Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά: Τι είναι η «δημόσια διαβούλευση»; Φανταστείτε ότι η δημόσια διαβούλευση είναι σαν να έχεις ένα μεγάλο… κουτί σοκολατάκια και να λες στους φίλους σου: «Λοιπόν, παιδιά, ας αποφασίσουμε μαζί ποιο σοκολατάκι θα φάμε πρώτα». Όλοι μπορούν να πουν τη γνώμη τους, να πούνε «εγώ θέλω το φουντούκι» ή «όχι, καλύτερα μαύρη σοκολάτα», και στο τέλος παίρνεις μία απόφαση που έχει τις απόψεις όλων μέσα.
Στην ιδανική εκδοχή, λειτουργεί σαν δημοκρατικό τραπέζι αποφάσεων: οι πολίτες συμμετέχουν σε κάτι που τους αφορά. Με άλλα λόγια, η δημόσια διαβούλευση είναι ένα εργαλείο για να παίρνουμε αποφάσεις για πράγματα που ακόμα δεν έχουν αποφασιστεί. Αν προσπαθείς να τη χρησιμοποιήσεις για κάτι που έχει ήδη λυθεί με νόμο ή κοινή λογική, είναι σαν να προσπαθείς να συζητήσεις με τους φίλους σου αν θέλουν να αναπνέουν ή όχι… λίγο αχρείαστο, λίγο παράλογο και όχι πάντα αστείο. Γιατί εδώ τελειώνει η πλάκα…
Ας θυμηθούμε τώρα τα γεγονότα: το 1986, η Ελλάδα νομοθέτησε την άμβλωση υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, με σκοπό να προστατεύσει τη ζωή, την υγεία και την αξιοπρέπεια των γυναικών. Δεν ήταν ένα προσωρινό μέτρο ούτε μια πρόταση που έπρεπε να «δοκιμαστεί» σε δημοσκόπηση. Η πρόσβαση σε ασφαλείς αμβλώσεις έγινε συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα για τις γυναίκες, ένα μέτρο που αντικατοπτρίζει τη βασική αρχή: τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν μπαίνουν σε διαπραγμάτευση.
Κανονικά δεν θα έπρεπε να υπάρχει ερώτηση και δεν θα έπρεπε να υπάρχει άποψη επάνω στο θέμα, γιατί μιλάμε για δικαιώματα.
Εχτές λοιπόν, στην εκπομπή του Νίκου Στραβελάκη και της Μίνας Καραμήτρου στο OPEN ήταν καλεσμένη η Μαρία Καρυστιανού, μια γυναίκα που αν είχε την κόρη της ζωντανή, αν της χτυπούσε την πόρτα εκείνο το βράδυ της 28ης Φεβρουαρίου 2023 γυρίζοντας με το τρένο από την Αθήνα και αν επέστρεφαν μαζί της και τα 56 θύματα, αν δεν συνέβαινε αυτή η τραγωδία, τότε μπορεί και να μην χρειαζόταν να την γνωρίζουμε. Μπορεί μόνον να την ήξερε η κοινωνία της Θεσσαλονίκης ως μια καλή παιδίατρο. Τη Μαρία Καρυστιανού, όμως, την ξέρει πια και ο κάτοικος του πιο απομακρυσμένου χωριού στην Ελλάδα, ως τη μάνα των Τεμπών (υπάρχουν βέβαια και άλλες που δεν ξέρουμε το ονοματεπώνυμό τους), ως την (πρώην πια) Πρόεδρο του Συλλόγου Συγγενών Θυμάτων στα Τέμπη και τώρα ως μπροστάρισσα του υπό ίδρυση κόμματός της. Αγκαλιάσαμε τον πόνο της, τον μοιραστήκαμε, τον κάναμε δικό μας, όπως και τον αγώνα τον δικό της και όλων των οικογενειών για τα παιδιά τους που χάθηκαν… Θαυμάσαμε τη δύναμή της –τον μεταλλαγμένο πόνο της, το θάρρος της, την ορμή της που κατέβασε στο Σύνταγμα και αλλού χιλιάδες απλού κόσμου.
Όμως η κυρία Καρυστιανοού εχτές ως καλεσμένη δεν ήταν αυτό: Ήταν πολιτευόμενη, μία νεόκοπη πολιτικός που θα «πρέπει» να έχει άποψη για περισσότερα από ένα, θέματα. Να έχει άποψη για θέματα πέρα από την τραγωδία των Τεμπών και τη Δικαιοσύνη. Η ατζέντα των δημοσιογράφων ήταν μεγάλη και εκείνη φάνηκε να πιέζεται αρκετά. Ανάμεσα σ’ αυτά κάπως ήρθε το θέμα των αμβλώσεων. Ποια ήταν η άποψή της. Κανονικά δεν θα έπρεπε να υπάρχει ερώτηση και δεν θα έπρεπε να υπάρχει άποψη επάνω στο θέμα, γιατί μιλάμε για δικαιώματα.
Ωστόσο η ερώτηση έγινε και σε μία αποστροφή του λόγου της, η Μαρία Καρυστιανού πρότεινε «δημόσια διαβούλευση» -ως δημοκρατικό εργαλείο- για τις αμβλώσεις. «Το θέμα δεν είναι τι πιστεύω εγώ ή εσείς, γι' αυτό λέω για δημόσια διαβούλευση, είναι πιο δημοκρατικό, γιατί μιλάμε για μια ζωή που τώρα γεννάται», είπε μεταξύ άλλων. Όμως η άμβλωση είναι ένα κατοχυρωμένο ανθρώπινο δικαίωμα και ένα νόμος με τον οποίο η γυναίκα είναι ελεύθερη να αποφασίσει για το σώμα της. Τέλος. Δεν μας αφορά κανενός γνώμη. Ούτε η δική μου, ούτε η δική σας, ούτε της κυρίας Καρυστιανού. Γιατί είναι δικαίωμα. Η επαναφορά του δικαιώματος αυτού στο τραπέζι δεν είναι διάλογος, είναι οπισθοδρόμηση με δημοκρατικό περιτύλιγμα. Και αυτό δεν αφορά μόνον την απάντηση της κυρίας Καρυστιανού αλλά οποιουδήποτε προτείνει να «ξανασυζητηθούν» κατοχυρωμένα δικαιώματα. Ένας συνάδελφος εχτές έκανε μια διαφορετική ανάλυση: Είναι σαν να λέει ότι «εγώ δεν μπορώ να πάρω απόφαση για το θέμα και επειδή ΕΓΩ δεν μπορώ να πάρω απόφαση για το θέμα, στέλνω την μπάλα στην εξέδρα (βλ. Δημόσια Διαβούλευση)». Λες και η κοινωνία μας τότε έκανε λάθος ή η Βουλή ψήφισε έναν νόμο που απλώς μπορούμε να αγνοήσουμε για να “ξανασυζητήσουμε λίγο”. Επικίνδυνο…
Η νομοθεσία δεν είναι παιχνίδι. Τα δικαιώματα των ανθρώπων δεν είναι θέμα προς διαπραγμάτευση, ούτε για να τα συζητάμε σε τηλεοπτικά πάνελ και «δημόσιες διαβουλεύσεις» σαν να είναι προαιρετικά
Η δημόσια διαβούλευση, υπό ένα τέτοιο πρίσμα δείχνει μια αλλόκοτη αντίληψη ότι η νομοθεσία είναι κάτι ευμετάβλητο, σαν να πρόκειται για ένα επιτραπέζιο παιχνίδι όπου οι κανόνες μπορούν να ξαναγραφούν κάθε φορά που ένα μέλος της Βουλής ξυπνάει με μια ιδέα. Είναι σαν να λέει: «Α, οι αμβλώσεις; Ας ρωτήσουμε τον κόσμο, γιατί οι γυναίκες που χρειάζονται πρόσβαση στην υγεία τους μπορούν να περιμένουν λίγο ακόμα». Και, φυσικά, σε αυτό το πλαίσιο, η «δημόσια διαβούλευση» μετατρέπεται από μέσο συμμετοχής των πολιτών σε πολιτικό θέατρο, όπου η ουσία του θέματος χάνεται μέσα σε αμφίβολες «απόψεις». Επόμενο βήμα φαντάζομαι θα ήταν να ρωτήσουμε αν οι γυναίκες πρέπει να ψηφίζουν ή αν αυτό το θέμα «χρήζει περαιτέρω προβληματισμού», αν οι γυναίκες πρέπει να ζητούν διαζύγιο, αν η κακοποίηση από αγάπη και από έρωτα είναι θεμιτή και άλλα αγαπημένα….
Η νομοθεσία δεν είναι παιχνίδι. Τα δικαιώματα των ανθρώπων δεν είναι θέμα προς διαπραγμάτευση, ούτε για να τα συζητάμε σε τηλεοπτικά πάνελ και «δημόσιες διαβουλεύσεις» σαν να είναι προαιρετικά. Η πρόσβαση στις αμβλώσεις είναι συνταγματικά κατοχυρωμένη και βασίζεται σε αρχές που αφορούν την αυτονομία και την αξιοπρέπεια της γυναίκας. Το να προσπαθεί κάποιος να το επαναφέρει ως θέμα δημόσιας διαβούλευσης στέλνει το μήνυμα ότι τα δικαιώματα μπορούν να ξανανοίξουν ανάλογα με το πολιτικό κλίμα.
Η απάντηση που έδωσε η κυρία Καρυστιανού για τις αμβλώσεις στη συνέντευξη της ξεσήκωσε αντιδράσεις στα σόσιαλ μίντια και εκείνη σήμερα διευκρίνισε: «Η χθεσινή απάντησή μου στο θέμα των αμβλώσεων διαστρεβλώθηκε ΣΚΟΠΙΜΩΣ από όσους βρίσκονται σε διατεταγμένη υπηρεσία αποδόμησης μου και συμπράττουν αδίστακτα στο πολιτικό συμβόλαιο δολοφονίας χαρακτήρα μου. Κανένα ανθρώπινο δικαίωμα ΔΕΝ τίθεται σε διαβούλευση, ΔΕΝ αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης, αλλά ΟΥΤΕ και πεδίο πολιτικών παιχνιδιών, όπως κάποιοι επιχειρούν να παρουσιάσουν».
Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η όποια προσπάθεια να επαναφέρουμε θέματα λυμένα από καιρό για την ελληνική κοινωνία, είναι σαν να προσπαθούμε να ξαναρωτήσουμε τον κόσμο αν θέλει το φως του ήλιου. Κατά τα άλλα ο σεβασμός στον πόνο ενός ανθρώπου που έχει χάσει το παιδί του είναι απόλυτος, ανοχή στη οπισθοδρόμηση όμως μηδενική. Γιατί τα δικαιώματα δεν «επανεξετάζονται», υπερασπίζονται.
