ΤΟ ΒΗΜΑ logo

Το FOMO στην εποχή της υπερσύνδεσης και γιατί η αίσθηση ότι «κάτι χάνουμε» είναι η νέα κανονικότητα

Το FOMO στην εποχή της υπερσύνδεσης και γιατί η αίσθηση ότι «κάτι χάνουμε» είναι η νέα κανονικότητα 1
@iStock

Ειδοποιήσεις, προσκλήσεις, στιγμές που συμβαίνουν χωρίς εμάς. Σε μια εποχή όπου όλα προβάλλονται σε πραγματικό χρόνο, το άγχος ότι «κάτι χάνουμε» δεν είναι απλώς σκέψη αλλά καθημερινή εμπειρία.

ΑΠΟ ΤΟΝΙΑ ΤΖΑΦΕΡΗ

Το κινητό φωτίζει. Μια πρόσκληση για ποτό, ημερομηνίες για πάρτι, φωτογραφίες από γενέθλια που ήδη συμβαίνουν, φωτογραφίες από το ταξίδι που δεν μπόρεσες να πας. Την ίδια στιγμή, μια προθεσμία πλησιάζει, τα emails περιμένουν απάντηση και το σώμα σου ζητά ξεκούραση.

Στον σύγχρονο ρυθμό ζωής, το αίσθημα ότι δεν προλαβαίνεις και άρα ότι κάτι χάνεις, δεν είναι απλώς συχνό. Είναι δομικό στοιχείο της καθημερινότητας.
Το FOMO στην εποχή της υπερσύνδεσης και γιατί η αίσθηση ότι «κάτι χάνουμε» είναι η νέα κανονικότητα 2
@iStock

Υπάρχει ένα διάχυτο άγχος που χαρακτηρίζει τη σύγχρονη καθημερινότητα. Η αίσθηση ότι δεν προλαβαίνουμε, ότι κάτι μένει πίσω, ότι δεν αξιοποιούμε τον χρόνο «σωστά». Δεν πρόκειται μόνο για επαγγελματική πίεση. Πολλές φορές, πίσω από αυτή τη συνεχή εσωτερική ένταση κρύβεται ένας πιο υπόγειος φόβος. Ότι κάπου αλλού συμβαίνει κάτι σημαντικό χωρίς εμάς.

Το FOMO -ο φόβος ότι χάνουμε εμπειρίες, ευκαιρίες ή στιγμές σύνδεσης- λειτουργεί σαν ψυχολογικός επιταχυντής του άγχους. Σε έναν κόσμο όπου η ζωή των άλλων προβάλλεται αδιάκοπα, η απουσία δεν βιώνεται ως ουδέτερη επιλογή αλλά ως πιθανή απώλεια.

Το FOMO στην εποχή της υπερσύνδεσης και γιατί η αίσθηση ότι «κάτι χάνουμε» είναι η νέα κανονικότητα 3
@iStock

Το FOMO (Fear of Missing Out) περιγράφει τον φόβο ότι σημαντικές εμπειρίες συμβαίνουν χωρίς τη συμμετοχή μας. Η ρίζα του δεν είναι μόνο ψηφιακή. Ο άνθρωπος είναι από τη φύση του κοινωνικό ον και η ανάγκη του να ανήκει σε μια ομάδα είναι εξελικτικά βαθιά.

Για τους πρώτους ανθρώπους, η αποδοχή σήμαινε ασφάλεια και επιβίωση. Ο αποκλεισμός μπορούσε να αποβεί μοιραίος. Ο εγκέφαλος εξακολουθεί να αντιδρά στον κοινωνικό αποκλεισμό σαν να πρόκειται για απειλή.

Στη σύγχρονη εποχή, όμως, ο κίνδυνος δεν είναι υπαρξιακός. Είναι συμβολικός και διαρκώς ορατός.

Τα social media μάς δείχνουν ασταμάτητα ότι κάτι πάντα συμβαίνει. Ειδοποιήσεις για προσκλήσεις, έξοδοι που οργανώθηκαν αυθόρμητα, σημαντικές στιγμές φίλων, επαγγελματικά επιτεύγματα, ταξίδια, γενέθλια. Όλα εμφανίζονται σε πραγματικό χρόνο, δημιουργώντας την εντύπωση ότι η ζωή βρίσκεται σε συνεχή κίνηση.

Την ίδια στιγμή, η καθημερινότητα απαιτεί χρόνο και ενέργεια. Δουλειά, υποχρεώσεις, tasks, deadlines. Προσπαθείς να ανταποκριθείς επαγγελματικά, να διατηρήσεις σχέσεις, να ξεκουραστείς σωστά, να φροντίσεις το σώμα και την ψυχική σου υγεία. Θέλεις να τα χωρέσεις όλα. Όμως η πραγματικότητα είναι αμείλικτη: δεν γίνεται.

Κάπου πρέπει να πεις τα «σωστά όχι». Να αρνηθείς μια έξοδο, να αναβάλεις ένα ταξίδι, να μη δεχτείς μια πρόσκληση. Να προστατεύσεις τον χρόνο σου.

Κι όμως, όταν το κάνεις, η οθόνη σού θυμίζει αμέσως τι δεν έζησες. Βλέπεις ότι κάτι έγινε χωρίς εσένα. Ότι κάπου δεν ήσουν τη σωστή ημέρα, τη σωστή στιγμή. Ότι κάτι δεν πρόλαβες. Και όσο κι αν οι ημέρες περνούν δίνοντας τον καλύτερό σου εαυτό για να ανταποκριθείς σε όλα, η αίσθηση παραμένει: κάτι δεν έκανες καλά, κάτι ξέφυγε.

Το FOMO στην εποχή της υπερσύνδεσης και γιατί η αίσθηση ότι «κάτι χάνουμε» είναι η νέα κανονικότητα 4
@iStock

Αυτή η διαρκής προσπάθεια να τα προλάβεις όλα συχνά οδηγεί στο burnout. Όμως πίσω από την εξουθένωση δεν βρίσκεται μόνο ο φόρτος εργασίας. Βρίσκεται και ο φόβος μήπως χάσουμε κάτι -μια εμπειρία, μια ευκαιρία, μια στιγμή σύνδεσης. Έτσι τρέχουμε περισσότερο, γεμίζουμε ασφυκτικά το πρόγραμμά μας, πιέζουμε τον εαυτό μας να είναι παντού.

Και ακόμη κι όταν θέτουμε όρια, όταν λέμε τα απαραίτητα «όχι», το αίσθημα του ανικανοποίητου επιστρέφει. «Έκανα καλά;» αναρωτιόμαστε. «Μήπως έπρεπε να το είχα προγραμματίσει διαφορετικά; Μήπως θα μπορούσα να τα είχα καταφέρει όλα;».

Το FOMO δεν είναι απλώς φόβος απώλειας κοινωνικών γεγονότων. Είναι η εσωτερική σύγκρουση ανάμεσα σε έναν πεπερασμένο χρόνο και σε έναν ατελείωτο κατάλογο πιθανών εμπειριών. Είναι η σύγκριση της πραγματικής ζωής -με τις υποχρεώσεις, την κούραση και τα όριά της- με μια επιμελημένη, συνεχή ροή στιγμών που μοιάζουν πάντα σημαντικές.

Το FOMO στην εποχή της υπερσύνδεσης και γιατί η αίσθηση ότι «κάτι χάνουμε» είναι η νέα κανονικότητα 5
@iStock

Σε μια εποχή υπερσύνδεσης, το FOMO λειτουργεί σαν μόνιμο υπόβαθρο άγχους. Μας ωθεί να επιταχύνουμε, να αποδεχόμαστε περισσότερα, να δυσκολευόμαστε να σταματήσουμε. Όμως η αλήθεια παραμένει απλή και ταυτόχρονα δύσκολη: δεν μπορούμε να είμαστε παντού,  και σίγουρα δεν χρειάζεται να τα προλάβουμε όλα.

Ίσως η πιο ώριμη στάση δεν είναι να εξαφανίσουμε τον φόβο ότι χάνουμε κάτι, αλλά να αποδεχτούμε ότι η επιλογή συνεπάγεται αναπόφευκτα και απουσία. Σε έναν κόσμο που μας υπενθυμίζει διαρκώς τι δεν προλάβαμε, η πραγματική ελευθερία ίσως βρίσκεται στην ικανότητα να αντέχουμε ότι κάτι θα μείνει εκτός και παρ’ όλα αυτά, να είμαστε παρόντες εκεί που βρισκόμαστε.

Mερικά από τα συμπτώματα του FOMO (Fear of Missing Out):

• Υπερβολικός προγραμματισμός και ανάγκη να βρίσκεσαι παντού ταυτόχρονα.

• Συνεχής έλεγχος των social media για να δεις τι κάνουν οι άλλοι.

• Αρνητικά συναισθήματα όταν συγκρίνεις τη ζωή σου με εκείνη των άλλων.

• Ψυχική εξάντληση από την υπερβολική χρήση των ψηφιακών πλατφορμών.

• Σωματική κόπωση λόγω έντονου ρυθμού και έλλειψης ξεκούρασης.

• Αίσθημα θλίψης, άγχους ή ακόμη και καταθλιπτικής διάθεσης.

• Δυσκολία συγκέντρωσης στην εργασία ή στις καθημερινές δραστηριότητες.

• Διαταραχές ύπνου και αδυναμία πραγματικής ξεκούρασης.


Από την τάξη στη Βουλή: Η Υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη σε μια κουβέντα εφ’ όλης της ύλης

Τι σημαίνει να έχεις υπάρξει δασκάλα πριν γίνεις Υπουργός Παιδείας; Η Σοφία Ζαχαράκη, Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού δεν μιλά ως επαγγελματίας πολιτικός αλλά ως εκπαιδευτικός που έχει διδάξει σε όλες τις βαθμίδες, έχει δουλέψει παράλληλα σε διαφορετικά σχολεία για να συμπληρώσει το ωράριο της, έχει κάνει μάθημα σε παιδιά διαφορετικών ηλικιών, δυνατοτήτων και κοινωνικού στάτους.


READ MORE

ΑΠΟΡΡΗΤΟ