«Υπάρχουν στον κόσμο υπονομευτές που επιδιώκουν να εκτροχιάσουν την ειρηνευτική συμφωνία, που δε θέλουν να βγει το Ιράν από τις στάχτες του πολέμου και να φτάσει στο απόγειο της δόξας του». Η δήλωση αυτή δεν έγινε από κάποιον ιρανό αξιωματούχο, αλλά από τον πρωθυπουργό του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, ο οποίος υποδέχθηκε χθες στο Ισλαμαμπάντ τον «αγαπητό αδελφό», πρόεδρο του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν.
Το Μνημόνιο Συναντίληψης και η «σκιά» Τραμπ
Η πρώτη επίσημη επίσκεψη του ιρανού προέδρου στο εξωτερικό, μετά από την αμερικανο-ισραηλινή επίθεση εναντίον της χώρας του, στα τέλη Φεβρουαρίου, αντανακλά κάτι περισσότερο από ευγνωμοσύνη για τον μεσολαβητικό ρόλο του Πακιστάν στις συνομιλίες με τις ΗΠΑ και στην υπογραφή του Μνημονίου Συναντίληψης για την έξοδο από την κρίση. Αποτελεί ταυτόχρονα μια δήλωση των προθέσεων της Τεχεράνης, να ενισχύσει τις διμερείς σχέσεις με το Ισλαμαμπάντ, καθώς και τον δικό της περιφερειακό ρόλο. Το Ιράν μπορεί να απομακρύνεται από την απόκτηση πυρηνικού όπλου, όμως έρχεται πιο κοντά στη μοναδική μουσουλμανική χώρα που διαθέτει αυτό το όπλο.
Από την άλλη πλευρά, το Ισλαμαμπάντ δείχνει πως δε θα αρκεστεί στις ευχαριστίες για τις «καλές υπηρεσίες» που προσέφερε, αλλά ότι θέλει να έχει ενεργό ρόλο και στα επόμενα στάδια της διαπραγμάτευσης. Το Πακιστάν έχει επενδύσει στρατηγικά στη συμφωνία αυτή, με τις ευλογίες του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τράμπ, αλλά και με τη συναίνεση του Πεκίνου, που αποτελεί πλέον τον μεγαλύτερο εταίρο των Πακιστανών.
Εκκρεμεί εξάλλου από πέρυσι, η υλοποίηση οικονομικών συμφωνιών μεταξύ του Ιράν και του Πακιστάν, συνολικού ύψους 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων (υπερτριπλάσιο ποσό σε σχέση με τις μέχρι τότε εμπορικές συναλλαγές). Όμως το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό.
Από τις πυραυλικές επιθέσεις στο Μπαλουχιστάν, στον κινεζικό «Δρόμο του Μεταξιού»
Το Πακιστάν και το Ιράν έχουν κοινά σύνορα 900 χιλιομέτρων και μακρά παράδοση φιλικών σχέσεων (το Ιράν ήταν η πρώτη χώρα που αναγνώρισε το Πακιστάν το 1947, ενώ το Πακιστάν ήταν από τις πρώτες χώρες που αναγνώρισαν την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, το 1979). Υπάρχουν ωστόσο και «αγκάθια», όπως οι πυραυλικές επιθέσεις της μιας χώρας στο έδαφος της άλλης, πριν από δυόμιση χρόνια, για την εξουδετέρωση «τρομοκρατικών οργανώσεων» (αυτονομιστών που δρουν εκατέρωθεν των συνόρων), στην περιοχή του Μπαλουχιστάν. Στις αρχές του 2024, μετά από ολιγοήμερη ένταση, δόθηκαν εξηγήσεις, έγιναν επισκέψεις αξιωματούχων και το ζήτημα διευθετήθηκε χωρίς άλλες παρενέργειες.
Και οι δυο κυβερνήσεις πόνταραν και ποντάρουν στη δημιουργία του οικονομικού δρόμου από τη δυτική Κίνα – μέσω Πακιστάν – προς την Αραβική Θάλασσα και την ανατολική Αφρική, στο πλαίσιο του μεγαλεπήβολου κινεζικού σχεδίου Belt and Road. Αυτός ο εμπορικός δρόμος «συγκρούεται» με εκείνον που σχεδιάζουν οι ΗΠΑ, η Ινδία, αραβικές χώρες και το Ισραήλ, προκειμένου να ανακόψουν την κινεζική επέλαση στην Ευρώπη.
Το κρυφό πυρηνικό δίκτυο και ο «πατέρας» της πακιστανικής βόμβας
Υπάρχει όμως ακόμα μια παράμετρος των ιρανο-πακιστανικών σχέσεων, που προβληματίζει επί δεκαετίες τη Δύση και δεν είναι άλλη από τα πυρηνικά όπλα. Το Πακιστάν ανέπτυξε κατά τη δεκαετία του 1990, μυστικό πυρηνικό πρόγραμμα, έκανε την πρώτη δοκιμή βόμβας το 1998 και διαθέτει σήμερα περίπου 170 πυρηνικές κεφαλές (έναντι των 190 πυρηνικών κεφαλών όπλων της Ινδίας, η οποία έκανε την πρώτη δοκιμή πολύ νωρίτερα, το 1974).
Ο «πατέρας» της πακιστανικής πυρηνικής βόμβας, της πρώτης που απέκτησε μουσουλμανική χώρα, Αμπντούλ Καρίμ Χαν, είχε οργανώσει ένα κρυφό δίκτυο προμήθειας υλικών και σχεδίων, στο οποίο συμμετείχε επίσης το Ιράν και η Βόρεια Κορέα. Αυτό το δίκτυο αποτέλεσε επίσης τη βάση του ιρανικού στρατιωτικού προγράμματος, όπως λένε δυτικοί αναλυτές, παρότι η Τεχεράνη αρνείται ότι θέλει να γίνει η 10η πυρηνική δύναμη στον κόσμο. Το Πακιστάν και η Βόρεια Κορέα κατάφεραν να αποκτήσουν πυρηνικά όπλα, αλλά το Ιράν δεν πρόλαβε και ούτε πρόκειται να πετύχει αυτόν τον στόχο, επιμένουν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ (που επίσης διαθέτει πυρηνικά όπλα).
Το θρίλερ με τους επιθεωρητές και οι βαλλιστικοί πύραυλοι στο τραπέζι
Από την άλλη πλευρά, από τη στιγμή που το Πακιστάν διαθέτει πυρηνικά όπλα, γιατί θα ήθελε να μοιραστεί αυτή την ισχύ με έναν γείτονα και ενδεχομένως μελλοντικό ανταγωνιστή; Η απάντηση συνδέεται με τον σκληρό ανταγωνισμό μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν, καθώς οι δυο πυρηνικές δυνάμεις έφτασαν πέρυσι στα πρόθυρα γενικευμένου πολέμου. Σύμφωνα με την εφετινή έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνών για την Ειρήνη (SIPRI), που δόθηκε στη δημοσιότητα στις 8 Ιουνίου, η Ινδία εγκαθιστά πυρηνικές κεφαλές σε πυραύλους, ανά διαστήματα, σε μια ανησυχητική αλλαγή του δόγματος αποτροπής. Θεωρητικά, το Πακιστάν θα ήθελε να δέσει στο άρμα του έναν ισχυρό σύμμαχο όπως το Ιράν, όμως αυτό δε σημαίνει πως θα μοιραστεί μαζί του την πυρηνική βόμβα.
Οι ανοιχτοί λογαριασμοί του παρελθόντος και η καχυποψία για τον μελλοντικό ρόλο του Πακιστάν, έρχονται σε αντίθεση με τους δημόσιους επαίνους του Τραμπ για την πακιστανική στρατιωτική και πολιτική ηγεσία. Στην Ουάσιγκτον δεν ξεχνούν ότι ο Οσάμα Μπιν Λάντεν κρυβόταν κάτω από τη μύτη των πακιστανικών αρχών, στην πόλη Αμποταμπάντ, μιάμιση ώρα δρόμο με το αυτοκίνητο από το Ισλαμαμπάντ και μόλις ένα χιλιόμετρο από τη Στρατιωτική Ακαδημία του Πακιστάν, όταν τον εντόπισαν και τον σκότωσαν οι αμερικανοί κομάντος, το 2011.
Την ώρα που ο ιρανός πρόεδρος έφτανε χθες στο Πακιστάν, ο αμερικανός ομόλογός του δήλωνε πως η Τεχεράνη αποδέχθηκε την αποστολή επιθεωρητών της Διεθνούς Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας για επιτόπιους ελέγχους, όμως το ιρανικό καθεστώς αρνήθηκε ότι έχει κάνει τέτοια συμφωνία. Επιπλέον, ο ιρανός πρόεδρος τόνισε ότι στο Μνημόνιο που υπέγραψε με τον Τραμπ, δεν υπάρχει η παραμικρή αναφορά στο πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων, κάτι που έσπευσε να επιβεβαιώσει ο πακιστανός πρωθυπουργός, που βρισκόταν δίπλα του. «Δε γίνεται αναφορά σε βαλλιστικούς πυραύλους στο μνημόνιο, γιατί δεν μπήκε ποτέ αυτό το θέμα στο τραπέζι», είπε ο πρωθυπουργός Σαρίφ, εκ των βασικών μεσολαβητών και συνομιλητής της αμερικανικής κυβέρνησης.
