Ανταπόκριση, Βρετανία
Με μια ιδιαίτερα φορτισμένη συναισθηματικά ομιλία έξω από τη Ντάουνινγκ Στριτ, ο Σερ Κιρ Στάρμερ ανακοίνωσε την παραίτησή του από την ηγεσία του Εργατικού Κόμματος, βάζοντας τέλος σε εβδομάδες έντονων πολιτικών πιέσεων και εσωκομματικών διεργασιών που είχαν οδηγήσει την κυβέρνησή του στα πρόθυρα κρίσης.
Η ατμόσφαιρα στο κέντρο του Λονδίνου προμήνυε από νωρίς το πρωί ότι επρόκειτο να ακολουθήσει μια ιστορική ανακοίνωση. Από τις 4 τα ξημερώματα τηλεοπτικά συνεργεία είχαν καταλάβει θέσεις έξω από τη Ντάουνινγκ Στριτ, ενώ λίγο μετά τις 9 το πρωί στελέχη του πρωθυπουργικού γραφείου καθόριζαν τα σημεία από τα οποία θα κάλυπταν οι δημοσιογράφοι την ομιλία. Στις 9:20 τοποθετήθηκε το αναλόγιο στον γνωστό χώρο των ανακοινώσεων, επιβεβαιώνοντας ότι η στιγμή της απόφασης είχε φτάσει.
«Το ερώτημα που θέτει πλέον το κόμμα είναι αν είμαι ο κατάλληλος άνθρωπος για να το οδηγήσω στις επόμενες γενικές εκλογές. Άκουσα την απάντηση και την αποδέχομαι με καλή διάθεση», δήλωσε ο Στάρμερ, πριν ανακοινώσει ότι παραιτείται από την ηγεσία των Εργατικών.
Λίγο νωρίτερα είχε υπερασπιστεί την πολιτική του παρακαταθήκη, υποστηρίζοντας ότι παρέλαβε ένα κόμμα «πολιτικά, οικονομικά και ηθικά χρεοκοπημένο» και ότι κατάφερε να αποκαταστήσει την αξιοπιστία του, να αντιμετωπίσει τον αντισημιτισμό στο εσωτερικό του και να επαναφέρει την εμπιστοσύνη των πολιτών σε ζητήματα οικονομίας, άμυνας και εθνικής ασφάλειας.
Η πιο συγκινητική στιγμή ήρθε όταν αναφέρθηκε στη σύζυγό του και στα παιδιά τους. Με εμφανή συγκίνηση ευχαρίστησε τη γυναίκα του για τη στήριξη που του προσέφερε όλα αυτά τα χρόνια, λέγοντας ότι στάθηκε «βράχος» για την οικογένειά τους στις πιο δύσκολες στιγμές. Δεν έκρυψε επίσης την υπερηφάνειά του για τον ρόλο του ως πατέρα, σε μια αναφορά που πολλοί ερμήνευσαν ως προσωπικό αποχαιρετισμό σε μια μακρά περίοδο πολιτικών θυσιών.
Το παρασκήνιο που οδήγησε στην έξοδο
Παρότι η σημερινή ανακοίνωση μοιάζει αιφνιδιαστική, στην πραγματικότητα αποτελεί το αποκορύφωμα μιας κρίσης που εξελισσόταν εδώ και μήνες.
Οι καταστροφικές επιδόσεις των Εργατικών στις τοπικές εκλογές του Μαΐου, οι μεγάλες απώλειες δημοτικών συμβούλων, η απώλεια της εξουσίας στην Ουαλία και το ιστορικά αρνητικό αποτέλεσμα στη Σκωτία προκάλεσαν πανικό στο εσωτερικό του κόμματος. Πολλοί βουλευτές άρχισαν να αμφισβητούν ανοιχτά κατά πόσο ο Στάρμερ μπορούσε να οδηγήσει τους Εργατικούς σε νέα εκλογική νίκη.
Καθοριστική αποδείχθηκε η νίκη του Άντι Μπέρναμ στην αναπληρωματική εκλογή του Μέικερφιλντ. Η επιτυχία αυτή δεν θεωρήθηκε απλώς μια εκλογική νίκη, αλλά μια ένδειξη ότι υπήρχε πλέον εναλλακτική ηγετική φυσιογνωμία με ευρεία απήχηση τόσο στη βάση όσο και στην κοινοβουλευτική ομάδα.
Τις τελευταίες ημέρες κορυφαίοι υπουργοί και ανώτερα κομματικά στελέχη φέρονται να μετέφεραν κατ’ ιδίαν στον πρωθυπουργό ότι η πλειοψηφία των βουλευτών επιθυμούσε αλλαγή ηγεσίας. Οι πληροφορίες ότι σχεδόν 200 βουλευτές είχαν ήδη ταχθεί υπέρ του Μπέρναμ φαίνεται πως έπεισαν τον Στάρμερ ότι η μάχη είχε ουσιαστικά κριθεί.
Τι θα συμβεί από εδώ και πέρα
Η παραίτηση του Στάρμερ δεν σημαίνει άμεση αποχώρησή του από την πρωθυπουργία. Αναμένεται να παραμείνει μεταβατικός πρωθυπουργός μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία διαδοχής.
Το πρώτο κρίσιμο βήμα είναι η ορκωμοσία του Άντι Μπέρναμ ως βουλευτή στο Γουέστμινστερ. Από εκείνη τη στιγμή θα είναι θεσμικά σε θέση να διεκδικήσει και να αναλάβει την ηγεσία του κόμματος.
Στο εσωτερικό των Εργατικών κερδίζει έδαφος το σενάριο μιας ταχείας και συναινετικής μετάβασης, χωρίς μακρά εσωκομματική εκλογική αναμέτρηση. Πολλοί βουλευτές θεωρούν ότι μια σκληρή μάχη διαδοχής θα έστελνε μήνυμα αποσταθεροποίησης προς τους ψηφοφόρους και τις αγορές.
Εάν δεν εμφανιστεί ισχυρός αντίπαλος, ο Μπέρναμ θα μπορούσε να αναδειχθεί νέος ηγέτης μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Σε αυτή την περίπτωση ο Στάρμερ θα μεταβεί στο Παλάτι του Μπάκιγχαμ για να υποβάλει επίσημα την παραίτησή του και ο βασιλιάς θα καλέσει τον νέο ηγέτη των Εργατικών να σχηματίσει κυβέρνηση.
Η επόμενη κυβέρνηση
Η αλλαγή ηγεσίας αναμένεται να συνοδευτεί από σημαντικό ανασχηματισμό. Πολλοί υπουργοί που ταυτίστηκαν με τις εκλογικές αποτυχίες της τελευταίας περιόδου θεωρείται πιθανό να απομακρυνθούν, ενώ νέα πρόσωπα αναμένεται να αναλάβουν κομβικά χαρτοφυλάκια.
Παράλληλα, ο νέος πρωθυπουργός θα επιδιώξει να παρουσιάσει μια ανανεωμένη πολιτική ατζέντα, δίνοντας έμφαση στην οικονομία, στις δημόσιες υπηρεσίες, στο μεταναστευτικό και στην ανάκτηση της εμπιστοσύνης των παραδοσιακών εργατικών ψηφοφόρων.
Την ίδια στιγμή, τα κόμματα της αντιπολίτευσης αναμένεται να ζητήσουν πρόωρες εκλογές, υποστηρίζοντας ότι ένας νέος πρωθυπουργός δεν διαθέτει προσωπική λαϊκή εντολή. Ωστόσο, όσο οι Εργατικοί διατηρούν την κοινοβουλευτική τους πλειοψηφία, δεν υπάρχει συνταγματική υποχρέωση για άμεση προσφυγή στις κάλπες.
Η σημερινή ημέρα, πάντως, καταγράφεται ήδη ως ιστορική. Μετά από μήνες αμφισβήτησης, ο Κιρ Στάρμερ επέλεξε να αποχωρήσει πριν οδηγηθεί σε ανοιχτή εσωκομματική αναμέτρηση. Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον αποκλειστικά στην επόμενη ημέρα και στο αν ο Άντι Μπέρναμ θα επιβεβαιώσει τις προσδοκίες όσων τον θεωρούν τον άνθρωπο που θα επιχειρήσει να επανεκκινήσει το κυβερνητικό σχέδιο των Εργατικών.
