ΤΟ ΒΗΜΑ logo

Madeleine Albright: Η πρώτη γυναίκα υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ που έκανε πολιτική με… καρφίτσες

Madeleine Albright: Η πρώτη γυναίκα υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ που έκανε πολιτική με… καρφίτσες 1
Photo by © Wally McNamee/CORBIS/Corbis via Getty Images

Οι καρφίτσες της έγιναν το πιο αναγνωρίσιμο αποτύπωμα της προσωπικότητάς της.

ΑΠΟ GRACE TEAM

Σε μια εποχή που η διεθνής πολιτική διαμορφωνόταν πίσω από βαριές πόρτες, ανάμεσα σε αυστηρά κοστούμια και αδιαπέραστα βλέμματα, η Madeleine Albright βρήκε έναν απρόσμενο τρόπο να επιβάλει την παρουσία της. Όχι υψώνοντας τη φωνή, αλλά κάθε φορά με μια διαφορετική καρφίτσα. Μικρή σε μέγεθος, αλλά συχνά τεράστια σε νόημα.

Γεννημένη στην Πράγα, αναγκασμένη να εγκαταλείψει την πατρίδα της δύο φορές, η Albright κουβαλούσε μέσα της την εμπειρία της προσφυγιάς και τη βαθιά κατανόηση του τι σημαίνει απώλεια ελευθερίας. Η προσωπική της διαδρομή ήταν πράγματι εντυπωσιακή. Όταν το 1997 έγινε η πρώτη γυναίκα υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, η πορεία της δεν ήταν απλώς προσωπική επιτυχία· ήταν ιστορικό ορόσημο.

Και μέσα σε αυτή τη διαδρομή, οι καρφίτσες της έγιναν το πιο αναγνωρίσιμο σύμβολό της. Η αφετηρία αυτής της ιδιότυπης «συμβολικής διπλωματίας» είχε σίγουρα ιστορικό ενδιαφέρον καθώς πολλοί ήταν εκείνοι που την αποκάλεσαν «απαράμιλλο φίδι». Η απάντησή της δεν ήταν οργισμένη δήλωση. Σε μία από τις πιο σημαντικές συναντήσεις με Ιρακινούς αξιωματούχους, εμφανίστηκε φορώντας μια καρφίτσα σε σχήμα φιδιού. Το σύμβολο μετατράπηκε σε ειρωνικό σχόλιο, σε υπενθύμιση ότι δεν φοβόταν τις επιθέσεις. Εκείνη τη στιγμή γεννήθηκε μια νέα μορφή επικοινωνίας: «Read my pins».

Οι επιλογές της δεν ήταν ποτέ τυχαίες. Σε περιόδους αισιοδοξίας φορούσε ήλιους και σύμβολα ελπίδας. Όταν ήθελε να στείλει αυστηρό μήνυμα, επέλεγε πιο αιχμηρά μοτίβα. Όταν αποκαλύφθηκε ότι ρωσικός «κοριός» είχε τοποθετηθεί σε αίθουσα του State Department, εμφανίστηκε με μια μεγάλη καρφίτσα - «bug» στη συνάντησή της με τον Ρώσο ομόλογό της.

Δεν δίσταζε να χρησιμοποιήσει τα σύμβολα ως πολιτικό σχόλιο. Σε σύνοδο κορυφής στη Μόσχα, μπροστά στον Vladimir Putin, φόρεσε καρφίτσα με τις τρεις μαϊμούδες — «δεν βλέπω, δεν ακούω, δεν μιλώ» — εκφράζοντας την αντίθεσή της στη ρωσική πολιτική στην Τσετσενία. Η αντίδραση ήταν έντονη. Εκεί ίσως φάνηκε καθαρά ότι ο συμβολισμός μπορεί να γίνει αιχμηρός, ακόμη και προκλητικός. Η Albright δεν υπήρξε διπλωμάτης της ουδετερότητας· υπήρξε διπλωμάτης της θέσης.

Στη Μέση Ανατολή, σε μια από τις πιο εκρηκτικές γεωπολιτικές σκακιέρες, οι καρφίτσες της λειτουργούσαν άλλοτε ως γέφυρες, άλλοτε ως σιωπηλές προειδοποιήσεις. Μια χρυσή καρφίτσα σε σχήμα περιστεριού, δώρο της Leah Rabin, συμβόλιζε την πίστη στη διαδικασία ειρήνευσης. Ένα λιοντάρι, σε συνάντηση με τον Hafez al-Assad, ήταν μια πολιτισμική αναφορά. Η Albright κατανοούσε τη δύναμη των συμβόλων — και τη χρησιμοποιούσε συνειδητά.

Μέσα σε αυτή τη σύνθετη κληρονομιά, οι καρφίτσες της αποκτούν μια σχεδόν ειρωνική διάσταση. Από τη μία, αποτελούσαν ευρηματικό εργαλείο επικοινωνίας, μια δημιουργική ρωγμή σε έναν αυστηρό κόσμο εξουσίας. Από την άλλη, δεν μπορούσαν - και δεν μπορούν — να αμβλύνουν το βάρος των αποφάσεων που ελήφθησαν σε αίθουσες όπου το διακύβευμα ήταν ανθρώπινες ζωές.

Ανάμεσα σε περισσότερες από διακόσιες καρφίτσες, η πιο αγαπημένη της ήταν μια απλή πήλινη καρδιά, φτιαγμένη από τη μικρή της κόρη. Τη φορούσε κάθε φορά ανήμερα του Αγίου Βαλεντίνου. Και ίσως εκεί να βρισκόταν η ανθρώπινη πλευρά τη: πίσω από τη σιδερένια αποφασιστικότητα μιας ισχυρής πολιτικού υπήρχε μια μητέρα, μια πρόσφυγας, μια γυναίκα που είχε γνωρίσει τον φόβο και την απώλεια.

Η Madeleine Albright δεν έμεινε στην ιστορία για τα κοσμήματά της. Έμεινε για τις αποφάσεις της. Οι καρφίτσες της έγιναν το πιο αναγνωρίσιμο αποτύπωμα της προσωπικότητάς της.

Όμως την τελική κρίση δεν τη διαμορφώνουν τα σύμβολα. Τη διαμορφώνουν οι συνέπειες. Και εκεί, η ιστορία παραμένει ανοιχτή — σύνθετη, αντιφατική και, για πολλούς, βαθιά επώδυνη.


Από την τάξη στη Βουλή: Η Υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη σε μια κουβέντα εφ’ όλης της ύλης

Τι σημαίνει να έχεις υπάρξει δασκάλα πριν γίνεις Υπουργός Παιδείας; Η Σοφία Ζαχαράκη, Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού δεν μιλά ως επαγγελματίας πολιτικός αλλά ως εκπαιδευτικός που έχει διδάξει σε όλες τις βαθμίδες, έχει δουλέψει παράλληλα σε διαφορετικά σχολεία για να συμπληρώσει το ωράριο της, έχει κάνει μάθημα σε παιδιά διαφορετικών ηλικιών, δυνατοτήτων και κοινωνικού στάτους.


READ MORE

ΑΠΟΡΡΗΤΟ