Η ανθρώπινη ψυχοσύνθεση είναι μια πολύπλοκη διαδικασία και σίγουρα οι ειδικοί είναι αυτοί που οφείλουν να έχουν τον πρώτο λόγο. Ωστόσο με τη βοήθεια τους, μπορούμε να δούμε ορισμένα θέματα που αφορούν την ψυχολογία, και επηρεάζουν τις αποφάσεις μας, τη συμπεριφορά μας, αλλά και τα συναισθήματά μας.
Σε αυτό το άρθρο, θα ρίξουμε μια ματιά στη σχέση της παιδική ηλικίας, με την ενήλικη αυτοεκτίμηση.
Η αυτοεκτίμηση δεν είναι ένα σταθερό δεδομένο -φτιάχνεται και πλάθεται μέσα στα πρώτα χρόνια της ζωής μας. Εκεί, όπου οι λέξεις των γονιών, οι συμπεριφορές του περιβάλλοντος και οι μικρές καθημερινές εμπειρίες χτίζουν την αίσθηση της αξίας μας.
Στην ενήλικη ζωή, όμως, πολλές φορές νιώθουμε ότι αντιδρούμε «υπερβολικά», ότι δυσκολευόμαστε σε πράγματα που άλλοι θεωρούν αυτονόητα. Συχνά αυτά τα μοτίβα είναι κατάλοιπα από την παιδική ηλικία και αναγνωρίζοντάς τα, κάνεις ήδη το πρώτο βήμα για να τα βελτιώσεις.
5 σημάδια ότι η παιδική σου ηλικία επηρεάζει την αυτοεκτίμησή σου σήμερα
1. Δυσκολεύεσαι να πεις «όχι» και νιώθεις ενοχές όταν το κάνεις
Αν η παιδική σου ηλικία σε έμαθε ότι «η καλή συμπεριφορά» σημαίνει να μην αντιμιλάς, να μην αντιστέκεσαι και να μην διεκδικείς, τότε σήμερα το «όχι» μπορεί να μοιάζει επικίνδυνο. Ίσως φοβάσαι ότι θα δυσαρεστήσεις, θα απορριφθείς ή θα θεωρηθείς αγενής. Η δυσκολία στη θέσπιση ορίων δεν φανερώνει αδυναμία, δείχνει ότι μεγάλωσες σε ένα περιβάλλον όπου τα δικά σου όρια δεν είχαν αξία. Τώρα, ως ενήλικας/η, μπορείς να τα δημιουργήσεις από την αρχή.
2. Είσαι υπερευαίσθητος/η στην κριτική ακόμη κι όταν είναι καλοπροαίρετη
Όταν μεγαλώνεις με αυστηρή ή απρόβλεπτη κριτική, κάθε σχόλιο στην ενήλικη ζωή μοιάζει απειλή. Ίσως δεν ξεχωρίζεις τι είναι αξιολόγηση και τι είναι απόρριψη, γιατί κάποτε αυτά τα δύο ήταν το ίδιο. Σήμερα, όμως, η κριτική μπορεί να γίνει εργαλείο εξέλιξης. Το να μάθεις να τη διαχειρίζεσαι δεν σημαίνει να «σκληρύνεις», αλλά να ξέρεις ότι η αξία σου δεν κλονίζεται από μία πρόταση.
3. Αναλαμβάνεις πάντα τον ρόλο του «ειρηνοποιού»
Αν ως παιδί έμαθες να κρατάς τις ισορροπίες για να «μην γίνει φασαρία», τότε ίσως στην ενήλικη ζωή συνεχίζεις να βάζεις την ηρεμία των άλλων πάνω από τη δική σου. Μπορεί να αποφεύγεις συγκρούσεις, να παίρνεις βάρος που δεν σου ανήκει ή να προσπαθείς να διορθώσεις σχέσεις γύρω σου για να νιώσεις ασφαλής. Η ανάγκη αυτή είναι κατανοητή, αλλά η αληθινή ηρεμία δεν προκύπτει από το να σβήνεις κάθε φωτιά, αλλά από το να προστατεύεις τα δικά σου όρια.
4. Έχεις τελειομανία, η αξία σου μοιάζει να εξαρτάται από το «αν τα πας καλά»
Πολλά παιδιά μεγαλώνουν νιώθοντας ότι η αγάπη κερδίζεται μόνο όταν είναι «τέλεια». Όταν δεν επιτρέπονται λάθη, όταν η προσπάθεια δεν αρκεί, όταν η αναγνώριση είναι υπό όρους. Ως ενήλικας/η, αυτό μπορεί να μετατρέπεται σε εξοντωτική τελειομανία. Δουλεύεις πιο σκληρά απ’ όσο χρειάζεται, φοβάσαι το λάθος και δυσκολεύεσαι να νιώσεις περήφανος/η για ό,τι πετυχαίνεις. Η αλήθεια είναι απλή και απελευθερωτική, δεν πρέπει να κερδίσεις την αξία σου. Την έχεις ήδη.
5. Συγκρίνεις τον εαυτό σου συνεχώς με τους άλλους
Η σύγκριση συχνά ξεκινά σε σπίτια όπου κυριαρχεί το «δες τι έκανε ο τάδε» ή «οι άλλοι τα κατάφεραν». Το παιδί που μεγαλώνει έτσι, μαθαίνει ότι η αξία του μετριέται απέναντι σε κάποιον άλλο. Στην ενήλικη ζωή, αυτή η συνήθεια γίνεται ένας ατελείωτος, εξαντλητικός αγώνας. Όμως δεν χρειάζεται να τρέχεις. Η πρόοδος είναι προσωπική υπόθεση.
Και η αληθινή αυτοεκτίμηση γεννιέται όταν καταλάβεις ότι δεν συγκρίνεσαι με κανέναν.
Η παιδική ηλικία γράφει τις πρώτες γραμμές της ιστορίας μας, αλλά δεν είναι η τελική της μορφή. Τα σημάδια που κουβαλάμε δεν μας καθορίζουν, απλώς μας εξηγούν και μας βοηθούν να κατανοήσουμε συμπεριφορές. Όσο πιο πολύ αναγνωρίζεις τον τρόπο που το παρελθόν επηρεάζει την αυτοεκτίμησή σου, τόσο καλύτερα μπορείς να φροντίσεις το παρόν σου. Με αυτογνωσία, αυτοφροντίδα και επιείκεια προς τον εαυτό σου, μπορείς να ξαναγράψεις όσα κάποτε θεωρούσες δεδομένα. Δεν είσαι πια το παιδί που απλώς προσαρμοζόταν. Είσαι ο ενήλικας που μπορεί να επιλέξει.
