Παγκόσμια Ημέρα Γυναίκας: Αν η 8η Μαρτίου ήταν outfit, πώς θα έμοιαζε;

Η 8η Μαρτίου στην πραγματικότητα δεν ξεκίνησε ως γιορτή.

Το 1910, στο Διεθνές Συνέδριο Σοσιαλιστριών στην Κοπεγχάγη, η Clara Zetkin , η Γερμανίδα πολιτικός, ακτιβίστρια και υπέρμαχη των δικαιωμάτων των γυναικών, πρότεινε τη θεσμοθέτηση μιας ημέρας για εκείνες. Το 1911 έγιναν οι πρώτες μαζικές διαδηλώσεις για τα γυναικεία δικαιώματα σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες, ενώ το 1917 οι απεργίες εργατριών στην Πετρούπολη καθιέρωσαν την 8η Μαρτίου ως ημερομηνία-ορόσημο.

Το 1975 τα Ηνωμένα Έθνη αναγνώρισαν επίσημα την ημέρα και το 1977 την καθιέρωσαν ως Παγκόσμια Ημέρα για τα Δικαιώματα των Γυναικών και τη Διεθνή Ειρήνη.

Αν αυτή η σημασία και ο συμβολισμός αυτής της ημέρας μπορούσε κάπως να εκφραστεί μέσα από το γυναικείο ντύσιμο, θα ακολουθούσε την πορεία της ίδιας της γυναικείας σιλουέτας, μέσα από ορισμένα ενδύματα- σταθμούς: από τον περιορισμό στην ελευθερία της κίνησης, από τους κοινωνικούς φραγμούς στη μακρά διαδρομή της διεκδίκηση της ισότητας, από τη νεότητα στην αυτονομία του σώματος και, τελικά, στην ελευθερία της αυτοέκφρασης.

Ο κορσές

Από τον 16ο αιώνα μέχρι τις αρχές του 20ού, ο κορσές δεν ήταν ένα θηλυκό εσώρουχο ή αξεσουάρ layering όπως σήμερα. Ήταν αρχιτεκτονική. Στον 19ο αιώνα, το tight-lacing έσφιγγε τη μέση μέχρι σχεδόν να κόβεται η ανάσα. Το σώμα πειθαρχούσε μέσα στον κορσέ, γιατί αυτή η πειθαρχία θεωρούνταν ένδειξη ευπρέπειας και κοινωνικής τάξης.

Στα τέλη του 19ου αιώνα, το Victorian Dress Reform Movement και η Rational Dress Society κατήγγειλαν τις ιατρικές συνέπειες του. Το σώμα άρχισε να διεκδικεί λειτουργικότητα.

Η εγκατάλειψη του κορσέ δεν σήμανε το τέλος του. Το 1947, ο Christian Dior με τη New Look επανέφερε τη δομημένη μέση ως μεταπολεμική θηλυκή υπόσχεση. Στη δεκαετία του ’80, ο Jean Paul Gaultier τον έκανε εξωτερικό ένδυμα, μετατρέποντας το εσώρουχο σε δημόσια δήλωση.

Σήμερα ο κορσές επιστρέφει στις πασαρέλες και στα κόκκινα χαλιά όχι ως καταναγκασμός αλλά ως συνειδητή επιλογή. Διατηρεί τη δομή που κάποτε περιόριζε το σώμα, όμως τώρα χρησιμοποιείται για να τονίσει τη σιλουέτα, να δώσει θεατρικότητα στην εικόνα και να αναδείξει μια θηλυκότητα που η ίδια η γυναίκα επιλέγει να προβάλλει.

Jersey και Wrap Dress

Όταν η Coco Chanel χρησιμοποίησε jersey στις αρχές του 20ού αιώνα, το ύφασμα θεωρούνταν ταπεινό, συνδεδεμένο με ανδρικά εσώρουχα. Εκείνη το μετέτρεψε σε σύμβολο μοντέρνας κομψότητας. Η κληρονομιά της συνδέεται επίσης με την αμφισβήτηση των κοινωνικών συμβάσεων, καθώς απελευθέρωσε τις γυναίκες από τους περιορισμούς του κορσέ και των περίτεχνων, βαριών ενδυμάτων. Επαναπροσδιόρισε τη γυναικεία μόδα εισάγοντας απλές, κομψές γραμμές που απομακρύνονταν από τα ασφυκτικά στυλ των αρχών του 20ού αιώνα. Η άνεση άρχισε να μετατρέπεται πολυτέλεια.

Η πραγματική ώριμη έκφραση αυτής της φιλοσοφίας ήρθε πια το 1974 με το wrap dress της Diane von Furstenberg. Ένα φόρεμα που τυλίγεται γύρω από το σώμα και δένει, χωρίς φερμουάρ, χωρίς σκελετό, χωρίς διόρθωση. Το Costume Institute του Met το καταγράφει ως ένα από τα πιο επιδραστικά ενδύματα του 20ού αιώνα.

Το wrap dress δεν επιβάλλει σχήμα, ακολουθεί την κίνηση, μεταφραζοντάς τη σε δύναμη.

Το παντελόνι

Το 1800, στο Παρίσι, μια γυναίκα χρειαζόταν αστυνομική άδεια για να φορέσει ανδρική ενδυμασία. Η ρύθμιση καταργήθηκε τυπικά το 2013! Το 1851, η Amelia Bloomer συντάκτρια αμερικανικής εφημερίδας, πρότεινε ένα ένδυμα που επέτρεπε κίνηση χωρίς κορσέδες και βαριές φούστες. Ήταν το Bloomers, ένα υβρίδιο φορέματος με παντελόνι.

Στους Παγκόσμιους Πολέμους, εκατομμύρια γυναίκες φόρεσαν παντελόνια και φόρμες εργασίας για να κρατήσουν ζωντανές βιομηχανίες και οικονομίες. Η Rosie the Riveter, κατά κόσμον Naomi Parker Fraley έγινε σύμβολο παραγωγικής ισχύος.

Στη δεκαετία του ’30, η Katharine Hepburn υιοθέτησε το παντελόνι στο Hollywood αδιαφορώντας για dress codes. Το 1993 επιτράπηκε επίσημα στις γυναίκες γερουσιαστές των ΗΠΑ να το φορούν στην αίθουσα της Γερουσίας.

Το παντελόνι δεν είναι απλώς ένα ρούχο. Είναι μια κατάκτηση, ένα κομμάτι ένδυσης που κάποτε άνοιξε τον δρόμο για να μπορεί μια γυναίκα να σταθεί ισότιμα στον ίδιο χώρο με τους άντρες.

Le Smoking

Το 1966, ο Yves Saint Laurent παρουσίασε το Le Smoking.

Εμπνευσμένος από τη Marlene Dietrich, που ήδη από τη δεκαετία του ’30 φορούσε ανδρικό κοστούμι δημόσια, μετέφερε τον κώδικα της ανδρικής κυριαρχίας, στη γυναικεία γκαρνταρόμπα. Το tuxedo ήταν συνδεδεμένο με λέσχες, διπλωματικά δείπνα, πολιτική ελίτ. Η αποδοχή δεν ήταν άμεση. Γυναίκες με σsmoking δεν γίνονταν δεκτές σε εστιατόρια υψηλής κοινωνίας στη Νέα Υόρκη και στο Παρίσι. Το ένδυμα θεωρήθηκε παραβίαση ρόλου.

Φέτος το Le Smoking κλείνει 60 χρόνια και θυμίζει πόσο βαθιά μπορεί ένα ρούχο να επηρεάσει τον τρόπο που μια γυναίκα στέκεται, διεκδικεί και υπάρχει μέσα στον κόσμο.

H μίνι φούστα

Στα μέσα της δεκαετίας του ’60, το Λονδίνο γίνεται το επίκεντρο μιας πολιτισμικής έκρηξης. Η Mary Quant παρουσιάζει φούστες που ανεβαίνουν αρκετά πάνω από το γόνατο και ονομάζει το νέο μήκος από το αγαπημένο της αυτοκίνητο, το Mini Cooper. Το μίνι δεν γεννιέται στις αίθουσες υψηλής ραπτικής, αλλά στον δρόμο, στο King’s Road.

Την ίδια στιγμή, ο André Courrèges εντάσσει το μίνι στη συλλογή “Space Age” το 1964, δίνοντάς του αρχιτεκτονική καθαρότητα και φουτουριστική αυστηρότητα. Το μήκος γίνεται σύμβολο τεχνολογικής αισιοδοξίας και νεανικής ενέργειας.

Το μίνι συνδέεται χρονικά με τη διάδοση του αντισυλληπτικού χαπιού και τη σεξουαλική επανάσταση. Είναι το δικαίωμα να αποφασίζει μια γυναίκα για το σώμα και τον ρυθμό της ζωής της.

Δεν αποδέχθηκαν όλοι το νέο μήκος. Σε πολλές χώρες, σχολεία και δημόσιοι χώροι επέβαλαν περιορισμούς. Ακριβώς γι’ αυτό το μίνι έγινε σύμβολο. Το μήκος έπαψε να ορίζεται από την κοινωνία, καθώς ορίστηκε από την ίδια τη γυναίκα.

Το μπικίνι

Το 1946, ο Louis Réard παρουσιάζει στο Παρίσι ένα μαγιό τόσο μικρό που καμία επαγγελματίας μοντέλο δεν δέχεται να το φορέσει. Το παρουσιάζει τελικά η χορεύτρια Micheline Bernardini. Το ονομάζει “μπικίνι” από την ατόλη (ομάδα νησιών) Bikini, όπου είχαν γίνει πυρηνικές δοκιμές λίγες ημέρες πριν. Στο μυαλό του, το μικροσκοπικό αυτό μαγιό προκαλούσε το ίδιο σοκ.

Η αντίδραση είναι άμεση. Το μπικίνι απαγορεύεται σε Ιταλία, Ισπανία, Βέλγιο και σε ορισμένες αμερικανικές πολιτείες. Το Βατικανό το χαρακτηρίζει ανήθικο.

Το 1953, η Brigitte Bardot εμφανίζεται με μπικίνι στις Κάννες και το συνδέει με τη γαλλική ανεμελιά. Το 1962, η Ursula Andress βγαίνει από τη θάλασσα στην ταινία Dr. No φορώντας λευκό μπικίνι με ζώνη. Η σκηνή γίνεται μία από τις πιο εμβληματικές στην ιστορία του κινηματογράφου.

Το μπικίνι δεν ήταν απλώς μικρότερο ύφασμα, αλλά μια δημόσια διεκδίκηση σώματος. Από σύμβολο σκανδάλου, μετατράπηκε σε σύμβολο αυτοπεποίθησης.

Το naked dress

Η ιδέα της διαφάνειας στα ρούχα προϋπήρχε. Στη δεκαετία του 1910, λεπτά υφάσματα στον βωβό κινηματογράφο δημιουργούσαν ψευδαίσθηση γυμνότητας κάτω από έντονο φωτισμό.

Το 1962, η Marilyn Monroe τραγουδά στον John F. Kennedy φορώντας ένα σχεδόν αόρατο φόρεμα του Jean Louis, ραμμένο πάνω στο σώμα της. Το naked dress γίνεται πολιτισμική στιγμή.

Στη δεκαετία του ’70, η Cher, μέσα από τις δημιουργίες του Bob Mackie, μετατρέπει τη διαφάνεια σε ένα θεατρικό και εκθαμβωτικό στοιχείο της σκηνικής της παρουσίας. Στη δεκαετία του ’90, η Kate Moss εμφανίζεται με διαφανές slip dress, ενσωματώνοντας το naked στοιχείο στον μινιμαλισμό της εποχής.

Το 2014, η Rihanna στα CFDA Awards φορά κρυστάλλινο φόρεμα του Adam Selman. Θεωρείται μία από τις πιο τολμηρές και εμβληματικές στιγμές στο κόκκινο χαλί, καθιερώνοντάς την ως παγκόσμιο fashion icon.Το σώμα είναι ορατό, αλλά ο έλεγχος απόλυτος.

Σήμερα, το naked dress δεν λειτουργεί ως πρόκληση. Λειτουργεί ως τρόπος να διαχειρίζεται μια γυναίκα την εικόνα της σε μια εποχή υπερέκθεσης.

Η ιστορία της γυναικείας ένδυσης δεν είναι ιστορία υφασμάτων. Είναι ιστορία ανάσας.

Η μόδα συχνά κατηγορείται ότι είναι επιφανειακή. Κι όμως, λίγοι τομείς έχουν καταγράψει τόσο καθαρά την εξέλιξη της γυναικείας ελευθερίας.

Κάθε εποχή διαμόρφωσε την εικόνα της σιλουέτας, αλλά στην ουσία άλλαζε τους κανόνες και έφερνε ένα βήμα την φορά τις γυναίκες πιο κοντά στο δικαίωμα να ορίζουν το σώμα τους.

Αν η 8η Μαρτίου ήταν outfit, δεν θα ήταν ένα μόνο κομμάτι. Θα ήταν η μνήμη όλων όσων φορέθηκαν πριν από εμάς και ταυτόχρονα η σημερινή μας ελευθερία να φορέσουμε ό,τι επιθυμούμε.

Ακόμη και κομμάτια που κάποτε θεωρούνταν αμφιλεγόμενα, όπως το σουτιέν των φεμινιστικών διαμαρτυριών στα τέλη της δεκαετίας του ’60, σήμερα επανεμφανίζονται στις πασαρέλες και στο street style με εντελώς νέο νόημα. Δεν φοριούνται για να κρύψουν ή να καλύψουν κάτι, αλλά αφήνονται να φανούν, λειτουργώντας ως ακόμη ένα εργαλείο styling.

Κάθε ρούχο, κάθε σιλουέτα, κάθε λεπτομέρεια αφηγείται τη διαδρομή της γυναίκας από τους περιορισμούς στην ελευθερία. Μια ιστορία που συνεχίζει να γράφεται κάθε φορά που μια γυναίκα επιλέγει με θάρρος και συνειδητότητα τι θα φορέσει.