«Υπερ-φιλτραρισμένες, κοκκώδεις εικόνες από acai bowls και ηλιοβασιλέματα. Στενά τζιν, μαύρα κολιέ και φίλτρα Snapchat που βάζουν στεφάνια από λουλούδια και μύτες σκύλων στα πρόσωπά μας. Ήταν η εποχή της εφαρμογής βίντεο μικρού μήκους Vine, του Pokémon Go και των σετ χειλιών της Κάιλι Τζένερ» γράφει η Madison Malone Kircher στους New York Times με αφορμή το κατακλυσμιαίο τρεντ των σόσιαλ μίντια που θέλει «το 2026 να είναι το νέο 2016» αναγκάζοντας τους χρήστες που σέβονται τον ψηφιακό εαυτό τους να ανεβάσουν φωτογραφίες, αναμνήσεις και συναισθήματα μιας δεκαετίας πριν.
«Έπρεπε απλά να ήσουν εκεί» σχολίασε η Τζένερ στο Instagram την περασμένη εβδομάδα κάτω από μια φωτογραφία της με παστέλ ροζ μαλλιά και φούτερ Supreme. Η Αμερικανίδα συγγραφέας Λένα ντάναμ, η ηθοποιός Σελένα Γκόμεζ και το μοντέλο Κάρλι Κλος δημοσίευσαν όλες παρόμοια ενσταντανέ παρελθοντολαγνείας — τα οποία το 2016 θα συνοδεύονταν πιθανώς από το hashtag #TBT.
Προφανώς όταν σήμερα λέμε «το 2026 είναι το νέο 2016», δεν μιλάμε για ημερολόγια. Μιλάμε για ατμόσφαιρα. Θέλουμε πίσω την αίσθηση ότι ο κόσμος παραμένει αφηγηματικός. Με αρχή, μέση και τέλος. Όχι με endless scroll.
«Η αναδρομή στο όχι και τόσο μακρινό παρελθόν είναι το πιο πρόσφατο παράδειγμα της επιτάχυνσης της νοσταλγίας στο διαδίκτυο, όπου οι τάσεις και οι υποκουλτούρες μπορούν να λάμψουν έντονα και να σβήσουν γρηγορότερα, κάνοντας το τοπίο που υπήρχε πριν από λίγα χρόνια να μοιάζει με μια ξένη χώρα» σχολιάζει χαρακτηριστικά η Madison Malone Kircher στους NYT και συνεχίζει:
«Η σημερινή λαχτάρα για το 2016 συνάδει επίσης με την πρόσφατη πολιτιστική εμμονή με τη λεγόμενη “ομιχλώδη αισιοδοξία”, την υποτιθέμενη νοοτροπία εκείνων που ενηλικιώθηκαν τη δεκαετία του 2010, όταν κυριαρχούσε η indie μουσική, οι πλατφόρμες κοινωνικών μέσων όπως το Instagram και το Twitter ήταν καινοτομίες και η φράση “νέος κοροναϊός” δεν είχε καν κάνει την εμφάνισή της».
Προφανώς όταν σήμερα λέμε «το 2026 είναι το νέο 2016», δεν μιλάμε για ημερολόγια. Μιλάμε για ατμόσφαιρα. Θέλουμε πίσω την αίσθηση ότι ο κόσμος παραμένει αφηγηματικός. Με αρχή, μέση και τέλος. Όχι με endless scroll.
Το 2016, στο συλλογικό μας φαντασιακό, έχει ενδεχομένως αποτυπωθεί ως η τελευταία «υποφερτή» χρονιά. Πριν το Brexit και το Trump 2.0 γίνουν πράξη και η παγκόσμια πολιτική κατάσταση μεταμορφωθεί σε επεισόδιο του Black Mirror (που, ειρωνικά, τότε το βλέπαμε ως δυστοπική φαντασία και όχι ως καθημερινό δελτίο ειδήσεων), πριν η πανδημία μας μάθει λέξεις όπως «lockdown» και «zoom fatigue», πριν από την κόπωση της ειρωνείας.
Δεν είναι τυχαίο που το τρεντ με το 2016 ανθίζει τώρα -όταν το παρόν πιέζει, το παρελθόν γυαλίζει.
Γύρω, τριγύρω η νοσταλγία καλά κρατεί, καιρό τώρα. Reboots και βινύλια, επαναφορά των «κλασικών» των 80s και 90s, τα baggy jeans ξανά παρόντα, οι κιθάρες ξανακούγονται «αληθινές», και το Instagram γεμίζει φίλτρα που μιμούνται φιλμ που κανείς μας δεν πρόλαβε πραγματικά.
Το 2016 ήταν η χρονιά που ακούγαμε David Bowie και Prince σαν να ήταν αθάνατοι—και μετά ξαφνικά δεν ήταν. Η χρονιά που η απώλεια μεταφραζόταν ακόμη σε νόημα, όχι μόνο σε σοκ. Που το La La Land υπέθεσε ότι τα όνειρα δεν χωράνε πάντα σε happy end, αλλά τουλάχιστον χορεύουν όμορφα πριν χαθούν. Που το Stranger Things μάς ανέβασε στα ποδήλατα της παιδικής ηλικίας, ενώ εμείς είχαμε ήδη ξεχάσει πώς είναι να μην φοβάσαι.
«Καινούριους τόπους δε θα βρεις» προειδοποιεί ο Καβάφης, στην ποίησή του η επιστροφή δεν είναι ποτέ κυριολεκτική, είναι πάντα εσωτερική.
Γύρω, τριγύρω η νοσταλγία καλά κρατεί, καιρό τώρα. Reboots και βινύλια, επαναφορά των «κλασικών» των 80s και 90s, τα baggy jeans ξανά παρόντα, οι κιθάρες ξανακούγονται «αληθινές», και το Instagram γεμίζει φίλτρα που μιμούνται φιλμ που κανείς μας δεν πρόλαβε πραγματικά. Περίπου, σαν να ζούμε μέσα στο Midnight in Paris: κάθε γενιά πιστεύει ότι η προηγούμενη έζησε τη χρυσή εποχή. Μόνο που εμείς έχουμε και stories διάρκειας 24 ωρών για να το αποδείξουμε.
Ωστόσο, ας είμαστε ειλικρινείς. Το 2016 δεν ήταν αθώο. Απλώς δεν ξέραμε ακόμη πόσο κυνικοί θα γινόμασταν στη συνέχεια.
Η επαναλαμβανόμενη φράση «το 2026 είναι το νέο 2016», λοιπόν, δεν είναι πρόγνωση, είναι επιθυμία. Είναι ένα χαϊκού της ψηφιακής εποχής, γραμμένο με caps lock και κυνισμό. Είναι μια συλλογική αναπόληση μεταμφιεσμένη σε αστείο. Κι όπως όλα τα καλά αστεία, πονάει.
Επιμύθιο: «Εκείνοι που λένε πως το χθες ήταν καλύτερο από το σήμερα, σε τελική ανάλυση απαξιώνουν την ίδια τους την ύπαρξη» είχε δηλώσει ο Κάιζερ της μόδας, ο Γερμανός Καρλ Λάγκερφελντ ενώ ο μηδενιστής, Ρουμάνος φιλόσοφος Εμίλ Σιοράν έλεγε ότι η νοσταλγία, περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, είναι αυτό που μας προκαλεί ανατριχίλες για τις ατέλειές μας. Τελικά, ίσως δε μας λείπει η ζωή του 2016 αλλά το ίντερνετ του 2016.
