«Είδες το Sirāt;». «Ποια, την ταινία, για την οποία μιλάνε όλοι;». «Σοβαρά; Όλοι; Νόμιζα ότι μόνο εγώ μιλάω για αυτή τη γροθιά στο στομάχι διάρκειας 115 λεπτών». Ο διάλογος αυτός, με παραλλαγές και τροποποιήσεις, ακούγεται στο ριπίτ.
Γιατί το Sirāt είναι ένα κινηματογραφικό έργο που μοιάζει να ξεπηδά από τα πιο σκοτεινά και ταυτόχρονα εκστατικά στρώματα της σύγχρονης συνείδησης. Αν θεωρήσουμε ότι το σινεμά λειτουργεί ως καθρέφτης της κοινωνίας, εδώ γίνεται κάτι πιο επικίνδυνο: η ταινία είναι ένας παραμορφωτικός φακός που ενώνει rave κουλτούρα, πόλεμο και υπαρξιακή αγωνία σε ένα ενιαίο, σχεδόν αποκαλυπτικό όραμα.
Θυμίζει εκείνες τις άγριες νύχτες σε εγκαταλελειμμένα εργοστάσια, όπου τα μπάσα χτυπούσαν σαν καρδιά που αρνείται να σταματήσει, και οι άνθρωποι χόρευαν όχι από χαρά αλλά από ανάγκη.
«Οι πρωταγωνιστές μας τρέχουν μέσα στην έρημο, προλαβαίνοντας μια παγκόσμια καταστροφή (αποσπάσματα από ραδιοφωνικά δελτία ειδήσεων αναφέρουν συμμάχους του ΝΑΤΟ, βομβαρδισμούς, κλειστά σύνορα) και κατευθυνόμενοι προς ένα μυθικό πάρτι στη Μαυριτανία»
Η ταινία Sirât ξεκίνησε το ταξίδι της στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών, όπου κέρδισε το Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής. Στη συνέχεια, στα Ευρωπαϊκά Κινηματογραφικά Βραβεία, κέρδισε πέντε τρόπαια: μοντάζ, ήχος, σκηνογραφία, καστ και κινηματογραφία, ενώ ήταν υποψήφια για Όσκαρ Καλύτερης Διεθνούς Ταινίας.
«Το απρόβλεπτο έπος του Όλιβερ Λάξε είναι μια παραγωγή του Πέδρο Αλμοδόβαρ. Πρόκειται για ένα εκρηκτικό κινηματογραφικό όριο που αξίζει να χειροκροτηθεί» σχολιάζει ο Κevin Maher στους Times.
Το δράμα ακολουθεί έναν πατέρα που, μαζί με τον μικρό γιο του, αναζητά την εικοσάχρονη κόρη του στον κόσμο ενός rave φεστιβάλ. Με την καθοδήγηση μιας χούφτας raver, αυτός ο αποπροσανατολισμένος και καθημερινός άντρας διασχίζει τα βουνά του Μαρόκου και την έρημο Σαχάρα σε μια ταινία που αποτίει φόρο τιμής τόσο στις ταινίες περιπέτειας όσο και στον κινηματογράφο της δεκαετίας του 1970.
«Οι πρωταγωνιστές μας τρέχουν μέσα στην έρημο, προλαβαίνοντας μια παγκόσμια καταστροφή (αποσπάσματα από ραδιοφωνικά δελτία ειδήσεων αναφέρουν συμμάχους του ΝΑΤΟ, βομβαρδισμούς, κλειστά σύνορα) και κατευθυνόμενοι προς ένα μυθικό πάρτι στη Μαυριτανία» συνεχίζει ο Kevin Maher.
«Το Sirāt είναι ένας σπαρακτικός, συναρπαστικός χορός του θανάτου» γράφει ο Justin Chang στο New Yorker και εξηγεί: «Στο θρίλερ του Όλιβερ Λάξε που διαδραματίζεται στην έρημο, ένα ταξίδι γεμάτο έντονη αγωνία αποκαλύπτει τόσο την ανελέητη φύση της μοίρας όσο και την επίμονη αντοχή της συμπόνιας».
Όπως στα πιο έντονα rave πάρτι, η ελευθερία εδώ δεν είναι ακριβώς επιλογή, είναι μια απελπισμένη αντίδραση στην κατάρρευση των πάντων. Υπάρχει κάτι σχεδόν πολεμικό σε αυτή την έκσταση -σαν να βρίσκεσαι σε ένα μέτωπο όπου τα όπλα έχουν αντικατασταθεί από φώτα strobe και ηλεκτρονικούς ήχους, αλλά η ένταση και ο κίνδυνος παραμένουν.
Η ταινία κουβαλά την αίσθηση μιας εποχής που έχει χάσει την πυξίδα της. Στον απόηχο σύγχρονων συγκρούσεων, οικονομικών κρίσεων και μιας διαρκούς αίσθησης αβεβαιότητας, οι χαρακτήρες κινούνται σαν επιζώντες ενός αόρατου πολέμου. Δεν υπάρχουν σαφή στρατόπεδα, μόνο θραύσματα ταυτότητας και στιγμές ταλάντευσης ανάμεσα στην ευφορία και την απόλυτη κατάρρευση. Αυτό το εκκρεμές μεταξύ χαράς και απόγνωσης είναι το πιο ειλικρινές στοιχείο της ταινίας -και της εποχής μας.
Και όμως, μέσα σε αυτή την αστάθεια, υπάρχει και κάτι βαθιά ανθρώπινο. Το απρόβλεπτο δεν λειτουργεί μόνο ως απειλή, αλλά και ως πιθανότητα. Η ζωή ξεφεύγει από κάθε γραμμικότητα. Αυτό το χάος γίνεται, παράδοξα, πηγή ελπίδας
Το Sirāt μοιάζει να συνομιλεί με μια γενιά που μεγάλωσε με την υπόσχεση της διαρκούς διασκέδασης και κατέληξε να βιώνει μια μόνιμη υπαρξιακή κόπωση. Είναι σαν να παίρνει την αισθητική των φεστιβάλ, των social media και της υπερδιέγερσης και να την ξεζουμίζει μέχρι να μην έχει τίποτε άλλο να δώσει. Η ευτυχία παρουσιάζεται ως έκρηξη - όμορφη, αλλά στιγμιαία.
Και όμως, μέσα σε αυτή την αστάθεια, υπάρχει και κάτι βαθιά ανθρώπινο. Το απρόβλεπτο δεν λειτουργεί μόνο ως απειλή, αλλά και ως πιθανότητα. Η ζωή ξεφεύγει από κάθε γραμμικότητα. Αυτό το χάος γίνεται, παράδοξα, πηγή ελπίδας.
Η ταινία δεν προσφέρει απαντήσεις, δε θέτει καν ερωτήματα. Σε έναν κόσμο που διψά για βεβαιότητες, επιλέγει να μας αφήσει μέσα στο σκοτάδι, με μόνο οδηγό τον ρυθμό, την ένταση και την αίσθηση ότι, ακόμα και στο χείλος της καταστροφής, υπάρχει χώρος για μια στιγμή καθαρής, παράλογης, σχεδόν βίαιης χαράς.
Το Sirāt δεν είναι μια ταινία που «σου αρέσει» με την παραδοσιακή έννοια. Είναι μια ταινία που σε στοιχειώνει.
Επιμύθιο: «Η λέξη Sirāt είναι ασαφής, έχει πολλές σημασίες και κουβαλάει ένα πνευματικό νόημα. Επίσης, σημαίνει “δρόμος”» διευκρίνισε ο σκηνοθέτης της, Όλιβερ Λάξε, ορίζοντας την υποχρεωτικά ατέρμονη πορεία των πραγμάτων και την καθαρή μαγεία του κινηματογράφου.
*Προπώληση εισιτηρίων more.com
