ΤΟ ΒΗΜΑ logo

Ταλέντο και εγωϊσμός- Η σκοτεινή ζωή του σχεδιαστή μόδας Charles James 1

Ο Cristóbal Balenciaga τον εξήρε ως τον «μοναδικό στον κόσμο που ανέβασε τη ραπτική από εφαρμοσμένη τέχνη σε καθαρή τέχνη». Ο Christian Dior τον αποκάλεσε «το μεγαλύτερο ταλέντο της γενιάς του» και θεμελιωτή του επαναστατικού New Look του Dior.

ΑΠΟ ΕΦΗ ΑΛΕΒΙΖΟΥ

«Πέντε δεκαετίες αργότερα -να 'μαι πάλι εδώ, περιτριγυρισμένος από τον Charles James », λέει το 2024 ο Ρ. Κιούρι Χέι στο The Cut. «Και μου αρέσει».

Ο Χέι, μακροχρόνιος φίλος του Charles James, στεκόταν στο σαλόνι της μεζονέτας του στην Upper West Side, πλαισιωμένος από δεκάδες σκίτσα του αείμνηστου σχεδιαστή. Οι κορνίζες ήταν στοιβαγμένες κατά μήκος των σοβατεπί του δωματίου -φανταστικές, αφηρημένες οράσεις που κάλυπταν τρεις δεκαετίες και που θα γίνονταν τα σχέδια για τα περίπλοκα φορέματα του σχεδιαστή.

Ο φόρος τιμής του Met Gala

Τέσσερα επιπλέον σχέδια, μεταξύ των οποίων το περίφημο φόρεμα Figure Eight του Charles James και το μπουφάν του, βρίσκονταν εκείνη τη χρονιά, το 2014, στην άλλη άκρη της πόλης, ως δάνειο στο Costume Institute του Metropolitan Museum of Art για την αναδρομική έκθεση του James.

Ο Χέι, δημοσιογράφος της υψηλής κοινωνίας, αρθρογράφος και ιδιοκτήτης της ομώνυμης εταιρείας δημοσίων σχέσεων, είπε στο The Cut ότι σχεδίαζε μια έκθεση των σχεδίων στο National Arts Club το επερχόμενο φθινόπωρο.

O Charles James ήταν ο σχεδιαστής που κάθε γυναίκα της υψηλής κοινωνίας -από τη Μίλισεντ Ρότζερς και την Έλσα Σκιαπαρέλι έως την Αν Μέσελ (αδελφή του Όλιβερ Μέσελ, ο οποίος ήταν ο πατέρας του Άντονι Άρμστρονγκ-Τζόουνς, συζύγου της πριγκίπισσας Μάργκαρετ)- ήθελε να έχει στη ντουλάπα της.

Ο Χέι ήταν έφηβος όταν γνώρισε για πρώτη φορά τον James, το 1966, στο πάρτι για τα 60ά γενέθλια του σχεδιαστή στο Max’s Kansas City. Οι δύο συνέχισαν να διατηρούν μια μακροχρόνια, κάπως απρόσμενη φιλία μέχρι που ο James πέθανε από πνευμονία το 1978.

Η αποθέωση

Στην ακμή της καριέρας του, ο Charles James ήταν ο σχεδιαστής που κάθε γυναίκα της υψηλής κοινωνίας -από τη Μίλισεντ Ρότζερς και την Έλσα Σκιαπαρέλι έως την Αν Μέσελ (αδελφή του Όλιβερ Μέσελ, ο οποίος ήταν ο πατέρας του Άντονι Άρμστρονγκ-Τζόουνς, συζύγου της πριγκίπισσας Μάργκαρετ)- ήθελε να έχει στη ντουλάπα της.

«Το να ντύνεσαι από τον Charles James γινόταν γρήγορα ένας τρόπος να αναγνωριστείς ως άτομο με ουσία, πρωτοτυπία και κομψότητα», σημειώνει η Μισέλ Γκέρμπερ Κλάιν, συγγραφέας ενός του βιβλίου του 2018, με τίτλο Charles James: Portrait of an Unreasonable Man.

Ταλέντο και εγωϊσμός- Η σκοτεινή ζωή του σχεδιαστή μόδας Charles James 2
Photo: Wikimedia Commons

Ο μεγαλύτερος Αμερικανός σχεδιαστής υψηλής ραπτικής

Στο τέλος της ζωής και της καριέρας του, ωστόσο, ήταν ένας δυστυχισμένος και παράλογος άνθρωπος, βυθισμένος στη χρεοκοπία και καταδιωκόμενος από αμέτρητες δικαστικές διαμάχες.

«Ήταν ένας εγωιστής, ένας άνθρωπος της Αναγέννησης και μια υπέροχα πολύπλοκη ιδιοφυΐα που “κατέστρεψε την καρδιά και την υγεία του” προσπαθώντας να επιτύχει οικονομικά στη μαζική αγορά της μόδας», έγραψε η δημοσιογράφος Όστιν Χερστ.

Αυτό που συνέβη στο μεταξύ -από την άνοδό του ως διακεκριμένου σχεδιαστή μόδας έως την αναπόφευκτη πτώση του- είναι αυτό που χάραξε την ταυτότητά του ως του μεγαλύτερου Αμερικανού σχεδιαστή υψηλής ραπτικής.

Ένας τρομερός άνθρωπος

Φυσικά, με την πάροδο του χρόνου, έχουν γίνει πολλές προσπάθειες να απεικονιστεί η μυστική προσωπικότητά του στον κινηματογράφο και στη λογοτεχνία. Το δράμα του Πολ Τόμας Άντερσον «Phantom Thread» (Αόρατη Κλωστή, 2017), για παράδειγμα, εμπνεύστηκε ελεύθερα από τη ζωή του James και την απαιτητική εργασιακή του ηθική.

Αυτό που συνέβη στο μεταξύ -από την άνοδό του ως διακεκριμένου σχεδιαστή μόδας έως την αναπόφευκτη πτώση του- είναι αυτό που χάραξε την ταυτότητά του ως του μεγαλύτερου Αμερικανού σχεδιαστή υψηλής ραπτικής.

Αν και η ταινία επικεντρώθηκε σε μεγάλο βαθμό σε μια διεστραμμένη και μαζοχιστική ιστορία αγάπης που έχει ελάχιστη ομοιότητα με την πραγματικότητα, αποτύπωσε με ακρίβεια τις διαβόητα απαιτητικές και ελεγκτικές πτυχές της προσωπικότητάς του, που τον έκαναν έναν αξιοθαύμαστο σχεδιαστή, αλλά και έναν τρομερό άνθρωπο.

Λίγο πριν τον θάνατό του

Αντίθετα, ο Charles James της Μισέλ Γκέρμπερ Κλάιν ανταποκρίνεται πιο πιστά στον πραγματικό άνθρωπο, τόσο μέσα όσο και έξω από το ατελιέ, καθώς η συγγραφέας καταγράφει με λεπτομέρεια την περίοδο που αποτέλεσε την κληρονομιά του.

Διανθισμένο με κοινωνικά δράματα, τις αριστοκρατικές του σχέσεις και τις οικονομικές και προσωπικές δυσκολίες που τον στοίχειωναν, τιμά επίσης τις αξιοθαύμαστες γυναίκες που ενέπνευσαν τη δημιουργική ιδιοφυΐα του Τζέιμς.

Η συγγραφέας βασίζεται σε σχεδόν 40 ώρες συνεντεύξεων, που κινηματογραφήθηκαν από τον Άντον Πέριτς, με τον Ρ. Κούρι Χέι και τον ίδιο τον James το 1977, λίγο πριν από τον θάνατό του.

Ο βίαιος πατέρας και ο βιασμός

Γεννημένος σε αριστοκρατική οικογένεια, ο James μεγάλωσε σε ένα τεταμένο οικογενειακό κλίμα, μετακινούμενος από το ένα ελίτ αλλά καταχρηστικό οικοτροφείο στο άλλο. Ενώ η μητέρα του, η Λουίζ, τον κακομάθαινε και τον περιποιόταν ασταμάτητα, ο ίδιος έτρεφε κατανοητή περιφρόνηση για τον «σαδιστή» αλλά «μοντέρνο, ένστολο και παρασημοφορημένο αξιωματικό» πατέρα του, Ραλφ, ο οποίος λέγεται ότι είχε βίαιο χαρακτήρα και χτυπούσε ανελέητα τον γιο του.

Ο James θυμήθηκε αργότερα ότι, καθώς είχε κουραστεί από τον κύκλο υψηλής αισθητικής των φίλων του, τον απομάκρυναν από το σχολείο ενώ βιάστηκε από κάποιον από τη στρατιωτική διοίκηση, κατόπιν διαταγής του πατέρα του, «για να τον κάνουν άντρα».

Καλά με τους ανθρώπους

«Ο πατέρας μου με έκανε πάντα να νιώθω ότι ήμουν ένας απατεώνας, οπότε η ζωή μου ήταν μια σειρά από πράξεις για να αποδείξω ότι ήμουν, μέσω της δουλειάς μου, ένας πραγματικός άνθρωπος, όχι ένας ψεύτικος» έγραψε ο James. Η τραυματική παιδική του ηλικία ίσως συνέβαλε επίσης στη διαμόρφωση της προκλητικής, μερικές φορές σνομπ, αλλά ιδιόρρυθμης συμπεριφοράς του, η οποία δεν ήταν πάντα ευνοϊκή για τις επιχειρήσεις.

«Ο Charly έχει κάθε ταλέντο. Το μόνο ταλέντο που του λείπει είναι να τα πηγαίνει καλά με τους ανθρώπους. Το θεωρεί μάλλον χαριτωμένο» είπε κάποτε η αείμνηστη συντάκτρια, Νταϊάνα Βρίλαντ.

Αλαζονικά απαιτητικός

Ο James, που απολάμβανε τις εκλεπτυσμένες και αριστοκρατικές του ρίζες αλλά απεχθανόταν την αμερικανική εμπορευματοποίηση, επέμενε και παρέμενε αλαζονικά απαιτητικός ακόμη και όταν ήταν άπορος.

Ο street style φωτογράφος Μπιλ Κάνινγκαμ έγραψε για αυτόν σε ένα αφιέρωμα για το SoHo Weekly News: «Ο Charles James ήταν ο επίσημος ποιητής της μόδας».

«Ό,τι απορροφά η αγορά το καταστρέφει» έλεγε. Ο σχεδιαστής, ωστόσο, δεν ένιωθε ποτέ μοναξιά όταν βρισκόταν στην παρέα των φίλων του. Κατά τη διάρκεια της ζωής του, που πέρασε μεταξύ Λονδίνου, Νέας Υόρκης, Σικάγου και Παρισιού, ο εκλεπτυσμένος κύκλος των φίλων του αποτέλεσε τόσο τη μεγαλύτερη δύναμή του όσο και τους πιο πιστούς πελάτες του.

«Οβίδιος της μόδας»

Ο Christian Dior τον αποκαλούσε «το μεγαλύτερο ταλέντο της γενιάς μου». Ο Yves Saint Laurent εμπνεύστηκε, όπως είναι γνωστό, από την εξερεύνηση του James στις βικτοριανές σιλουέτες για το «The New Look».

Ο street style φωτογράφος Μπιλ Κάνινγκαμ έγραψε για αυτόν σε ένα αφιέρωμα για το SoHo Weekly News: «Ο Charles James ήταν ο επίσημος ποιητής της μόδας».

«Δεν τρεφόταν σωστά, δεν πήγαινε ποτέ στο γιατρό. Ένιωθα ότι προκάλεσε το σώμα του, καθώς και τον κόσμο, να τον εκτιμήσουν» θυμήθηκε ο Αμερικανός σχεδιαστής κοστουμιών Γουίλιαμ Άιβι Λονγκ. Η ίδια η Κλάιν τον περιγράφει με υπερβολές όπως «γκρίζα εξουσία» και «Οβίδιος της μόδας».

Διαμόρφωσε την πορεία της μόδας

«Ο James γεννήθηκε με πρόσβαση στην υψηλή κοινωνία και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, και την αξιοποίησε με τον καλύτερο τρόπο. Έγινε στενός φίλος των πιο ισχυρών πρωτοπόρων της κουλτούρας της εποχής του. Και για πάνω από σαράντα χρόνια, από τη δεκαετία του 1930 έως τη δεκαετία του 1970 σε συνεργασία με τους φίλους του -Ζαν Κοκτώ, Σεσίλ Μπίτον, Σαλβαντόρ Νταλί και Halston, για να αναφέρουμε μερικούς μόνο- ο Charles James διαμόρφωσε την πορεία της μόδας και έθεσε τα πρότυπα του στυλ στον δυτικό κόσμο», σημειώνει η συγγραφέας.

Αν και ανοιχτά ομοφυλόφιλος, παντρεύτηκε τη Νάνσι Γκρέγκορι, η οποία του χάρισε δύο παιδιά. Το ζευγάρι χώρισε αργότερα, αφού ο James εξάντλησε την κληρονομιά της για τα επιχειρηματικά του πειράματα. «Ο γάμος μας ήταν επιτυχημένος, όπως συμβαίνει συνήθως με τους γάμους», έγραψε όταν χώρισαν.

Αν και ανοιχτά ομοφυλόφιλος, παντρεύτηκε τη Νάνσι Γκρέγκορι, η οποία του χάρισε δύο παιδιά.

«Δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάτε ότι, για μένα, η Νάνσι είναι μια απόλυτη σταρ, και μου έχει δώσει ζωή με το να γίνει η μητέρα των παιδιών μου».

«Ο James ήταν σαν πανκ- ρόκερ»

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του ο James τα πέρασε στο θρυλικό ξενοδοχείο «Chelsea», χωρίς να πληρώνει ενοίκιο, χάρη στη γενναιοδωρία του διευθυντή Στάνλεϊ Μπαρντ, μέσα σε ένα ακατάστατο χάος, περιτριγυρισμένος από βουνά από σκίτσα, βιβλία και μια εντυπωσιακή συλλογή από μικροαντικείμενα και αναμνηστικά.

«Ο James ήταν σαν πανκ-ρόκερ. Ήταν ένας πραγματικός επαναστάτης. Πήγαινε στο Studio 54 και φορούσε παπούτσια με πλατφόρμα, είχε δερμάτινα μπουφάν -ήταν σαν ένας επαναστάτης πανκ».

Περνούσε τις νύχτες του στο Max’s και στο Studio 54, συγχρωτιζόταν με τον Άντι Γουόρχολ, την Κάντι Ντάρλινγκ, τον Τρούμαν Καπότε, τον εικονογράφο Αντόνιο Λόπεζ και τον Λου Ριντ. «Ήμουν εκεί όταν ο Λου Ριντ ήρθε και άρχισε να τραγουδάει τους αρχικούς στίχους του “Walk on the Wild Side” στην Κάντι Ντάρλινγκ στο δωμάτιο του Charles James» θυμάται ο Χέι.

«Ο James ήταν σαν πανκ-ρόκερ. Ήταν ένας πραγματικός επαναστάτης. Πήγαινε στο Studio 54 και φορούσε παπούτσια με πλατφόρμα, είχε δερμάτινα μπουφάν -ήταν σαν ένας επαναστάτης πανκ».

Το μεγαλύτερο μυστήριο της μόδας

Ακόμη και καθώς η υγεία του επιδεινωνόταν, παρέμενε εντυπωσιακά ενημερωμένος. Ο Κροατοαμερικανός σκηνοθέτης που ζει στη Νέα Υόρκη από τη δεκαετία του ‘70, Άντον Πέριχ, θυμήθηκε ότι συνάντησε τον James στο λόμπι του ξενοδοχείου και σκέφτηκε ότι ήταν «ο νεότερος άνθρωπος» που είχε δει ποτέ.

Στις τελευταίες του μέρες, ενώ τον μετέφεραν στο νοσοκομείο, οι νοσοκόμοι του ζήτησαν να δηλώσει την ταυτότητά του. «Μπορεί να μην σημαίνει τίποτα για εσάς, αλλά είμαι αυτός που θεωρείται ευρέως ως ο μεγαλύτερος σχεδιαστής μόδας του δυτικού κόσμου», απάντησε.

Παρά τον εμφανή ναρκισσισμό και το απύθμενο πείσμα του, οι πιο κοντινοί του άνθρωποι δεν αμφισβήτησαν ποτέ αυτή την περιγραφή. Ίσως γι’ αυτό ο Charles James παραμένει το μεγαλύτερο μυστήριο της μόδας.


Decluttering: hype ή σωτηρία;

Είναι το decluttering απλώς μια τάση ή πρόκειται τελικά για ένα εργαλείο που μπορεί να σου αλλάξει την καθημερινότητα;


READ MORE

Cookies