Ποιος θα φανταζόταν ποτέ ότι ο Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ -ο άνθρωπος που κάποτε αρνιόταν το Ολοκαύτωμα, επιτάχυνε το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και ζητούσε την ολοκληρωτική καταστροφή του Ισραήλ– θα κατέληγε να αντιμετωπίζεται από τη Μοσάντ ως ο «άνθρωπός της» για την ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος;
Πίσω από τις κλειστές πόρτες της διεθνούς κατασκοπείας, εξελίχθηκε μια από τις πιο παράλογες και ριψοκίνδυνες επιχειρήσεις των τελευταίων δεκαετιών, όπου η πραγματικότητα ξεπέρασε κάθε σενάριο χολιγουντιανού θρίλερ.
Μια «βιτρίνα» στη Βουδαπέστη
Στις αρχές του 2024, ο πρύτανης ενός πανεπιστημίου στη Βουδαπέστη έλαβε ένα αναπάντεχο και άκρως απόρρητο αίτημα από ανώτατο στέλεχος της ουγγρικής κυβέρνησης. Ο αξιωματούχος ζήτησε από τον πρύτανη, καθηγητή Γκέργκελι Ντέλι, να διοργανώσει το Πανεπιστήμιο Δημόσιας Διοίκησης Ludovika ένα συνέδριο για την κλιματική αλλαγή, στέλνοντας πρόσκληση σε έναν μάλλον απίθανο καλεσμένο: τον Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ, τον διαβόητο πρώην πρόεδρο του Ιράν.
Ακόμη πιο αποκαλυπτικός ήταν ο λόγος πίσω από αυτό το αίτημα. Ο Ούγγρος αξιωματούχος εξήγησε στον Ντέλι ότι το συνέδριο θα αποτελούσε απλώς το προκάλυμμα, ώστε ο Αχμαντινετζάντ να μπορέσει να πραγματοποιήσει μυστικές συνομιλίες στη Βουδαπέστη με πράκτορες των μυστικών υπηρεσιών του Ισραήλ, του ορκισμένου εχθρού του.
Ο Ντέλι γνώριζε καλά ότι μια τέτοια πρόσκληση θα μπορούσε να αμαυρώσει τόσο τη δική του φήμη όσο και του πανεπιστημίου. Ωστόσο, όπως δήλωσε αργότερα σε συνέντευξή του, πίστεψε ότι ίσως έπαιζε έναν ρόλο στη σωτηρία ανθρώπινων ζωών αναφέρει η αποκάλυψη των New York Times.
«Όταν έχεις δύο εχθρούς και αυτοί οι εχθροί θέλουν να μιλήσουν μεταξύ τους, τότε το καλύτερο που έχεις να κάνεις είναι να διευκολύνεις αυτή τη συζήτηση με κάθε τρόπο», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η στρατολόγηση του πρώην προέδρου
Η επίσκεψη του Αχμαντινετζάντ στη Βουδαπέστη το 2024, καθώς και μια δεύτερη που ακολούθησε το επόμενο έτος, ήταν μέρος μιας πολυετούς προσπάθειας του Ισραήλ να τον «προετοιμάσει» ως πολύτιμο πληροφοριοδότη, ο οποίος, όταν θα ερχόταν η κατάλληλη στιγμή, θα μπορούσε να εγκατασταθεί ως ο νέος ηγέτης του Ιράν. Αυτό αποκαλύπτουν Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι που έχουν γνώση της επιχείρησης και μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Η στρατολόγηση του Αχμαντινετζάντ αποτελούσε τόσο μεγάλη προτεραιότητα για το Τελ Αβίβ, που ο τότε αρχηγός της Μοσάντ, Ντέιβιντ Μπαρνέα, ταξίδεψε προσωπικά στην ουγγρική πρωτεύουσα το 2024 για να τον συναντήσει. Λίγο αργότερα, η Μοσάντ ενημέρωσε τη CIA ότι είχε έρθει σε απευθείας επαφή μαζί του.
Η απόφαση του Ισραήλ να χτίσει ένα σχέδιο αλλαγής καθεστώτος γύρω από το πρόσωπό του αποτελεί μια εκπληκτική ειρωνεία της ιστορίας. Τα προηγούμενα χρόνια, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, το Ισραήλ χρηματοδοτούσε κρυφά τον Αχμαντινετζάντ για τα έξοδα στέγασης και των ταξιδιών του, ενώ Ισραηλινοί πράκτορες τον συναντούσαν συστηματικά στο εξωτερικό.
Η επιχείρηση κορυφώθηκε στα τέλη Φεβρουαρίου του τρέχοντος έτους -κατά τις πρώτες ημέρες του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν- με μια παράτολμη προσπάθεια απομάκρυνσης του πρώην ηγέτη, ο οποίος ζούσε υπό στενή παρακολούθηση στην Τεχεράνη. Στόχος ήταν να τεθεί σε εφαρμογή το σχέδιο ανατροπής του θρησκευτικού καθεστώτος και η εγκατάστασή του στην εξουσία.
Το σχέδιο όμως απέτυχε.
Η χαοτική διάσωση και η σύλληψη
Στις 28 Φεβρουαρίου, ένας ισραηλινός αεροπορικός βομβαρδισμός έπληξε το κτηριακό συγκρότημα του Αχμαντινετζάντ στην Τεχεράνη, στοχεύοντας το κτήριο της προσωπικής του φρουράς και το θωρακισμένο όχημά του. Αμέσως μετά το χτύπημα, ένα μαύρο Peugeot έφτασε στο σημείο, παρέλαβε τον πρώην πρόεδρο και απομακρύνθηκε με ιλιγγιώδη ταχύτητα μέσα από το χάος.
Σύμφωνα με πηγές, το αυτοκίνητο οδηγούσαν πράκτορες της Μοσάντ, οι οποίοι μετέφεραν τον Αχμαντινετζάντ σε ένα ασφαλές κρησφύγετο εντός του Ιράν. Ωστόσο, ο ίδιος φέρεται να ήταν εξαιρετικά αναστατωμένος από τη χαοτική επιχείρηση διάσωσης και απογοητευμένος από το ισραηλινό σχέδιο.
Αφού εγκατέλειψε το κρησφύγετο υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες, χάθηκε από τη δημοσιότητα. Επανεμφανίστηκε για ελάχιστα λεπτά μόλις την περασμένη Δευτέρα, κατά τη διάρκεια της νεκρώσιμης πομπής του δολοφονηθέντος Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, φορώντας χειρουργική μάσκα και δείχνοντας καταβεβλημένος.
Σύμφωνα με Ιρανούς αξιωματούχους, ο Αχμαντινετζάντ βρίσκεται πλέον υπό κατ’ οίκον περιορισμό, στα χέρια των υπηρεσιών ασφαλείας των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), καθώς η Τεχεράνη έχει πλέον ανακαλύψει το μεγαλύτερο μέρος των μυστικών επαφών του με το Ισραήλ.
Η μεταμόρφωση ενός σκληροπυρηνικού
Ως πρόεδρος του Ιράν από το 2005 έως το 2013, ο Αχμαντινετζάντ ήταν το πιο προβεβλημένο πρόσωπο της σκληροπυρηνικής πτέρυγας της χώρας. Μετά την αποχώρησή του από την προεδρία, όμως, άρχισε να μετριάζει τις απόψεις του.
Πέταξε το χαρακτηριστικό χακί μπουφάν του, άρχισε να φοράει κομψά κοστούμια, περιποιήθηκε τη γενειάδα του, έκανε μπότοξ και ξεκίνησε να μαθαίνει αγγλικά. Άρχισε επίσης να δίνει συνεντεύξεις όπου μιλούσε για την ποπ κουλτούρα του Ιράν, κατηγορούσε την κυβέρνηση για οικονομική διαφθορά και δήλωνε προστάτης των φτωχών.
Πίσω από αυτή τη μεταμόρφωση κρυβόταν η επιθυμία του για εξουσία. Έχοντας αποκλειστεί τρεις φορές από το να θέσει ξανά υποψηφιότητα για την προεδρία, ο Αχμαντινετζάντ πείστηκε ότι δεν θα μπορούσε ποτέ να επιστρέψει στην ηγεσία υπό το παρόν θρησκευτικό καθεστώς.
Στο στενό του περιβάλλον εκμυστηρευόταν ότι έβλεπε τον εαυτό του ως έναν μεταρρυθμιστή τύπου Μπορίς Γέλτσιν. Υποστήριζε ότι, αν ανέβαινε στην εξουσία με τη βοήθεια των ξένων δυνάμεων, το Ιράν θα αναγνώριζε το Ισραήλ και θα εξομάλυνε τις σχέσεις του μαζί του, στο πλαίσιο των «Συμφωνιών του Αβραάμ» που είχε προωθήσει ο Ντόναλντ Τραμπ.
Οι ύποπτες επαφές στο εξωτερικό
Οι ιρανικές υπηρεσίες ασφαλείας είχαν αρχίσει να υποψιάζονται τον Αχμαντινετζάντ ήδη από το 2017, όταν εκείνος άρχισε να στέλνει δημόσιες επιστολές στον Ντόναλντ Τραμπ και τον διάδοχο της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν.
Η πρώτη του επαφή με Ισραηλινούς φέρεται να έγινε κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού του στη Γουατεμάλα το 2023. Το επόμενο έτος, βρέθηκε στη Βουδαπέστη, όπου συναντήθηκε με τον αρχηγό της Μοσάντ. Τον Ιούνιο του 2025, επέστρεψε στην Ουγγαρία, λίγες ημέρες πριν από το ξέσπασμα του πολέμου.
Σε εκείνο το ταξίδι, οι Ιρανοί σωματοφύλακές του ανέφεραν ότι ο πρώην πρόεδρος κατάφερε τουλάχιστον δύο φορές να ξεφύγει από την επίβλεψή τους και να εξαφανιστεί για ώρες. Όταν του ζήτησαν τον λόγο, εκείνος ισχυρίστηκε ψευδώς ότι συναντούσε καθηγητές πανεπιστημίου. Στο συνέδριο, μάλιστα, εξέπληξε τους πάντες μιλώντας στα αγγλικά για μια «κοινή ανθρωπότητα», παραλείποντας για πρώτη φορά τα καθιερωμένα κορανικά εδάφια με τα οποία ξεκινούσε πάντα τις ομιλίες του.
Σήμερα, το φιλόδοξο αλλά εξαιρετικά ρισκοβολο σχέδιο της Μοσάντ έχει καταρρεύσει, αφήνοντας τον άλλοτε πανίσχυρο ηγέτη του Ιράν απομονωμένο και αντιμέτωπο με την οργή του καθεστώτος που κάποτε ο ίδιος υπηρετούσε με φανατισμό.
