Τέσσερις μήνες πριν από τις κάλπες στο Ισραήλ, η υπόσχεση του Μπενιαμίν Νετανιάχου για «ολοκληρωτική νίκη» επί του Ιράν έγινε κομμάτια και μάλιστα από το χέρι του πιο πολύτιμου συμμάχου του.
Την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ έβαζε με χαρακτηριστική άνεση την υπογραφή του στη νέα συμφωνία με το Ιράν, στην Ιερουσαλήμ επικρατούσε παγωμάρα. Για την ισραηλινή ηγεσία, το κείμενο αυτό δεν ήταν μια διπλωματική επιτυχία, αλλά μια στρατηγική και πολιτική καταστροφή πρώτου μεγέθους.
Η υπογραφή άφησε τον Ισραηλινό πρωθυπουργό απόλυτα απομονωμένο στη διεθνή σκηνή, εγκλωβισμένο ανάμεσα στην οργή των συμμάχων του και τις ωμές, δημόσιες αιχμές του Λευκού Οίκου.
Ακόμη και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία αποτελούσαν μέχρι πρότινος την πιο σκληροπυρηνική δύναμη ανάμεσα στα κράτη του Κόλπου, αποφάσισαν να συνταχθούν με την περιφερειακή συναίνεση υπέρ της εκεχειρίας.
Το παρασκήνιο στην Ουάσιγκτον
Την ίδια στιγμή στην Ουάσιγκτον, αναφέρει το δημοσίευμα του Axios, οι σύμμαχοι του Ισραηλινού πρωθυπουργού στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα και στα μέσα ενημέρωσης εμφανίζονται ιδιαίτερα διστακτικοί στο να κατακεραυνώσουν μια συμφωνία που φέρει φαρδιά-πλατιά τη σφραγίδα του Τραμπ.
Ως εκ τούτου, δεν πρόκειται να επαναληφθεί μια δυναμική παρέμβαση όπως η ομιλία του Νετανιάχου στο Κογκρέσο το 2015, όταν προσπαθούσε να συσπειρώσει την αντιπολίτευση ενάντια στη συμφωνία του Μπαράκ Ομπάμα. Πλέον, ο Νετανιάχου δεν έχει καν το περιθώριο να βγει στα μεγάλα αμερικανικά τηλεοπτικά δίκτυα και να εναντιωθεί ανοιχτά στο κείμενο, εκτός αν επιθυμεί μια μετωπική σύγκρουση με τον ίδιο τον Τραμπ.
Πίσω από τις κλειστές πόρτες, αντί για δημόσιες καταδίκες, οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι επιλέγουν να εκφράζουν τη βαθιά ανησυχία τους για το περιεχόμενο της συμφωνίας σε ανεπίσημες ενημερώσεις προς τους Ισραηλινούς δημοσιογράφους.
Παράλληλα, μέσα ενημέρωσης που πρόσκεινται στον Νετανιάχου -τα περισσότερα από τα οποία ήταν μέχρι πρότινος φανατικά υπέρ του Τραμπ- έχουν αρχίσει να στρέφουν τα βέλη τους κατά του Αμερικανού προέδρου και της ομάδας του. Χαρακτηριστικό είναι ότι παρουσιαστής στην prime-time ζώνη του φιλικού προς την κυβέρνηση δικτύου Channel 14 αποκάλεσε τον Αντιπρόεδρο Βανς «κάθαρμα» και χρησιμοποίησε μια αντισημιτική έκφραση για να κατηγορήσει τους απεσταλμένους του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, ότι «πούλησαν» το Ισραήλ για οικονομικό όφελος.
Η ρήξη και οι αιχμές
Από την άλλη πλευρά, κατά τη σύνοδο κορυφής της G7 την Τετάρτη, ο Τραμπ ευχαρίστησε τον Νετανιάχου για τη συνεργασία του κατά τη διάρκεια του πολέμου, φρόντισε όμως ταυτόχρονα να αφήσει αιχμές εναντίον του.
Ανέφερε χαρακτηριστικά ότι ο Μπίμπι είναι καλός άνθρωπος που ενθουσιάζεται λίγο μερικές φορές, προσθέτοντας ότι έχουν μια καταπληκτική εταιρική σχέση, στην οποία όμως οι ΗΠΑ είναι ο μεγάλος εταίρος και ο Νετανιάχου ο πολύ μικρός. Λίγες μέρες νωρίτερα, ο Τραμπ είχε δηλώσει στο Axios ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός δεν είχε «καμία γα[…] κρίση» επειδή διέταξε ένα πλήγμα στη Βηρυτό που παραλίγο να τινάξει τις διαπραγματεύσεις στον αέρα.
Ένα σοβαρό σημείο τριβής είναι ότι ο Νετανιάχου αιφνιδιάστηκε πλήρως όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε τη συμφωνία την Κυριακή, με τους Ισραηλινούς αξιωματούχους να ισχυρίζονται μέχρι και την Τρίτη ότι δεν τους είχε επιτραπεί καν να εξετάσουν το κείμενο του μνημονίου.
Ένας Αμερικανός αξιωματούχος παραδέχτηκε σε ενημέρωση δημοσιογράφων ότι ο Νετανιάχου ενδέχεται όντως να μην είχε δει το τελικό κείμενο, υποστήριξε όμως ότι οι Ισραηλινοί δεν το ζήτησαν ποτέ και ότι ο Λευκός Οίκος τους κρατούσε ενήμερους λεπτομερώς. Ο ίδιος ο Τραμπ πάντως, στη συνέντευξη τύπου της Τετάρτης, δήλωσε ότι του είχε στείλει αντίγραφο.
Ο ίδιος Αμερικανός αξιωματούχος ισχυρίστηκε ότι, παρά τον αρχικό σκεπτικισμό του, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός είχε εκμυστηρευτεί στους Βανς, Κούσνερ και Γουίτκοφ πως αν το Ιράν τηρήσει τελικά τις πυρηνικές παραχωρήσεις που υποσχέθηκε, τότε αυτή η συμφωνία θα αποτελούσε πραγματικό θρίαμβο.
Το αγκάθι του Λιβάνου και η επόμενη μέρα
Το ζήτημα που προκαλεί τη μεγαλύτερη άμεση ανησυχία στην Ιερουσαλήμ είναι ο Λίβανος. Το μνημόνιο διευκρινίζει ότι η κατάπαυση του πυρός περιλαμβάνει και τις μάχες μεταξύ του Ισραήλ και της Χεζμπολάχ, ενώ ορίζει ότι το Ισραήλ θα πρέπει να αποσυρθεί από τα λιβανέζικα εδάφη βάσει της τελικής συμφωνίας.
Στον αντίποδα, σύμβουλος του Νετανιάχου ξεκαθάρισε ότι το Ισραήλ δεν θεωρεί τον εαυτό του δεσμευμένο από το συγκεκριμένο σκέλος και ότι ο πρωθυπουργός τόνισε στον Τραμπ πως οι ισραηλινές δυνάμεις δεν θα αποχωρήσουν από τον νότιο Λίβανο αν δεν αφοπλιστεί πλήρως η Χεζμπολάχ. Ο Τραμπ σχολίασε απλώς την Τετάρτη ότι υπάρχει πράγματι μια μικρή διαφωνία σχετικά με τον Λίβανο.
Ο Λευκός Οίκος διαμηνύει ότι η εκεχειρία δεν θα είναι μονομερής και ότι το Ισραήλ θα διατηρήσει το δικαίωμα να απαντήσει αν δεχθεί επίθεση από τη Χεζμπολάχ. Παράλληλα, οι Αμερικανοί αξιωματούχοι ελπίζουν ότι το Ισραήλ θα αξιοποιήσει το παράθυρο των επόμενων 60 ημερών για να προχωρήσει σε μια αυτόνομη πολιτική διευθέτηση με τον Λίβανο, ώστε η αποχώρηση των στρατευμάτων να είναι προϊόν αυτών των συνομιλιών και όχι της πυρηνικής συμφωνίας με το Ιράν.
Παρ’ όλα αυτά, ο Τραμπ επέκρινε ξανά τις ισραηλινές στρατιωτικές τακτικές, δηλώνοντας ότι είναι απαράδεκτο να γκρεμίζεται μια ολόκληρη πολυκατοικία κάθε φορά που οι δυνάμεις του Ισραήλ αναζητούν ένα συγκεκριμένο πρόσωπο.
Το διά ταύτα είναι ότι ακόμη και οι Αμερικανοί πρόεδροι με τους οποίους ο Νετανιάχου είχε έρθει σε σφοδρή ρήξη στο παρελθόν δεν είχαν υπάρξει ποτέ τόσο ωμά επικριτικοί απέναντί του. Για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, αυτό αποτελεί ένα ακόμη βαρύ πλήγμα που καλείται να απορροφήσει από τον πιο πολύτιμο και απαραίτητο σύμμαχό του.
