Τρία χρόνια μετά τη σιδηροδρομική τραγωδία στα Τέμπη, το τρένο παραμένει στην Ελλάδα μια λέξη φορτισμένη. Δεν παραπέμπει μόνο σε μετακίνηση ή σε ένα δίκτυο μεταφορών· ενεργοποιεί μνήμη, οργή και πένθος. Κάθε συζήτηση γύρω από τους ελληνικούς σιδηροδρόμους περνά πλέον αναπόφευκτα από εκείνη τη νύχτα της 28ης Φεβρουαρίου 2023, όταν η σύγκρουση δύο αμαξοστοιχιών στοίχισε τη ζωή σε 57 ανθρώπους, στην πλειονότητά τους νέους.
Μέσα σε αυτό το βαρύ συλλογικό πλαίσιο ήρθε να προστεθεί μια προσωπική ανάρτηση της Στεφανίας Γουλιώτη. Η ηθοποιός δημοσίευσε φωτογραφίες και βίντεο από ταξίδι της με τρένο στο εξωτερικό, χωρίς να αναφέρει συγκεκριμένη χώρα. Εκείνο που κατέγραψε δεν ήταν τόσο το τοπίο όσο η εμπειρία: την αίσθηση της κίνησης του κόσμου έξω από το παράθυρο, ενώ ο επιβάτης παραμένει ακίνητος. «Μπήκα σε τρένα… τα χάρηκα», γράφει. «Ένιωσα τη θεραπεία του να μετακινείται η εικόνα ενώ εσύ στέκεσαι ακίνητος- η αρχή του κινηματογράφου».
Όπως αναφέρει η ηθοποιός στη λεζάντα της ανάρτησης, το τρένο αποτελεί ένδειξη πολιτισμού: ένα μέσο μεταφοράς που, σε πολλές χώρες της Ευρώπης, συνδέεται με την ασφάλεια, την οργάνωση και τον σεβασμό προς τον πολίτη. «Τα τρένα στα οποία μπαίνεις χωρίς να φοβάσαι για τη ζωή σου, αλλά για να την ομορφύνεις», σημειώνει. Η φράση αυτή, σχεδόν ποιητική, αποκτά διαφορετικό βάρος όταν διαβάζεται από ελληνικό κοινό, για το οποίο η σιδηροδρομική μετακίνηση έχει συνδεθεί τα τελευταία χρόνια με την απώλεια.
Η τραγωδία των Τεμπών ανέδειξε μια σειρά από χρόνιες παθογένειες: ελλείψεις σε συστήματα ασφαλείας, καθυστερήσεις σε έργα τηλεδιοίκησης, κενά στην οργάνωση και στην εποπτεία του δικτύου. Οι αποκαλύψεις που ακολούθησαν δημιούργησαν ένα κλίμα βαθιάς δυσπιστίας απέναντι στη λειτουργία των δημόσιων υποδομών. Οι οικογένειες των θυμάτων εξακολουθούν να ζητούν δικαιοσύνη και πλήρη διαλεύκανση των ευθυνών, ενώ κάθε επέτειος της τραγωδίας συνοδεύεται από συγκεντρώσεις μνήμης και διαμαρτυρίες σε πολλές πόλεις της χώρας.
Σε αυτό το φόντο, η ανάρτηση της Γουλιώτη λειτουργεί σχεδόν σαν υπενθύμιση ενός άλλου, παράλληλου κόσμου. Έναν κόσμο όπου το τρένο δεν προκαλεί φόβο αλλά χαλάρωση, όπου το ταξίδι αποτελεί εμπειρία και όχι ρίσκο. «Να μην ξεχνάμε πως ζούμε σε μια κοινωνία που θεωρεί τις ζωές μας αναλώσιμες», γράφει η ηθοποιός, εκφράζοντας συμπαράσταση «σε όλους όσους χάνουν τις ζωές τους στο βωμό της αδιαφορίας και της διαφθοράς».
Τρία χρόνια μετά, η πληγή των Τεμπών παραμένει ανοιχτή. Η συζήτηση για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων δεν αφορά μόνο τεχνικά έργα ή διοικητικές ευθύνες. Αφορά την ίδια την εμπιστοσύνη των πολιτών στο κράτος και στις υποδομές του. Και ίσως γι’ αυτό μια απλή εικόνα από ένα ήσυχο ταξίδι με τρένο σε μια άλλη χώρα μοιάζει τόσο μακρινή, σχεδόν σαν σκηνή από έναν διαφορετικό τρόπο ζωής.
