα και τη διατροφή τους. Δεν υπάρχουν αργίες ή περιθώρια αδιαφορίας. Πρέπει να είσαι συνεπής, οργανωτικός και παρών κάθε μέρα».
Πώς πιστεύεις ότι η κλιματική αλλαγή επηρεάζει την κτηνοτροφία σήμερα;
«Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει άμεσα την κτηνοτροφία. Οι απότομες μεταβολές της θερμοκρασίας, όπως όταν μία μέρα έχει ζέστη και την επόμενη έντονο κρύο, δυσκολεύουν πολύ τα ζώα να προσαρμοστούν. Αυτές οι εναλλαγές μπορούν να επηρεάσουν σοβαρά την υγεία τους, προκαλώντας ασθένειες και μειώνοντας την αντοχή και την παραγωγικότητά τους. Επιπλέον, η άνοδος της θερμοκρασίας δυσκολεύει τη σωστή λειτουργία και απόδοση των αγελάδων. Η ιδανική θερμοκρασία για την ευζωία και την παραγωγικότητά τους είναι περίπου στους 14°C. Οταν η θερμοκρασία ανεβαίνει πάνω από αυτό το επίπεδο, τα ζώα αγχώνονται, μειώνεται η όρεξή τους και επηρεάζεται αρνητικά η παραγωγικότητά τους. Επίσης, η έλλειψη βροχοπτώσεων δημιουργεί σοβαρό πρόβλημα το καλοκαίρι, καθώς μειώνονται τα αποθέματα νερού και δεν είναι εφικτή η κάλυψη των βασικών αναγκών των ζώων. Ωστόσο, σήμερα υπάρχουν λύσεις που βοηθούν στην αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων. Οι σύγχρονες κτηνοτροφικές μονάδες διαθέτουν οργανωμένα συστήματα ύδρευσης μέσα στις εγκαταστάσεις, εξασφαλίζοντας σταθερή πρόσβαση σε νερό. Παρότι οι κλιματικές συνθήκες δημιουργούν δυσκολίες, με σωστή οργάνωση και υποδομή μπορούν σε μεγάλο βαθμό να αντιμετωπιστούν».
Πώς κρίνεις την επίδραση της τεχνολογίας στην κτηνοτροφία;
«Τα τελευταία χρόνια η τεχνολογία έχει παίξει καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της κτηνοτροφίας. Μέσα από σύγχρονα μηχανήματα και τεχνολογικά συστήματα, ο κτηνοτρόφος έχει πλέον πολύ καλύτερο έλεγχο και εικόνα για κάθε ζώο ξεχωριστά. Μπορεί να γνωρίζει πού βρίσκεται, τι τροφή έχει καταναλώσει, πόση ποσότητα έχει φάει, αλλά και να παρακολουθεί την υγεία του σε πραγματικό χρόνο. Υπάρχουν αισθητήρες, κάμερες και ειδικά λογισμικά που καταγράφουν δεδομένα για το κάθε ζώο, συμβάλλοντας στην έγκαιρη διάγνωση προβλημάτων και τη σωστή διαχείριση του κοπαδιού. Ακόμα, είναι πιο εύκολο να τα ακινητοποιήσεις σωστά, όταν χρειάζεται να τους χορηγηθεί κάποια αγωγή ή φροντίδα. Ετσι μειώνεται ο κίνδυνος ασθενειών και βελτιώνεται η παραγωγικότητα».
Πώς η οικονομική αστάθεια επηρεάζει το επάγγελμά σου;
«Η οικονομική αστάθεια των τελευταίων ετών επηρεάζει έντονα και την κτηνοτροφία. Στην πραγματικότητα, όλα λειτουργούν σαν μια αλυσίδα· δεν επηρεάζεται μόνο το δικό μου επάγγελμα, αλλά ολόκληρη η παραγωγική διαδικασία. Ακόμη κι αν αυξηθεί η τιμή στο μοσχάρι ή το αρνί, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ωφελείται ο κτηνοτρόφος. Γιατί την ίδια στιγμή αυξάνονται οι τιμές στις ζωοτροφές, τις οποίες προμηθευόμαστε από τους γεωργούς, καθώς και το κόστος ενέργειας, καυσίμων και γενικών εξόδων. Ουσιαστικά, ό,τι κερδίζεις από τη μία πλευρά, το χάνεις από την άλλη. Παράλληλα, η οικονομική δυσκολία που αντιμετωπίζει ο κόσμος επηρεάζει και την κατανάλωση. Οταν το εισόδημα είναι περιορισμένο, αρκετοί, αντί για ένα ποιοτικό κρέας που έχει υψηλότερο κόστος συχνά επιλέγουν φθηνότερα προϊόντα, έστω κι αν η ποιότητά τους είναι αμφίβολη. Ιδιαίτερα δύσκολο είναι το ξεκίνημα για έναν νέο άνθρωπο που θέλει να μπει στο επάγγελμα. Η δημιουργία μιας κτηνοτροφικής μονάδας απαιτεί σημαντικό αρχικό κεφάλαιο. Μόνο για να ξεκινήσει κάποιος με έναν βασικό αριθμό ζώων – για παράδειγμα 20 αγελάδες – το κόστος είναι ήδη πολύ υψηλό. Και πέρα από την αγορά των ζώων, υπάρχουν οι εγκαταστάσεις, ο στάβλος, ο εξοπλισμός και φυσικά οι ζωοτροφές, που αποτελούν βασικό και διαρκές έξοδο. Δυστυχώς, αυτή η κατάσταση έχει επηρεάσει συνολικά τον πρωτογενή τομέα. Κι όμως, η κτηνοτροφία αποτελεί βασικό πυλώνα της αγροτικής παραγωγής. Χωρίς αυτήν, δεν μπορεί να υπάρξει ισορροπία ούτε στη γεωργία ούτε συνολικά στην παραγωγή τροφίμων. Είναι ένας τομέας ζωτικής σημασίας για την οικονομία και τη διατροφική αυτάρκεια που χρειάζεται στήριξη για να μπορέσει να επιβιώσει και να εξελιχθεί».
Στέλιος Σεϊντής
Τι σε παρακίνησε να ασχοληθείς με τη γεωργία και τι σε γοητεύει σε αυτό το επάγγελμα;
«Καθοριστικό ρόλο στην απόφασή μου έπαιξε η οικογένειά μου, καθώς οι γονείς μου ασχολούνται επαγγελματικά με τη γεωργία. Από πολύ μικρή ηλικία βρισκόμουν καθημερινά στο χωράφι μαζί τους, παρατηρώντας και μαθαίνοντας. Η πρώτη μου επαφή με τη γη ξεκίνησε μόλις στα πέντε μου χρόνια, όταν άρχισα να συμμετέχω με τον δικό μου τρόπο στις αγροτικές εργασίες. Ωστόσο, από την ηλικία των δώδεκα ετών και μετά, η παρουσία μου έγινε πιο συστηματική και ενεργή».
Πέρα από το οικογενειακό σου περιβάλλον, πιστεύεις ότι υπήρξε και κάτι άλλο που σε ώθησε να επιλέξεις τη γεωργία;
«Αυτό που με τράβηξε πραγματικά είναι η ίδια η δουλειά και ιδιαίτερα τα αγροτικά μηχανήματα. Από μικρός εντυπωσιαζόμουν από τον τρόπο που λειτουργούν, από τη δύναμη και την τεχνολογία τους. Δεν μπορώ να φανταστώ την καθημερινότητά μου μακριά από αυτά· νιώθω ότι αποτελούν κομμάτι της ζωής μου».
Πώς πιστεύεις ότι η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει την αγροτική παραγωγή;
«Μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στην εξέλιξη της αγροτικής παραγωγής, ιδιαίτερα μέσα από τη γεωργία ακριβείας. Με τη χρήση σύγχρονων μηχανημάτων, συστημάτων καθοδήγησης GPS και αυτοματοποιημένων εφαρμογών, ο αγρότης μπορεί να δουλεύει με μεγαλύτερη ακρίβεια, μειώνοντας τα λάθη και τις άσκοπες σπατάλες. Επιπλέον, κάνει την εργασία πιο εύκολη και λιγότερο κουραστική σε σύγκριση με το παρελθόν».
Υπάρχουν αστάθμητοι παράγοντες που επηρεάζουν την παραγωγή ενός αγρότη, ακόμα κι εάν ο ίδιος έχει προετοιμαστεί και δουλέψει μεθοδικά;
«Οι καιρικές συνθήκες αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες δυσκολίες στη γεωργία. Το πρόβλημα είναι ότι πολλές φορές δεν μπορείς να προβλέψεις με ακρίβεια τι θα συμβεί. Τα καιρικά δελτία δεν πέφτουν πάντα μέσα και αυτή η αβεβαιότητα δημιουργεί μεγάλο ρίσκο για τον παραγωγό. Η ξηρασία, για παράδειγμα, μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την ανάπτυξη της καλλιέργειας. Από την άλλη, η υπερβολική βροχόπτωση μπορεί να καταστρέψει τον σπόρο, να τον σαπίσει και ουσιαστικά να χαθεί όλη η προσπάθεια. Σε μια τέτοια περίπτωση είναι σαν να μην έχεις κάνει τίποτα – ο κόπος και τα έξοδα πηγαίνουν χαμένα. Αν η ζημιά γίνει νωρίς, ίσως υπάρχει χρόνος να ξαναγίνει σπορά και να σωθεί μέρος της παραγωγής. Αν όμως συμβεί αργότερα, κοντά στη συγκομιδή ή μέσα στο καλοκαίρι, τότε δεν μπορείς να κάνεις κάτι. Η καλλιεργητική περίοδος έχει περάσει και το μόνο που απομένει είναι να περιμένεις την επόμενη χρονιά».
Πώς βλέπεις την εξέλιξη των καλλιεργειών στην περιοχή σου τα επόμενα χρόνια;
«Στην περιοχή μου υπάρχει έντονη αβεβαιότητα σχετικά με το ποιες καλλιέργειες συμφέρουν πραγματικά. Πολλοί παραγωγοί αλλάζουν καλλιέργεια σχεδόν κάθε χρόνο, προσπαθώντας να βρουν κάτι πιο αποδοτικό οικονομικά. Αν δουν ότι μια χρονιά η καλλιέργεια δεν τους συμφέρει οικονομικά, την επόμενη επιλέγουν κάτι διαφορετικό. Αυτή η συνεχής εναλλαγή, όμως, δημιουργεί ανασφάλεια και συχνά οδηγεί αρκετούς, ειδικά μεγαλύτερης ηλικίας, στο να εγκαταλείπουν σταδιακά την καλλιέργεια. Υπάρχουν, για παράδειγμα, καλλιέργειες όπως το καλαμπόκι, οι οποίες έχουν υψηλό κόστος παραγωγής, καθώς απαιτούν μεγάλες ποσότητες νερού και λιπάσματος. Οταν τα έξοδα είναι αυξημένα και οι τιμές δεν καλύπτουν το κόστος, πολλοί παραγωγοί αναγκάζονται να τις εγκαταλείψουν. Ετσι, τα επόμενα χρόνια πιστεύω ότι θα επιλέγονται κυρίως πιο οικονομικές και ανθεκτικές καλλιέργειες, που δεν απαιτούν πολλούς πόρους, ιδιαίτερα νερό. Η βιωσιμότητα και το χαμηλότερο κόστος φαίνεται πως θα καθορίσουν τις επιλογές των αγροτών στην περιοχή».
Πιστεύεις ότι θα ασχοληθεί η νέα γενιά με τον γεωργικό τομέα;
«Θεωρώ ότι η νέα γενιά δύσκολα θα επιλέξει μαζικά τον αγροτικό τομέα, κυρίως λόγω του υψηλού κόστους και της έλλειψης ουσιαστικής στήριξης. Για να ξεκινήσει κάποιος από το μηδέν, απαιτείται μεγάλο αρχικό κεφάλαιο. Για παράδειγμα, για μια βιώσιμη εκμετάλλευση χρειάζονται τουλάχιστον 100 στρέμματα, που με τις σημερινές τιμές μπορεί να κοστίζουν περίπου 2.000 ευρώ το στρέμμα δηλαδή γύρω στις 200.000 ευρώ μόνο για την αγορά της γης. Πέρα από αυτό, υπάρχουν τα έξοδα για τα μηχανήματα, τα τρακτέρ, τα καύσιμα, τα αγροεφόδια, τις συντηρήσεις και τις απρόβλεπτες ζημιές. Πρόκειται για μια επένδυση με μεγάλο ρίσκο και χωρίς σταθερότητα, καθώς εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες και τις τιμές της αγοράς. Επιπλέον, η καθημερινότητα του αγρότη απαιτεί πολλές ώρες εργασίας και συχνά απομόνωση, κάτι που για αρκετούς νέους λειτουργεί αποτρεπτικά. Για όλους αυτούς τους λόγους πιστεύω ότι μόνο όσοι έχουν πραγματικό ενδιαφέρον, οικογενειακή βάση ή ισχυρό κίνητρο θα επιλέξουν να ασχοληθούν με τη γεωργία στο μέλλον».
