Τον Αύγουστο του 2012, ο τότε πρόεδρος της Βενεζουέλας, ο σοσιαλιστής Ούγκο Τσάβες επισκέφθηκε τα συγκροτήματα κοινωνικών κατοικιών που η κυβέρνησή του έχτιζε στην παραθαλάσσια περιοχή της Λα Γκουάιρα, σε απόσταση 30 χιλιομέτρων από την πρωτεύουσα Καράκας. Γεμάτος υπερηφάνεια, ο Τσάβες είχε δηλώσει ότι εκείνο το έργο αντιπροσώπευε τη σοσιαλιστική επανάστασή του, την αποκαλούμενη και μπολιβαριανή (από το όνομα του Σιμόν Μπολίβαρ, του βενεζουελάνου απελευθερωτή της Λατινικής Αμερικής από τους ισπανούς αποικιοκράτες), την οποία ο ίδιος είχε αρχίσει με την ανάρρησή του στην εξουσία το 1999. «Διαμερίσματα και κατοικίες υψηλής ποιότητας, τα οποία δίδονται δωρεάν στους πολίτες», είχε τονίσει. Το «θαύμα» εκείνο, είχε καταστεί δυνατό χάρη στη συνεργασία με την Τουρκία και την εταιρεία Summa, η οποία ήταν υπεύθυνη για το έργο. Ο Τσάβες δεν κατάφερε να δει το έργο να ολοκληρώνεται. Πέθανε από καρκίνο τον Μάρτιο του 2013. Ο διάδοχος και πολιτικός κληρονόμος του, Νικολάς Μαδούρο, εγκαινίασε μέρος του συγκροτήματος, έναν χρόνο αργότερα.
Σήμερα, ο Μαδούρο κρατείται σε αμερικανικές φυλακές, μετά την απαγωγή του από αμερικανούς κομμάντο, στις 3 Ιανουαρίου, με εντολή του αμερικανού προέδρου Τραμπ. Και οι κοινωνικές κατοικίες του Τσάβες στη Λα Γκουάιρα έχουν ισοπεδωθεί εξαιτίας των δύο ισχυρών σεισμών (έντασης 7,2 και 7,5 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ) που έπληξαν τη Βενεζουέλα στις 24 Ιουνίου. Σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στοιχεία των αρχών, μέχρι χθες, οι σεισμοί είχαν προκαλέσει τον θάνατο 4.490 ανθρώπων, τον τραυματισμό 16.740 ενώ 17.907 άνθρωποι βρίσκονται χωρίς κατοικία.
Εντείνεται η οργή των επιζώντων κατά της κυβέρνησης της Ντέλσι Ροντρίγκες
Η οργή των επιζώντων από τους σεισμούς ξεχειλίζει. Σύμφωνα με τον απεσταλμένο του BBC στη Βενεζουέλα, εκτιμάται ότι περίπου το 80% των 196 κτιρίων, που αποτελούν ένα από τα συγκροτήματα της Λα Γκουάιρα, το οποίο φέρει το όνομα «Ούγκο Τσάβες», κατέρρευσαν ή υπέστησαν σοβαρές ζημιές.
«Το υλικό δεν ήταν κατάλληλο. Αυτό το πράγμα δεν ήταν αρκετά ανθεκτικό για να αντέξει τόσο βάρος», δήλωσε στο BBC, η Καρολίν, κάτοικος του συγκροτήματος, δείχνοντας τα συντρίμμια. «Τα κτίρια ήταν φτιαγμένα από χαρτόνι. Είχαν γυψοσανίδες και υαλοβάμβακα, υλικά που δεν είναι κατάλληλα για το βάρος που έπρεπε να υποστηρίξουν», λέει με απόγνωση. Η οργή των κατοίκων μετά τους σεισμούς, στρέφεται και κατά της μεταβατικής κυβέρνησης της Βενεζουέλας, της οποίας ηγείται η Ντέλσι Ροντίγκρες, πρώην αντιπρόεδρος του Μαδούρο, η οποία συνεργάζεται πλήρως με τις ΗΠΑ του Τραμπ. Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, οι πολίτες εκφράζουν δυναμικά την οργή τους απέναντι στην κυβέρνηση, κατηγορώντας την για ολιγωρία και αδιαφορία.
Οι κοινωνικές κατοικίες σύμβολο του «τσαβισμού»
Οι πολυόροφες κοινωνικές πολυκατοικίες δεν είναι τα μόνα κτίρια που κατέρρευσαν κατά τη διάρκεια των δύο ισχυρών σεισμών της 24ης Ιουνίου στη Βενεζουέλα.
Η καταστροφή τους όμως έχει ιδιαίτερη συμβολική σημασία γιατί αποτελούσαν μέρος ενός μείζονος στεγαστικού προγράμματος, της σοσιαλιστικής κυβέρνησης Τσάβες, το οποίο υλοποιήθηκε στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας, «Μεγάλη Αποστολή: Κατοικία» (Gran Misión Vivienda). Ήταν η υπόσχεση του Τσάβες για «να στεγάσει τους φτωχούς με αξιοπρέπεια» και να «σπάσει τη λογική του καπιταλισμού που μετέτρεψε την κατοικία σε εμπόρευμα». Ήταν όμως, όπως τονίζει ο ανταποκριτής των New York Times, και «η κορύφωση ενός εκτεταμένου συστήματος πελατειακών σχέσεων, το οποίο βοήθησε το Σοσιαλιστικό Κόμμα της Βενεζουέλας να παραμείνει στην εξουσία για σχεδόν τρεις δεκαετίες».
Βιαστική ανοικοδόμηση με αδιαφανείς συμβάσεις
Τα σχέδια για τις κοινωνικές κατοικίες ξεκίνησαν το 2011, λίγο πριν από μια εκλογική αναμέτρηση, σε μια περίοδο που η Βενεζουέλα εξακολουθούσε ακόμη να διαθέτει τα έσοδα από την πώληση πετρελαίου για κρατικές δαπάνες. Η κατασκευή τους προχώρησε βιαστικά· οι λεπτομέρειες του σχεδιασμού και οι πληροφορίες σχετικά με τις μελέτες εδάφους, σε μια περιοχή σεισμογενή, δεν έγιναν ιδιαίτερα γνωστές στο κοινό. Πολλά από τα έργα κατασκευάστηκαν από ξένες εταιρείες μέσω αδιαφανών συμβάσεων.
Δωρεάν κατοικία σε αντάλλαγμα ομολογία πίστης στο καθεστώς Τσάβες
Όταν η κατασκευή τους ολοκληρώθηκε, η κυβέρνηση παραχώρησε αυτά τα διαμερίσματα δωρεάν. Σε αντάλλαγμα, οι δικαιούχοι έπρεπε να συμμετέχουν σε κυβερνητικές συγκεντρώσεις, να ψηφίζουν τους υποψηφίους της κυβέρνησης και να πιέζουν τους γείτονές τους να κάνουν το ίδιο. Όσοι υποστήριζαν την αντιπολίτευση, κινδύνευαν να χάσουν τα προνόμιά τους, συμπεριλαμβανομένων και των ίδιων των διαμερισμάτων. Ήταν ένα βαθιά συναλλακτικό σύστημα.
Αγνοήθηκαν οι προειδοποιήσεις των σεισμολόγων και των μηχανικών
Κάτοικοι, σεισμολόγοι και μηχανικοί, είχαν προειδοποιήσει εδώ και καιρό, για τις συνθήκες στα συγκροτήματα συμπεριλαμβανομένων των ρωγμών στους τοίχους και των προβλημάτων ασφαλείας που σχετίζονταν με το φυσικό αέριο. Το 2017, ο πρόεδρος της Ένωσης Μηχανικών της Βενεζουέλας, είχε χαρακτηρίσει την αμφισβητούμενη στατική επάρκεια των κτιρίων, «κρατικό μυστικό».
Αποποιείται των ευθυνών της η τουρκική κατασκευαστική εταιρία
Σε ανακοίνωσή της, η τουρκική κατασκευαστική εταιρεία Summa σημείωσε ότι κατά την κατασκευή του έργου τήρησε τους ισχύοντες κανονισμούς της Βενεζουέλας και ότι την εποπτεία του έργου, είχαν οι αρχές της Βενεζουέλας.
Η εταιρεία αναφέρει ότι η ένταση του σεισμού ενδέχεται να ξεπέρασε τα όρια που προέβλεπε ο αντισεισμικός κανονισμός της Βενεζουέλας. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, ο σεισμός ήταν ισχυρότερος από εκείνον για τον οποίο είχαν σχεδιαστεί τα κτίρια, βάσει των τότε ισχυόντων προτύπων. Επίσης, η Summa υποστήριξε ότι δεν είχε καμία συμμετοχή στη συντήρηση ούτε στις τροποποιήσεις που έγιναν στα κτίρια μετά την παράδοσή τους.
