Στο Αφγανιστάν επιτρέπεται ο ξυλοδαρμός γυναικών, αρκεί να μην αφήνει σημάδια – Τι αναφέρει η νέα νομοθεσία των Ταλιμπάν

Έναν νέο, σκληρό νόμο έχει θέσει σε ισχύ η κυβέρνηση των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν, ενισχύοντας περαιτέρω ένα θεσμικό πλαίσιο που ήδη περιορίζει δραματικά τα δικαιώματα γυναικών και μειονοτήτων. Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η θανατική ποινή για «παρά φύσιν» σεξουαλικές σχέσεις, ενώ παρέχεται στους άνδρες η δυνατότητα να ασκούν σωματική βία κατά των συζύγων τους, υπό την προϋπόθεση ότι δεν προκαλούν κατάγματα ούτε εμφανή και μόνιμα σημάδια στο σώμα τους.

Ο νόμος, αν και τέθηκε σε εφαρμογή τον προηγούμενο μήνα, δημοσιοποιήθηκε πρόσφατα από την οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων «Rawadari», η οποία δραστηριοποιείται εντός και εκτός Αφγανιστάν και έφερε το κείμενο στη δημοσιότητα στη γλώσσα παστού, μια από τις επίσημες γλώσσες του Αφγανιστάν. Ακολούθησε αγγλική μετάφραση από τον ανεξάρτητο μη κερδοσκοπικό οργανισμό «Afghanistan Analysts Network».

Το περιεχόμενο του νόμου αποτυπώνει μια ακραία πατριαρχική θεώρηση της κοινωνικής τάξης. «Οι άνδρες έχουν το δικαίωμα να κυριαρχούν πλήρως στις γυναίκες. Ο λόγος τους είναι νόμος», δήλωσε στο CNN η ακτιβίστρια για τα ανθρώπινα δικαιώματα και δημοσιογράφος Μαχμπούμπα Σεράτζ, η οποία ζει στην Καμπούλ. Οι Ταλιμπάν υπερασπίζονται το νέο θεσμικό πλαίσιο ως συμβατό με τον Ισλαμικό Νόμο της Σαρία.

Ενδεικτικό της λογικής που διέπει το κείμενο είναι το ακόλουθο απόσπασμα: «Αν ένας σύζυγος χτυπήσει τη σύζυγό του τόσο άγρια με αποτέλεσμα να προκαλέσει ένα σπασμένο οστό ή μια ανοιχτή πληγή ή ένα τραύμα με μώλωπες και η σύζυγος τον καταγγείλει σε δικαστή, τότε ο σύζυγος θα θεωρηθεί παραβάτης. Ένας δικαστής θα πρέπει να τον καταδικάσει σε 15 μέρες φυλάκιση», αναφέρει ο νόμος, σύμφωνα με την μετάφραση από το «Afghanistan Analysts Network». Με άλλα λόγια, η σωματική κακοποίηση αναγνωρίζεται ως παραβίαση μόνο εφόσον ξεπεράσει ένα συγκεκριμένο, ορατό όριο βίας.

Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η σύγκριση με τις προβλέψεις για την κακοποίηση ζώων. Ο ίδιος νόμος ορίζει ότι όποιος εξαναγκάζει πετεινούς ή σκύλους σε μάχη (κοκορομαχίες, σκυλομαχίες, κλπ), αντιμετωπίζει ποινή φυλάκισης πέντε μηνών - σαφώς βαρύτερη από τις 15 ημέρες που προβλέπονται για σοβαρό ξυλοδαρμό συζύγου. Παράλληλα, επιτρέπεται σε πατέρα να τιμωρεί το παιδί του για παράλειψη προσευχής, ενώ προβλέπεται απομάκρυνση από την εργασία για δάσκαλο που προκαλεί κάταγμα σε μαθητή.

Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εκφράζουν φόβους ότι το νέο νομικό πλαίσιο θα αποθαρρύνει ακόμη περισσότερο τις γυναίκες από το να αναζητήσουν δικαστική προστασία, ακόμη και σε περιπτώσεις σοβαρής κακοποίησης. Ήδη, μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία τον Αύγουστο του 2021, οι γυναίκες δεν μπορούν να κυκλοφορούν χωρίς άνδρα-κηδεμόνα, έχουν ελάχιστες δυνατότητες εργασίας και η μαρτυρία τους στο δικαστήριο αποτιμάται στο μισό σε σχέση με εκείνη ενός άνδρα.

Σύμφωνα με τη UNICEF, περισσότερα από δύο εκατομμύρια κορίτσια και νεαρές γυναίκες έχουν αποκλειστεί από τη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση, έπειτα από σχετικές απαγορεύσεις των Ταλιμπάν. Ο Φόλκερ Τουρκ, Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, δήλωσε στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στη Γενεύη ότι ο νέος νόμος «νομιμοποιεί τη βία κατά των γυναικών και των παιδιών», προειδοποιώντας πως «το Αφγανιστάν είναι ένα νεκροταφείο για τα ανθρώπινα δικαιώματα».

Σε μεταγενέστερη τοποθέτησή του τόνισε: «Οι γυναίκες και τα κορίτσια του Αφγανιστάν αντιμετωπίζουν ακραίες διακρίσεις και καταπίεση λόγω φύλου που ισοδυναμούν με διώξεις», ενώ υπογράμμισε ότι «το σύστημα διαχωρισμού θυμίζει απαρτχάιντ, που βασίζεται στο φύλο και όχι στη φυλή».

Στο ισχύον πλαίσιο, η θανατική ποινή μπορεί να επιβληθεί για ένα ευρύ φάσμα αδικημάτων. Δικαστής ή ιμάμης έχει τη δυνατότητα να καταδικάσει σε θάνατο όποιον διαδίδει δοξασίες «αντίθετες με το Ισλάμ» ή επιμένει σε πράξεις όπως η κλοπή, η ομοφυλοφιλία, η αίρεση ή η μαγεία. Ακτιβιστές επισημαίνουν ότι ο ασαφής ορισμός του όρου «Μουσουλμάνος» δημιουργεί περιθώριο αυθαίρετων διώξεων εις βάρος θρησκευτικών μειονοτήτων, σε μια χώρα όπου συνυπάρχουν περίπου 50 εθνοτικές ομάδες με διακριτές γλώσσες και πολιτισμικές παραδόσεις.