Αφενός, τρεις ποδοσφαιριστές εθνικών ομάδων με συμμετοχή στο Παγκόσμιο Κύπελλο (Μουντιάλ) που διεξάγεται σε ΗΠΑ, Καναδά και Μεξικό, και οποίοι έχουν εμπλοκή σε υποθέσεις βιασμού σε βάρος γυναικών, προκαλώντας τις σφοδρές αντιδράσεις φεμινιστικών οργανώσεων. Αφετέρου, ο ισχυρισμός του προπονητή του αντιπροσωπευτικού συγκροτήματος της Ακτής Ελεφαντοστού ότι ο πρώην παγκόσμιος πρωταθλητής με τη Γερμανία, Μπάστιαν Σβαϊνστάιγκερ, αναπαράγει ρατσιστικά στερεότυπα σε βάρος των αφρικανικών ομάδων. Και στη μέση η ζωντανή αναπαράσταση του θρυλικού κογκολέζου πολιτικού Πατρίς Λουμούμπα, να υπενθυμίζει το αποικιακό άχθος που κληροδοτήθηκε στις χώρες της «Μητέρας Ηπείρου».
Ποινικό μητρώο
Σε ό,τι αφορά τις υποθέσεις βιασμού, η περίπτωση που ξεχωρίζει είναι αυτή του διεθνή με την Γκάνα μέσου Τόμας Πάρτεϊ, ο οποίος αντιμετωπίζει από τις αγγλικές αρχές επτά κατηγορίες για βιασμό και μία για σεξουαλική κακοποίηση, από τέσσερις διαφορετικές γυναίκες. Όλα τα περιστατικά καταγγέλλεται ότι συνέβησαν μεταξύ 2020 και 2022, όταν ο ίδιος αγωνιζόταν για την ομάδα της Άρσεναλ. Ο ίδιος ο Πάρτεϊ δηλώνει αθώος και η δίκη του έχει οριστεί για τις 8 Ιουνίου του 2027, σε δικαστήριο του Λονδίνου.
Το ήδη βεβαρυμένο ιστορικό του 32χρονου – που αγωνίζεται σήμερα στην ισπανική Βιγιαρεάλ- επιβάρυνε η απόφασή του να καταθέσει ψευδώς στην αίτησή του για χορήγηση βίζας προς τις καναδικές αρχές ότι δεν έχει νομικές εκκρεμότητες, γεγονός που του στέρησε τη συμμετοχή στο πρώτο ματς της Γκάνας κόντρα στον Παναμά. Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, ακολούθησε η άρνηση του άγγλου διεθνή, Τζεν Σπενς, να δώσει το χέρι του στον γκανέζο, κατά τη διάρκεια της εθιμοτυπικής χειραψίας πριν τον αγώνα των δύο χωρών. Την αμηχανία της στιγμής έσπευσε να δικαιολογήσει ο κόουτς των γκανέζων, Κάρλος Κεϊρόζ, ο οποίος θέλησε να υπερασπιστεί τον παίκτη του λέγοντας ότι η ομάδα «αρνείται να ακολουθήσει όσους θέλουν να σηκώσουν σκόνη και να φέρουν την πολιτική μέσα στο παιχνίδι». Ο ίδιος άλλωστε πριν το ξεκίνημα της διοργάνωσης είχε υπερασπιστεί τη συμπερίληψη του Πάρτεϊ στο τελικό ράστερ, επικαλούμενος το τεκμήριο της αθωότητας.
Τα πράγματα δεν είναι καλύτερα για το Μαρόκο, καθώς προ ημερών έγινε γνωστό ότι ο αρχηγός της ομάδας και σταρ της πρωταθλήτριας Ευρώπης, Παρί Σεν Ζερμέν, Ασράφ Χακίμι, θα παραπεμφθεί σε δίκη με την κατηγορία του βιασμού. Η υπόθεση αφορά καταγγελία που είχε υποβληθεί τον Φεβρουάριο του 2023 από γυναίκα 24 ετών, η οποία ισχυρίστηκε ότι ο διεθνής αμυντικός την είχε βιάσει στην κατοικία του, στην περιοχή Βαλ ντε Μαρν, νοτιοανατολικά του Παρισιού. Ο Χακίμι αρνείται κατηγορηματικά τις καταγγελίες και ανέφερε τα εξής, μέσω ανάρτησης στο Χ:«Η δικαιοσύνη με κοίταξε στα μάτια και μου είπε: “Αν δεν ήσουν γνωστός, δεν θα υπήρχε ποτέ δίκη”. Περίμενα αυτή τη δίκη από την πρώτη μέρα. Και τώρα την περιμένω με ανυπομονησία. Επιτέλους, θα μπορέσω να μιλήσω».
Αντιδράσεις
Η παρουσία των δύο αθλητών στη διοργάνωση προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση φεμινιστικών συλλογικοτήτων και οργανώσεων για την αντιμετώπιση της έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας , που έκαναν λόγο για κουλτούρα ασυλίας σε ότι αφορά τους άνδρες αθλητές, επικρίνοντας παράλληλα τον γαλλικό σύλλογο για τη στήριξη που εν τοις πράγμασι προσφέρει στον μαροκινό παίκτη. Οργανώσεις πανευρωπαϊκής εμβέλειας όπως My Voice, My Choice έκαναν λόγο για καθεστώς εξαίρεσης στο άθλημα, αναφέροντας πως σε οποιαδήποτε άλλο επάγγελμα οι κατηγορούμενοι θα είχαν μπει σε καθεστώς διαθεσιμότητας.
«Για άλλη μια φορά να αποδεικνύεται ότι οι άνδρες μπορούν να είναι βιαστές, να κακοποιούν γυναίκες και να βλάπτουν το σώμα τους, και παρόλα αυτά να συνεχίζουν τη ζωή τους αλώβητοι. Μένει με ένα ερώτημα, πού είναι οι συνέπειες;» επισημαίνει το βρετανικό φεμινιστικό περιοδικό The New Feminist. Και η αρθρογράφος των Times του Λονδίνου, Άλισον Ραντ, αντιπαραβάλει με δεικτικό τρόπο την όχι τόσο θερμή υποδοχή που επιφύλασσαν οι αμερικανικές αρχές σε άλλους παράγοντες, όπως ο σομαλός διαιτητής Ομάρ Αρτάν ή οι ποδοσφαιριστές του Ιράν: «Μοιάζει κάπως τυχαίο σε ποιους μπορεί να απαγορεύσουν την είσοδο οι αμερικανικές αρχές μετανάστευσης, αλλά μέχρι στιγμής φαίνεται ότι είναι αρκετά ευχαριστημένες με το να ασκούν το επάγγελμά τους οι Πάρτεϊ και Χακίμι».
Η Γερμανία και ο Λουμούμπα
Δύο ακόμη περιστατικά από το φετινό Μουντιάλ, εντελώς διαφορετικής υφής, φέρνουν στο προσκήνιο την Αφρική για αυστηρά πολιτικούς λόγους.
Το πρώτο αφορά την έντονη αντίδραση του προπονητή της Ακτής Ελεφαντοστού, Εμέρς Φαέ, στα σχόλια του Μπάστιαν Σβαϊνστάιγκερ για το αφρικανικό ποδόσφαιρο. Ο γερμανός πρώην μέσος της Μπάγερν Μονάχου και πρωταθλητής κόσμου με τη Γερμανία το 2014 περιέγραψε την παρουσία της Ακτής Ελεφαντοστού στο Μουντιάλ με μάλλον περίεργους όρους. «Το αφρικανικό ποδόσφαιρο είναι λίγο άγριο, λίγο ανορθόδοξο και ίσως όχι τόσο προσηλωμένο στην τακτική. Πρέπει να είμαστε έτοιμοι για το απρόβλεπτο» είχε δηλώσει ο Σβαϊνστάιγκερ, προκαλώντας την απογοήτευση του ιβιοριανού τεχνικού. «Όταν γνωρίζεις το ποδόσφαιρο τόσο καλά όσο εκείνος, είναι παράξενο να εκφράζεσαι με τρόπο που θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε ρατσιστικό, αν θέλουμε να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους. Ο Σβαϊνστάιγκερ θα έπρεπε να γνωρίζει ότι το αφρικανικό ποδόσφαιρο δεν βασίζεται μόνο στη σωματική δύναμη. Είναι πολύ τεχνικό, πολύ τακτικό. Το μόνο που μπορώ να ελπίζω είναι ότι αυτά τα σχόλια ήταν ατυχή και δεν αντικατοπτρίζουν όσα πραγματικά πιστεύει» τόνισε ο Φαέ.
O γερμανός απέρριψε τις κατηγορίες, τονίζοντας ότι αναφέρεται στο ποδόσφαιρο κι όχι στους ανθρώπους, και συμπληρώνοντας πως δεν ήταν στις προθέσεις του να προσβάλει κανέναν, ενώ γνωστοί στο γερμανικό ποδοσφαιρόφιλο κοινό σχολιαστές όπως ο Πάτρικ Σνίτζλερ και Φιλίπ Αβούνου τόνισαν ότι παρότι ο Σβαϊνστάιγκερ δεν είναι ρατσιστής είναι εκτεθειμένος σε υποσυνείδητα μοτίβα που έλκουν την καταγωγή τους στην περίοδο της ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας.
Μιλώντας για αποικιοκρατία ερχόμαστε στη δεύτερη περίπτωση, αυτή του κογκολέζου φιλάθλου Μισέλ Νκούκα Μπολαντίνγκα, γνωστού παγκοσμίως ως το «ζωντανό άγαλμα» του Πατρίς Λουμούμπα, εξαιτίας της απόφασής του να παρακολουθεί τους αγώνες της εθνικής ομάδας της χώρας του μεταμφιεσμένος στο άγαλμα του πρώτου πρωθυπουργού της ανεξάρτητης Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό.
Ο διάσημος φίλαθλος είχε απουσιάσει από την πρεμιέρα της ομάδας του απέναντι στην Πορτογαλία λόγω περιορισμών που σχετίζονταν με τον ιό Έμπολα, ενώ νωρίτερα μέσα στη χρονιά είχε χάσει και τον αγώνα μπαράζ με την Τζαμάικα, καθώς δεν είχε καταφέρει να εξασφαλίσει εγκαίρως βίζα. Έδωσε όμως κανονικά το παρών στον αγώνα του Κονγκό με την Κολομβία, με την ομάδα της χώρας του να ηττάται με 1-0, αποτελώντας ένα από τα πιο ξεχωριστά στιγμιότυπα της διοργάνωσης.
Υπενθυμίζεται πως ο Πάτρις Λουμούμπα δολοφονήθηκε το 1961, μόλις λίγους μήνες μετά την ανεξαρτησία της χώρας από το Βέλγιο και την ανάληψη της εξουσίας, γεγονός που τον μετέτρεψε σε εθνικό ήρωα και σύμβολο αντίστασης ενάντια στην αποικιοκρατία.
Lumumba. Des tribunes africaines à la scène mondiale. Pour les Léopards. 🇨🇩#FIFAWorldCup pic.twitter.com/XraprSLUr7
— CAF – FR (@caf_online_FR) June 24, 2026
O Μπολαντίνγκα έγινε viral στο Κύπελλο Εθνών Αφρικής το 2025, καθώς παρακολουθούσε τους αγώνες μεταμφιεσμένος στο άγαλμα του Λουμούμπα, που βρίσκεται στην πρωτεύουσα Κινσάσα. Ο πρόεδρος της Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας του Κονγκό τον έχει αποκαλέσει επανειλημμένα «εθνικό σύμβολο», αποκαλύπτοντας ότι χρειάστηκε να πείσουν τον κονγκολέζο πρόεδρο Φελίξ Τσισεκέντι, ώστε να συμπεριλάβει στην εθνική αποστολή του Μουντιάλ τον Μπολαντίνγκα.
Ο ίδιος ο 50χρονος φίλαθλος έχει εξηγήσει σε παλιότερη συνέντευξή του στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP) ότι θέλει να αποτίσει φόρο τιμής στον Λουμούμπα, λειτουργώντας ως σύμβολο εθνικής μνήμης. «Παρόλο που είναι πολύ δύσκολο σωματικά και εξαντλητικό ψυχικά, ελπίζω να ενσταλάξω δύναμη στην ομάδα και να δώσω στους παίκτες ενέργεια μέσω αυτής της μεθόδου», αποκάλυψε στην ίδια συνέντευξη, αποκαλύπτοντας ότι απέρριψε διαφημιστικά συμβόλαια, ενώ μιλώντας στην αμερικανική εφημερίδα Wall Street Journal δήλωσε πανευτυχής που ο κόσμος μαθαίνει την ιστορία του αφρικανού ηγέτη.
