«Οι συσκευασίες μικραίνουν, οι τιμές παραμένουν ίδιες και οι καταναλωτές πληρώνουν περισσότερο χωρίς φυσικά να το καταλαβαίνουν. Σοκολάτες με λιγότερα γραμμάρια, σαμπουάν με μικρότερη ποσότητα, πακέτα μπισκότων με ελαφρότερα τεμάχια, πατατάκια με το μισό περιεχόμενο. Το φαινόμενο ονομάζεται shrinkflation. Πρόκειται για έναν συνδυασμό του shrink που σημαίνει συρρικνώνομαι και του inflation που σημαίνει πληθωρισμός» διαβάζω σε σχετικό άρθρο στο in και η γενικότερη, ασαφής αίσθηση νοσηρότητας λαμβάνει επίσημη διάγνωση.
Το ένιωθα. Το έβλεπα. Το ζύγιζα στο χέρι μου. Είναι όντως ελαφρύτερη η συσκευασία ή με γελούν τα μάτια μου; Μήπως χάλασε η ζυγαριά μου; Ειδικά, στα πατατάκια, εκεί είναι ξεκάθαρο. Αν η παλιά διαφήμιση έλεγε «κανείς δεν μπορεί να φάει μόνο ένα», η σύγχρονη εκδοχή θα ήταν «κανείς δεν μπορεί να βρει δεύτερο».
Το πιο εντυπωσιακό είναι η λεπτότητα της απάτης. «Μερικές φορές η ζωή μας δίνει μαθήματα που έρχονται σε γελοία συσκευασία» λέει η Νεοϋορκέζα, λαϊκή τραγουδίστρια Ντάρ Γουίλιαμς.
Στα ελληνικά θα το λέγαμε «συρρικνοπληθωρισμός» αλλά θα μας έπεφτε βαρύ. Στην πραγματικότητα, είναι πολύ πιο απλό: πληρώνεις περισσότερα για λιγότερα. Είναι η οικονομική εκδοχή του «it’s not you, it’s me», μόνο που εδώ, φταίνε ξεκάθαρα αυτοί. Ένα αστείο που δεν είναι αστείο.
Διανύουμε τη μπρούτζινη εποχή του shrinkflation, εδώ όπου οι συσκευασίες είναι ισχνές και φίνες σαν την κορμοστασιά της Τζέιν Φόντα σε πρόγραμμα γυμναστικής των 80s, αλλά η τιμή κορυφώνεται εκθετικά όπως η φωνή της Μονσεράτ Καμπαγιέ σε έργο του Βέρντι.
Η κατάσταση θυμίζει ελαφρώς εκείνη την κινηματογραφική, αμερικανική, κωμική φαντασίωση του 1989 σε σκηνοθεσία από τον Τζο Τζόνστον, «Αγάπη μου, Συρρίκνωσα τα Παιδιά». Εδώ δεν υπάρχει επιστημονικό πείραμα, ούτε χαριτωμένα παιδάκια να βοηθήσουν την ανατροπή του σεναρίου. Υπάρχει μόνο το ράφι του σούπερ μάρκετ και η αίσθηση ότι κάποιος σου κάνει gaslighting με γραμμάρια -οι αόρατοι μπαμπούλες της αγοράς που μιλάνε για «αναπροσαρμογή κόστους».
Ίσως, τελικά, δεν είναι τα πατατάκια που απλώς συρρικνώθηκαν, είναι η ίδια η ιδέα του «αρκετού».
Το πιο εντυπωσιακό είναι η λεπτότητα της απάτης. «Μερικές φορές η ζωή μας δίνει μαθήματα που έρχονται σε γελοία συσκευασία» λέει η Νεοϋορκέζα, λαϊκή τραγουδίστρια Νταρ Γουίλιαμς περιγράφοντας άθελά της -πλην ιδανικά- το φαινόμενο του shrinkflation. Γιατί ενώ το περιεχόμενο αδειάζει, οι συσκευασίες γίνονται όλο και πιο φιλόδοξες. Εντυπωσιακότερες σακούλες, περισσότερος αέρας, λιγότερη ουσία -κυριολεκτικά και μεταφορικά.
Εν τω μεταξύ το μάτι συνηθίζει. Στην αρχή λες «κάτι δεν πάει καλά». Μετά λες «έτσι είναι τώρα». Και στο τέλος φτάνεις στο στάδιο αποδοχής -αγοράζεις δύο σακούλες αντί για μία. «Is this the real life? Is this just fantasy?» τραγουδούσαν οι Queen στο Bohemian Rhapsody -μια φαντασία που σήμερα κοστίζει 4,49 ευρώ, αύριο 5,00 και μεθαύριο 5,10 εμπεριέχοντας 10% λιγότερο προϊόν κάθε φορά.
Ίσως, τελικά, δεν είναι τα πατατάκια που απλώς συρρικνώθηκαν, είναι η ίδια η ιδέα του «αρκετού».
Επιμύθιο: «Δάσκαλε, ή πρέπει να μικρύνω εγώ ή να μεγαλώσει ο κόσμος» είπε ο Γιώργης Ζορμπάς στον ανώνυμο, αφηγητή διανοούμενο που υποτίθεται ότι ήταν ο Νίκος Καζαντζάκης.
