Η Patty Pravo δεν ήταν ποτέ μια «Bambola»: Πολυγαμία, ατελείωτα πάρτυ και μεταμορφώσεις μιας αδάμαστης βενετσιάνικης ψυχής

Η Patty Pravo γεννήθηκε ως Nicoletta Strambelli στις 9 Απριλίου του 1948, στη Βενετία. Μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον ασυνήθιστα ελεύθερο για τα ιταλικά μεταπολεμικά δεδομένα, στο σπίτι των παππούδων της, μακριά από την ασφυκτική κανονικότητα της πυρηνικής οικογένειας. Τα παιδικά της χρόνια τα περιγράφει ως ευτυχισμένα. Η μητέρα της δεν μπορούσε να τη μεγαλώσει. Όπως θα σχολίαζε αργότερα η τραγουδίστρια «σήμερα αυτό θα είχε όνομα: επιλόχεια κατάθλιψη· τότε απλώς έλεγαν ότι δεν ήταν ικανή». Η απουσία της δεν εγγράφηκε ως τραύμα. Αντιθέτως, ακριβώς αυτή η έλλειψη παραδοσιακής οικογενειακής δομής λειτούργησε απελευθερωτικά, απαλλάσσοντάς την από τις κλασικές μικροαστικές αγωνίες. «Η γιαγιά μου καταλάβαινε τι είδος ανθρώπου είναι. Μόνο αργότερα, όταν ήρθε η φήμη το ένιωσα σαν μειονέκτημα που δεν είχα μια οικογένεια να με συμβουλεύει».

Η Βενετία υπήρξε το πρώτο της εργαστήριο. Εκεί γνώρισε τον Ezra Pound, εκεί συνάντησε τον μελλοντικό Πάπα Ιωάννη ΚΓ΄, εκεί άρχισε από μικρή ηλικία μαθήματα πιάνου, χορού και σολφέζ. Στα δέκα της, εισήχθη απευθείας στην τέταρτη τάξη του Ωδείου Benedetto Marcello. Τίποτε, ωστόσο, δεν προμήνυε μια ήσυχη, γραμμική διαδρομή. Το 1962, ο θάνατος του πολυαγαπημένου της παππού τη συνέτριψε. Γιαυτό, αποφάσισε να εγκαταλείψει τη Βενετία και να πάει στο Λονδίνο για να μάθει αγγλικά. Λίγα χρόνια αργότερα, μόλις δεκαέξι ή δεκαεπτά ετών, καταλήγει στη Ρώμη.

La Bambola

Εκεί, σχεδόν τυχαία, μπαίνει στο Piper Club. «Φορούσα μια μπλούζα και χαμηλοκάβαλο παντελόνι και άρχισα να χορεύω», θα θυμηθεί. Εκείνη τη βραδιά, παρόντες στο κλαμπ ήταν, μεταξύ άλλων, ο τραγουδιστής Renzo Arbore και ο παρουσιαστής Gianni Boncompagni. Ο ιδιοκτήτης, Alberigo Crocetta, τη ρώτησε αν μπορούσε και να τραγουδήσει. Εκείνη του γύρισε την πλάτη και συνέχισε να χορεύει. Την επόμενη μέρα είχε συμβόλαιο με την RCA. Έτσι γεννήθηκε η Patty Pravo.

Το καλλιτεχνικό της όνομα δεν είναι τυχαίο. Το «Patty» προήλθε από τα ονόματα αγγλίδων φίλων της, ενώ το «Pravo» αντλήθηκε από την έκφραση «anime prave», που ήταν οι διεστραμμένες ψυχές στη Θεία Κωμωδία του Δάντη. Ήταν μια δήλωση προθέσεων.

Το 1966 κυκλοφορεί το πρώτο της single, Ragazzo triste, ιταλική διασκευή του But You’re Mine των Sonny & Cher. Το τραγούδι προκαλεί αντιδράσεις στη RAI, αλλά γίνεται το πρώτο ποπ κομμάτι που μεταδίδεται από το Vatican Radio. Η επιτυχία είναι άμεση. Μέχρι και σήμερα αν πρέπει να πει ένα ευχαριστώ, το λέει ξεκάθαρα «στον Gianni Boncompagni. Πηγαίναμε στον Raccordo με το Cinquecento κι εκεί του ήρθε το Ragazzo triste («θλιμμένο αγόρι» στα ιταλικά). Του είπα: γιατί να τραγουδάμε για τη λύπη; Είμαστε χαρούμενοι! Μου απάντησε: “Θα δεις, θα πετύχει”. Και είχε δίκιο: με εκείνο το τραγούδι μιλήσαμε στους νέους. Η Rai το λογόκρινε, αλλά το Βατικανό το έπαιξε». Ακολουθούν κινηματογραφικές εμφανίσεις και νέες επιτυχίες, μέχρι το 1968, όταν κυκλοφορεί το La Bambola («η κούκλα», στα ιταλικά).

Το τραγούδι, μια δημιουργία των Ruggero Cini, Franco Migliacci και Bruno Zambrini, είχε απορριφθεί από την Caterina Caselli, τον Little Tony και τους Rokes. Ακόμη και η ίδια η Pravo δίσταζε. Υπέκυψε τελικά στην επιμονή της δισκογραφικής, χωρίς ιδιαίτερο ενθουσιασμό. Το αποτέλεσμα ήταν κατακλυσμιαίο: εννέα συνεχόμενες εβδομάδες στο νούμερο ένα της Ιταλίας, διεθνής επιτυχία, ένα εκατομμύριο αντίτυπα μέσα σε λίγους μήνες.

Στη βιογραφία της, επιμελημένη από τον Massimo Cotto, η Pravo γράφει: «Το La Bambola είναι το τραγούδι που έχει γίνει ένα με εμένα και την καριέρα μου. Δεν μπορώ να πω ότι με ενθουσιάζει σήμερα. Πώς, όμως, να παραπονεθώ για ένα τραγούδι που άγγιξε την ψυχή εκατομμυρίων ανθρώπων;». Αυτό το τραγούδι, που μιλά για μια γυναίκα-αντικείμενο μόνο για να ανατρέψει την ίδια την έννοια, έγινε σύμβολο αυτοδιάθεσης. Έντυσε κινηματογραφικές σκηνές από το The American του Anton Corbijn έως το Romanzo Criminale του Michele Placido, και πέρασε από γενιά σε γενιά, διασκευασμένο σε δεκάδες γλώσσες.

Μεταμορφώσεις

Από εκεί και πέρα, η πορεία της είναι μια ακολουθία πειραματισμών και μεταμορφώσεων: από το beat στη μελωδία, από το chanson στο ροκ, από τη συνεργασία με τον Vangelis στο πειραματικό Tanto, από το τηλεοπτικά σκανδαλώδες Stryx μέχρι το punk-ηλεκτρονικό Munich Album. Με κλασική μουσική παιδεία -ενδεχομένως αυστηρότερη από εκείνη ορισμένων συνοδοιπόρων της, όπως η Milva, ο Lucio Battisti, ο Battiato ή ο Fabrizio De André- άλλαζε ύφη με την ίδια ευκολία που, κατά διαστήματα, άλλαζε και ενδυματολογικές περσόνες επί σκηνής.

Μόλις κατέκτησε το προσκήνιο, μεταμορφώθηκε από ποπ ingénue σε μια ρευστή, αμφίσημη femme fatale· από Lana Turner σε μια παγερή, ξανθιά Marlene Dietrich. Το παράδοξο είναι ότι στη δεκαετία του ’70, στην ακμή του glam rock, του funk, του prog, της disco και όλων όσων συνυπήρχαν τότε, η φωνή της, οι ιδέες της και η μουσική της έμοιαζαν να ευδοκιμούν σε κάθε δημιουργική δοκιμή. Σχεδόν κάθε καλλιτεχνικό άλμα που τόλμησε κατέληγε σε επιτυχία. Και όταν οι δισκογραφικές δεν εκτιμούσαν τη μουσική της αυτονομία, τις εγκατέλειπε χωρίς δεύτερη σκέψη. Από τη μόδα μέχρι τη μουσική και τα πολυμέσα, η Patty βρισκόταν διαρκώς ένα βήμα μπροστά. Το ιταλικό canzone δύσκολα θα είχε εξελιχθεί σε ευρωπαϊκή υπερδύναμη χωρίς τη δική της σειρά από καθολικά αγαπημένα τραγούδια.

Ωστόσο, τη δεκαετία του '80, η δημοφιλία της έπεσε. Όταν ο ιταλικός Τύπος την αντιμετώπισε με εχθρότητα και σεξισμό, έφυγε για την Αμερική. Πόζαρε γυμνή στο Playboy και στο Playmen, ηχογράφησε new wave δίσκο, έζησε όπως ήθελε.

Ναρκωτικά, φυλακή και μια νέα αρχή στην Κίνα

Το 1992 θα συλληφθεί για κατοχή χασίς και θα περάσει τρεις μέρες στη φυλακή Ρεμπίμπια. «Έψαχναν κοκαΐνη. Αν υπάρχει ένα πράγμα που δεν έχω πάρει ποτέ, είναι η κοκαΐνη. Όλα τα άλλα, ναι. Απέφευγα την κοκαΐνη και την ηρωίνη. Ήθελα να διασκεδάσω, όχι να καταστραφώ». Αλλού είχε αναφέρει: «Μα ποιος κάνει αυτή τη δουλειά χωρίς αμφεταμίνες; Δουλεύεις τόσο σκληρά που μερικές φορές δεν κοιμάσαι καθόλου». Έναν μήνα μετά την αποφυλάκισή της, θα ταξιδέψει στην Κίνα, θα ζήσει εκεί εννέα μήνες, θα γίνει η πρώτη Ιταλίδα καλλιτέχνις που εμφανίζεται στη χώρα, και θα ηχογραφήσει εκεί το άλμπουμ Ideogrammi.

Στο Ideogrammi, η φωνή της, ικανή να κινηθεί από βαθύ γρέζι σε αιθέρια οξύτητα, μεταλλάσσεται. Από ιταλικό λυρισμό σε φωνητικές αποχρώσεις που εμπνέονται από την Κίνα. Αντί να δημιουργήσει «ιταλικές» εκδοχές κινεζότροπων τραγουδιών, φαίνεται πως στόχος της ήταν κάτι αυθεντικά κινεζικό, ενταγμένο σε έναν σύγχρονο μουσικό διάλογο. Τα βίντεο σκηνοθέτησε ο Zhang Yuan, πρωτοπόρος του κινεζικού κινηματογράφου, ενώ η διαδικασία ηχογράφησης χαρακτηρίστηκε από έναν ανοιχτό, ισότιμο διάλογο ανάμεσα στις δύο πλευρές. Το άλμπουμ δεν θα πουλήσει, αλλά θα επιβεβαιώσει την αδιαφορία της για την αγορά.

Πολυγαμία, πλαστικές και αναρχία

Στην προσωπική της ζωή, η Pravo υπήρξε εξίσου ανυπότακτη. Έξι γάμοι, όλοι κατέληξαν σε διαζύγιο, όλοι «φιλικά». Ο πρώτος της σύζυγος ήταν ο Άγγλος ντράμερ Gordon Faggetter, τον οποίο παντρεύτηκε στο Μπράιτον το 1968 και με τον οποίο παρέμεινε ζευγάρι για τέσσερα χρόνια.

Τον Φεβρουάριο του 1972, στη Ρώμη, παντρεύτηκε τον Ιταλό σχεδιαστή Franco Baldieri. Χώρισαν έπειτα από λίγες εβδομάδες, χωρίς ωστόσο να λύσουν ποτέ επίσημα τον γάμο τους. Το 1974 παντρεύτηκε τον Riccardo Fogli σε μια κελτική τελετή στο Gretna Green της Σκωτίας. Ο γάμος αυτός δεν αναγνωρίστηκε στην Ιταλία, καθώς η Pravo παρέμενε ακόμη παντρεμένη με τον Baldieri, ενώ κι ο Fogli ήταν τότε παντρεμένος με την τραγουδίστρια Viola Valentino.

Στα μέσα της δεκαετίας του 1970, η Pravo βρίσκεται σε ένα τρίγωνο, αφού συζεί παράλληλα με δύο άντρες. Τους λένε και τους δύο Paul και είναι και οι δύο μουσικοί, έτσι για να μη μπερδεύεται. Πρόκειται για τον Άγγλο κιθαρίστα Paul Jeffery και τον μπασίστα Paul Martinez. Το 1976, στο Μπαλί, παντρεύτηκε τον Jeffery· ο γάμος αυτός διήρκεσε πέντε χρόνια (αν και δεν αναγνωριζόταν στην Ιταλία). Το 1978, στην Καλιφόρνια, παντρεύτηκε και τον Martinez, διαπράττοντας διγαμία.

Τον Αύγουστο του 1982, παντρεύτηκε τον Αμερικανό κιθαρίστα John Edward Johnson στο Σαν Φρανσίσκο, γεγονός που οδήγησε σε τριγαμία, καθώς επισήμως θεωρούνταν ακόμη παντρεμένη τόσο με τον Martinez όσο και με τον Baldieri. «Έχω αγαπήσει πολύ και έχω αγαπηθεί πολύ», σχολιάζει η ίδια. Επιπλέον, η Patty Pravo υπήρξε κατηγορηματική σε ό,τι αφορά την απόφασή της να μη αποκτήσει παιδιά. «Μπορείς να ζήσεις χωρίς παιδιά», λέει. «Και σήμερα είμαι μόνη από επιλογή. Είναι δύσκολες εποχές για έρωτες».

Πέραν από τους συζύγους της, πέρασαν κι άλλοι άνδρες από τη ζωή της. Με τον Mick Jagger πήγε για ψώνια incognito και με τον Jimi Hendrix πέρασε μια ερωτική νύχτατυλιγμένη σε σε ένα σύννεφο καπνού. Κοιμήθηκε με τον Frank Sinatra και τον David Bowie, ενώ επίσης ήταν καλή φίλη με τον Robert Plant των Led Zeppelin. Ζωντανός μύθος, αλλά για τον εαυτό της λέει: «Είμαι ο πιο φυσιολογικός άνθρωπος που ξέρω». Ανάμεσα στους άντρες που αγάπησε ήταν και ο Riccardo Fogli, ο οποίος εγκατέλειψε τους Pooh για χάρη της. «Κανείς δεν διαμαρτυρήθηκε. Αλλά πριν και μετά από εκείνον είχα άλλες δύο αγάπες: ταξίδεψα τον κόσμο και, όταν επέστρεψα στη Ρώμη, παντρεύτηκα τον Franco Baldieri, έναν έμπορο αντίκας. Φορούσα πιτζάμες και ένα μικρό γουνάκι. Μετά ερωτεύτηκα τον μπασίστα Paul Martinez: παντρευτήκαμε, αλλά τον άφησα για έναν άλλον μουσικό, τον Jack Johnson».

Στην Corriere della Sera ορκίζεται ότι δεν αγάπησε ποτέ γυναίκα και μιλά για τη μοναδική φορά που φλέρταρε με την ιδέα της μητρότητας. «Δεν είναι απωθημένο. Με τον Gordon κάποια στιγμή το είχαμε σκεφτεί, ήμασταν στην Ιαπωνία. Του είπα πως θα μπορούσαμε να δέσουμε την κούνια στα ντραμς, για να κοιμάται το μωρό όσο πατάς το πετάλι. Θα ήταν τρέλα. Δεν ξαναθέλησα ποτέ τη μητρότητα».

Σήμερα στο πλευρό της βρίσκεται ο Simone Folco, 35 χρόνια νεότερός της. «Είμαστε μαζί 13 χρόνια· όταν γνωριστήκαμε ήταν παιδί. Τα ρούχα που φοράω στη σκηνή τα φτιάχνει εκείνος, έχει ταλέντο. Όταν είδα τις δημιουργίες του, του είπα: αύριο στις 4 σε θέλω σπίτι μου». Μιλώντας στη ιστορική εφημερίδα της Via Solferino, περιγράφει έτσι τη σχέση τους: «Υπάρχουν πολλά είδη αγάπης. Εμάς μας δένει μια αδελφική στοργή, περνάμε καλά. Η διαφορά ηλικίας δεν με απασχολεί. Αλλά ρώτησέ τον κι εκείνον».

Όσον αφορά τις πολιτικές της πεποιθήσεις, η Patty Pavo επιμένει πως ουδέποτε δε ψήφισε κανένα κόμμα, καθώς είναι αναρχική κι αντιεξουσιάστρια.

Πλαστικές επεμβάσεις; Λέει πως δεν κατέφυγε ποτέ σε αυτές. «Είναι αλήθεια: το πολύ-πολύ λίγες ενέσεις, αλλά lifting όχι. Θέλει δύο μήνες ανάρρωση, δεν έχω χρόνο να είμαι δεμένη με επιδέσμους». Δηλώνει πως της αρέσει ο εαυτός της και ότι «θα ήθελα να μου σφυρίξει ακόμη κανένας άντρας».

Μια νέα Patty Pravo στο ιταλικό πεντάγραμμο; Δεν υπάρχει. Δεν είναι ούτε η Giorgia, ούτε η Elodie. «Είναι πολύ καλή, αλλά στην ηλικία της εγώ δεν ήμουν έτσι. Αφήνει άλλους να τη ντύνουν, εγώ έφτιαχνα μόνη μου ό,τι ήθελα. Σήμερα αφήνουν άλλους να τους λένε τι να φορέσουν. Χρειάζεται περισσότερη προσωπικότητα».

«Μη μου ζητάτε ραντεβού, βιώνω εκλάμψεις μνήμης, βρίσκω ένα άρωμα, ένα χρώμα, μια χειρονομία και βρίσκομαι σε μια στιγμή της ζωής μου, δεν συχνάζω στο παρελθόν, δεν σχεδιάζω μέλλον, αναπνέω, υπάρχω και ενθουσιάζομαι ακούγοντας μουσική, μπροστά σε μια εικόνα, στη σελίδα ενός βιβλίου, στο βλέμμα κάποιου που συναντώ στις βόλτες μου. Είμαι σε κίνηση», έγραψε η Patty Pravo στο βιογραφικό της βιβλίο που κυκλοφόρησε το 2023. Και συνέχισε: «Αν θέλεις να είσαι ελεύθερος, πρέπει να πληρώσεις. Πληρώνω αλλά παίρνω πίσω πολλά».