«Είμαι φανατικός με τα λεξικά. Είναι το μόνο μέρος στον κόσμο όπου όλα εξηγούνται και όπου βρίσκει κανείς την ηρεμία του. Εκεί μέσα, όλα είναι σίγουρα. Αυτό προσπαθήσαμε να είμαστε: ένας ασφαλής χώρος, ένα φιλόξενο μέρος, όπου ο καθένας είχε τη θέση του, στο Βατραχονήσι μας. Ένα βιβλιοπωλείο. Ανεξάρτητο» γράφει μεταξύ άλλων η ανάρτηση στο αποχαιρετιστήριο ποστ του φέισμπουκ του Λεξικοπωλείου ενώ διευκρινίζει ότι θα παραμείνει ανοικτό μέχρι τις 15 Μαρτίου του 2026 και μετά θα περάσει στην ιστορία. Μια ιστορία που αναζητά με μανία νέες συγκινήσεις και κυρίως μια στάλα παραπάνω συναίσθημα μπας και καταφέρουμε να νιώσουμε όπως άλλοτε κινούμενοι σε έναν κόσμο που τρέχει με χίλια, ανάμεσα στη σοφία, την ανοησία και πάλι πίσω -«ήταν οι καλύτεροι καιροί, ήταν οι χειρότεροι καιροί».
«Δε θέλουμε να εξαφανιστούν τα βιβλιοπωλεία. Οι συγγραφείς τα χρειάζονται, όπως και οι γειτονιές» έλεγε προφητικά ο Αμερικανός συγγραφέας και ρεπόρτερ Roy Blount, Jr. ενώ ο ποιητής και κριτικός John Updike πρόσθετε: «Τα βιβλιοπωλεία είναι μοναχικά οχυρά, που ρίχνουν φως στο πεζοδρόμιο. Πολιτιστικοποιούν τις γειτονιές τους».
Λίγες μέρες μετά το αντίο του Λεξικοπωλείου (σίγουρα τα audio cookies και τα τεντωμένα αυτιά τους δουλεύουν υπερωρίες) πέφτω πάνω σε μια στατιστική του Σεπτεμβρίου 2025, όπου σπεύδει να αποσαφηνίσει την κατάσταση σχετικά με το αναγνωστικό κοινό της χώρας: «Στην Ελλάδα, το 49,6% των γυναικών και το 36,0% των ανδρών διάβασαν τουλάχιστον ένα βιβλίο, έναντι 60,5% και 44,5% αντίστοιχα στην ΕΕ. Οι περισσότεροι αναγνώστες περιορίζονται σε έως πέντε βιβλία τον χρόνο: γυναίκες 34,5% (ΕΕ: 28,8%) και άνδρες 26,6% (ΕΕ: 24,8%)».
Μάλιστα.
Οι τυπωμένες λέξεις τείνουν να χάσουν τη μαγική δύναμή τους και δυστυχώς κάθε μέρα που περνάει χάνουν και τη σημασία τους ή τις πολυδιάστατες έννοιες που κουβαλούν στις πλάτες τους.
Μόλις χτες, επίσης, έπεσα πάνω σε ένα άρθρο του Guardian, στο οποίο ο David Smith διαπιστώνει μέσω του ρεπορτάζ του το εξής: «Τα βιβλία σε χαρτόδετη έκδοση που πωλούνται στα σούπερ μάρκετ σταδιακά εξαφανίζονται σε όλες τις Ηνωμένες Πολιτείες, το τελευταίο σημάδι μιας συνεχιζόμενης αλλαγής στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι επιλέγουν να διαβάζουν».
Μια σειρά από τυχαίες (δε νομίζω) πληροφορίες που όλες οδηγούν στο ότι οι τυπωμένες λέξεις τείνουν να χάσουν τη μαγική δύναμή τους και δυστυχώς κάθε μέρα που περνάει να χάνουν και τη σημασία τους ή τις πολυδιάστατες έννοιες που κουβαλούν στις πλάτες τους.
«Λιγότεροι άνθρωποι διαβάζουν για διασκέδαση, σύμφωνα με νέα μελέτη» σχολιάζει σχετικό άρθρο της Maggie Astor στους New York Times, τον Αύγουστο του 2025 και συνεχίζει: «Από το 2003 έως το 2023, το ποσοστό των Αμερικανών που διαβάζουν για διασκέδαση μειώθηκε κατά 40%, μια απότομη πτώση που αποτελεί μέρος μιας συνεχιζόμενης φθίνουσας τάσης».
Ένα βιβλιοπωλείο γειτονιάς είναι κάτι παραπάνω από μαγαζί- γωνία. Είναι μια σκηνή από το Before Sunset, το Μια Βραδιά στο Νότινγκ Χιλ ή το Όταν ο Χάρι γνώρισε τη Σάλι -δυο άνθρωποι που γνωρίζονται τυχαία μπροστά σε ένα ράφι και φεύγουν συζητώντας.
Αν υπάρχουν μαγαζιά που πουλάνε προϊόντα και μαγαζιά που πουλάνε χρόνο, το βιβλιοπωλείο Λεξικοπωλείο στο Παγκράτι ανήκε στη δεύτερη κατηγορία. Για δεκατέσσερα χρόνια τοποθετημένο στον χάρτη του Παγκρατίου, μια μικρή επικράτεια λέξεων, μια εστία αντίστασης στο παλαβό πέρα-δώθε. Με το αντίο του κλείνει μια παρένθεση.
Γιατί ένα βιβλιοπωλείο γειτονιάς είναι κάτι παραπάνω από μαγαζί-γωνία. Είναι οι συζητήσεις για τον φρέσκο μεταφρασμένο Κάφκα και τη Μεταμόρφωσή του, είναι οι διαφωνίες για το αν ο Μουρακάμι επαναλαμβάνεται ή απλά μαγεύει καθώς και το μόνιμο αστείο «κουβά πάλι ο Χαρούκι» κάθε χρόνο στα Νόμπελ Λογοτεχνίας, είναι το παιδί που αγοράζει το πρώτο του μυθιστόρημα φαντασίας χωρίς την επίβλεψη των γονιών και ο πρεσβύτερος που αναζητά κάτι να τον εκπλήξει. Είναι μια σκηνή από το Before Sunset, το Μια Βραδιά στο Νότινγκ Χιλ ή το Όταν ο Χάρι γνώρισε τη Σάλι -δυο άνθρωποι που γνωρίζονται τυχαία μπροστά σε ένα ράφι και φεύγουν συζητώντας.
Επιμύθιο: Καμία μυρωδιά δε συγκρίνεται με αυτή του τυπωμένου μελανιού στο χαρτί. Το κλείσιμο ενός ακόμη βιβλιοπωλείου είναι σύμπτωμα μιας ευρύτερης μετατόπισης. Η ζωή στην πόλη γίνεται ολοένα πιο επιχειρησιακή και λιγότερο έμμετρη.
