Ένας σκύλος που πέθανε περιμένοντας, ένας δικτάτορας που εξοργίζεται στο άκουσμα του ονόματός της και μια 81χρονη κρατούμενη που έχει γίνει φάντασμα. Το θρίλερ με την εξαφάνιση της Αούνγκ Σαν Σου Κι στη Μιανμάρ κορυφώνεται, την ώρα που ο γιος της πιέζει τη διεθνή κοινότητα για να μάθει αν η μητέρα του βρίσκεται ακόμα στη ζωή.
Η τελευταία επίσημη εμφάνιση της ηγέτιδας της Μιανμάρ Αούνγκ Σαν Σου Κι έγινε στο κλείσιμο της δίκης της στα τέλη του 2022. Έκτοτε, ο στρατός απορρίπτει τα αιτήματα των δικηγόρων της να τη δουν. Ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες για θεάσεις της στο σωφρονιστικό σύστημα της Μιανμάρ έχουν διαρρεύσει τα τελευταία χρόνια από τη σπαρασσόμενη από τον πόλεμο χώρα, αλλά είναι αδύνατον να επαληθευτούν.
Ο γιος της Κιμ Άρις τους τελευταίους μήνες ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο, πιέζοντας προέδρους και υπουργούς να απαιτήσουν από τη στρατιωτική κυβέρνηση της Μιανμάρ «αποδείξεις ότι είναι ζωντανή».
Το μυστήριο του κατ’ οίκον περιορισμού
Η στρατιωτική κυβέρνηση ισχυρίστηκε τον Απρίλιο ότι μετέφερε την Αούνγκ Σαν Σου Κι σε κατ’ οίκον περιορισμό. Όταν πιέζονται για την κατάστασή της, οι αξιωματούχοι του καθεστώτος απαντούν σταθερά ότι είναι καλά στην υγεία της, χωρίς να προσθέτουν τίποτα άλλο αναφέρει το δημοσίευμα του Economist.
Μια φωτογραφία που δημοσιεύτηκε την εποχή της υποτιθέμενης μεταφοράς της έδειχνε την ίδια να συνομιλεί με έναν αστυνομικό και έναν αξιωματικό του στρατού μέσα σε ένα μη αναγνωρίσιμο κτίριο. Δεν υπάρχει, όμως, καμία ένδειξη ότι η φωτογραφία είναι πρόσφατη, και ο Άρις αμφιβάλλει για τη γνησιότητά της. Ο ίδιος δηλώνει ότι, αν όντως βρίσκεται σε κατ’ οίκον περιορισμό, αυτός δεν γίνεται στο σπίτι της στη Γιανγκόν, ενώ το σπίτι της στο Νέπιντο, τη νέα πρωτεύουσα, έχει κατεδαφιστεί.
Ο στρατηγός Μιν Αούνγκ Χλάινγκ, ο άνθρωπος που ηγήθηκε του στρατιωτικού πραξικοπήματος εναντίον της, αυτοανακηρύχθηκε πρόεδρος τον Μάρτιο. Το τελευταίο διάστημα έχει ερωτηθεί για την Αούνγκ Σαν Σου Κι τουλάχιστον δύο φορές: Από τον πρωθυπουργό της Ινδίας, Ναρέντρα Μόντι, ο οποίος έθεσε το θέμα της στις συνομιλίες που είχε μαζί του στο Δελχί τον περασμένο μήνα. Επίσης τον Μάιο, η Τζούλι Μπίσοπ, ειδική απεσταλμένη του ΟΗΕ για τη Μιανμάρ, ζήτησε να δει την Αούνγκ Σαν Σου Κι κατά τη συνάντησή της με τον στρατηγό.
Διπλωμάτες που γνωρίζουν το περιεχόμενο αυτών των συνομιλιών αναφέρουν ότι ο στρατηγός αντέδρασε με οργή και μόνο στο άκουσμα του ονόματός της.
Οργή, σκεπτικισμός και γεωπολιτικά ανταλλάγματα
Ορισμένοι από όσους ενημερώθηκαν για αυτές τις συνομιλίες ανησυχούν ότι η οργισμένη αντίδραση του πραξικοπηματία ενδέχεται να υποδηλώνει ότι αδυνατεί να παρουσιάσει τις ζητούμενες αποδείξεις ζωής, είτε επειδή εκείνη έχει πεθάνει, είτε επειδή είναι σε πολύ κακή κατάσταση.
Άλλοι εμφανίζονται σκεπτικοί. «Θα ήταν αδύνατο να κρατηθεί κάτι τέτοιο κρυφό», δηλώνει ο Μόργκαν Μάικλς, ειδικός για τη Μιανμάρ στο Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών (IISS) στο Λονδίνο. Ίσως η βαθιά αντιπάθεια του στρατηγού για την πολιτική του αντίπαλο να αποτελεί επαρκή εξήγηση για τον λόγο που την κρατά απομονωμένη.
Οι υπουργοί Εξωτερικών άλλων κρατών-μελών της Ένωσης Χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN) έχουν θέσει επανειλημμένα το ζήτημα της υγείας της στους ομολόγους τους της χούντας, με πιο πρόσφατη τη συνάντηση στην Μπανγκόκ στις 12 Ιουλίου. (Οι αποτυχίες της κατά τη διάρκεια της θητείας της στην κυβέρνηση, συμπεριλαμβανομένης της άρνησής της να καταδικάσει τη βία του στρατού κατά της εθνοτικής μειονότητας των Ροχίνγκια, έχουν μετριάσει τη διεθνή υποστήριξη προς το πρόσωπό της, χωρίς όμως να την έχουν εξαλείψει).
Η στρατιωτική κυβέρνηση επιθυμεί την πλήρη επανένταξή της στην ASEAN, η οποία απέκλεισε τη Μιανμάρ από τις συναντήσεις υψηλού επιπέδου μετά το πραξικόπημα. Οι στρατηγοί επιδιώκουν επίσης να ανακτήσουν την έδρα τους στον ΟΗΕ, όπου η Μιανμάρ εκπροσωπείται ακόμα από εκπρόσωπο της ανατραπείσας πολιτικής κυβέρνησης. Οι διπλωμάτες επισημαίνουν ότι η απελευθέρωση της Αούνγκ Σαν Σου Κι, ή έστω η παροχή πρόσβασης σε αυτήν, θα βοηθούσε στην εξομάλυνση των σχέσεων και στους δύο οργανισμούς.
Η απειλή της μη βίαιης αντίστασης
Μια τέτοια κίνηση, ωστόσο, θα είχε απρόβλεπτες συνέπειες στο εσωτερικό της Μιανμάρ. Η Αούνγκ Σαν Σου Κι, κάτοχος του Νόμπελ Ειρήνης, υπήρξε σταθερή υποστηρίκτρια της μη βίαιης αντίστασης. Μετά το πραξικόπημα, ένοπλες οργανώσεις εθνοτικών μειονοτήτων έχουν ξεσηκωθεί σε όλη τη χώρα, ενώνοντας για πρώτη φορά τις δυνάμεις τους με επαναστάτες από τη βιρμανική εθνοτική πλειοψηφία.
Όμως η Αούνγκ Σαν Σου Κι, μια Βιρμανή εθνικίστρια που κατά τη διάρκεια της θητείας της παραγκώνισε τις μειονότητες, δεν χαίρει της υποστήριξης πολλών ένοπλων ομάδων. Η απελευθέρωσή της θα ήταν «ο ευκολότερος τρόπος για να διασπαστεί» η ενότητά τους, αναφέρει ξένος διπλωμάτης που εργάζεται για τη γεφύρωση των διαφορών τους.
Ο Μάικλς εκτιμά ότι ο στρατός ανησυχεί λιγότερο για την ένοπλη εξέγερση και περισσότερο για τα κινήματα μη βίαιης αντίστασης, όπως αυτά που υποστηρίζει η Αούνγκ Σαν Σου Κι από το 1988. Αυτά, όπως λέει, «θα αποτελούσαν μεγαλύτερη απειλή από τη βίαιη αντίσταση».
Η ίδια διατηρεί μια σχεδόν μαγική επιρροή σε πολλά μέλη της βιρμανικής πλειοψηφίας, που συνεχίζουν να παίρνουν προσωπικά ρίσκα για να δείξουν την πίστη τους. Στα 81α γενέθλιά της, στις 19 Ιουνίου, οι υποστηρικτές της τίμησαν την ημέρα με διακριτικούς τρόπους. Η αστυνομία συνέλαβε ένα μέλος του κόμματός της, του Εθνικού Συνδέσμου για τη Δημοκρατία, επειδή πρόσφερε ελεημοσύνη σε βουδιστές μοναχούς εκ μέρους της.
Ξεχασμένοι στο σκοτάδι
Πάντως, η διπλωματική εστίαση στην προσωπική περιπέτεια της Αούνγκ Σαν Σου Κι ενέχει τον κίνδυνο να επισκιάσει τα δεινά των 55 εκατομμυρίων κατοίκων της Μιανμάρ, οι οποίοι συνεχίζουν να υποφέρουν υπό τη χούντα.
Η ίδια είναι μόνο μία από τους 14.517 επιβεβαιωμένους πολιτικούς κρατούμενους που εξακολουθούν να κρατούνται από τη στρατιωτική κυβέρνηση, σύμφωνα με στοιχεία της Ένωσης Βοήθειας για τους Πολιτικούς Κρατούμενους (AAPP).
Η ιατρική περίθαλψη στις φυλακές είναι υποτυπώδης και δεν υπάρχει κλιματισμός κατά τη διάρκεια της περιόδου των ακραίων καυσώνων. (Αναφέρεται μάλιστα ότι η Αούνγκ Σαν Σου Κι αρνήθηκε κλιματιζόμενο κελί επειδή οι υπόλοιποι κρατούμενοι δεν είχαν τέτοιο προνόμιο).
Μόνο φέτος, η AAPP επιβεβαίωσε τον θάνατο περισσότερων από 60 πολιτικών κρατουμένων υπό κράτηση.
Ο Άρις τονίζει ότι, παράλληλα με τις προσπάθειες για τον εντοπισμό της μητέρας του, η ίδια δεν θα ήθελε σε καμία περίπτωση να ξεχαστεί η μοίρα των υπολοίπων.
