Η βραβευμένη με Νόμπελ Όλγκα Τοκάρτσουκ πυροδότησε μια συζήτηση σχετικά με τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στη συγγραφή, αφού παραδέχτηκε ότι πληρώνει για μια premium έκδοση ενός chatbot προκειμένου να διευρύνει τη δημιουργική της σκέψη. Παράλληλα, αποκάλυψε ότι μερικές φορές του απευθύνεται ως «kochan», που σημαίνει «αγαπημένη» στα πολωνικά.
Οι δηλώσεις αυτές προκάλεσαν μια μικρή αναστάτωση στους αναγνώστες, τους κριτικούς, αλλά και τους συγγραφείς, φέρνοντας την Τοκάρτσουκ, μία από τις πιο αναγνωρισμένες σύγχρονες συγγραφείς της Πολωνίας, στο επίκεντρο μιας πολιτιστικής αντιπαράθεσης.
Μιλώντας στο συνέδριο Impact στο Πόζναν, η νομπελίστρια δήλωσε ότι αγόρασε «την κορυφαία, εξελιγμένη έκδοση ενός γλωσσικού μοντέλου» και ένιωσε «βαθύ σοκ, βλέποντας πόσο φανταστικά διευρύνει τους ορίζοντες και εμβαθύνει τη δημιουργική σκέψη».
Σε συζήτηση με τον σχολιαστή Σουαβόμιρ Σιερακόφσκι, η Τοκάρτσουκ ανέφερε ότι μερικές φορές στρέφεται στο chatbot ρωτώντας: «Αγαπημένη, πώς θα μπορούσαμε να το αναπτύξουμε αυτό όμορφα;»
Η ίδια δήλωσε ότι οι συγγραφείς είναι ιδιαίτερα κατάλληλοι για να «δεθούν» με την AI «λόγω της φύσης της τέχνης μας», προσθέτοντας ότι «στη ρευστή λογοτεχνική μυθοπλασία αυτή η τεχνολογία αποτελεί ένα πλεονέκτημα πραγματικά απίστευτων διαστάσεων».
«Αντιμετωπίστε το ως εργαλείο»
Η συζήτηση στο πάνελ μετατράπηκε γρήγορα σε μια έντονη διαδικτυακή διαμάχη για τη θέση της τεχνητής νοημοσύνης στην τέχνη – και στο έργο της Τοκάρτσουκ – προκαλώντας τελικά μια επίσημη δήλωση από την ίδια τη νομπελίστρια, στην οποία τόνισε ότι δεν χρησιμοποιεί την AI για να γράφει. Όλα ξεκίνησαν και τελείωσαν στο Literary Hub.
«Δεν έγραψα το επερχόμενο βιβλίο μου ούτε με τη χρήση AI ούτε με τη βοήθεια κανενός άλλου. Εδώ και αρκετές δεκαετίες γράφω μόνη μου», δήλωσε η Τοκάρτσουκ σε ανάρτησή της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αργά το βράδυ της Τρίτης.
«Κάνω χρήση της τεχνητής νοημοσύνης με βάση τις ίδιες αρχές όπως και οι περισσότεροι άνθρωποι στον κόσμο – την αντιμετωπίζω ως ένα εργαλείο που επιτρέπει την ταχύτερη τεκμηρίωση και διασταύρωση γεγονότων».
Οι αντιδράσεις
Η διαδικτυακή συζήτηση γύρω από τα σχόλια της Τοκάρτσουκ υπήρξε πολωτική, με ορισμένους σχολιαστές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να προτείνουν ακόμη και την αφαίρεση του Νόμπελ Λογοτεχνίας, το οποίο της απονεμήθηκε το 2018.
Σχόλια όπως «τώρα θα πρέπει να περιμένουμε ένα βραβείο Νόμπελ στην κατηγορία των καλύτερων prompts (εντολών) – τι λες γι’ αυτό, αγαπημένη;» ήταν ένα από τα πολλά. Άλλοι υπερασπίστηκαν σθεναρά την Τοκάρτσουκ, επισημαίνοντας τα λογοτεχνικά της διαπιστευτήρια και μια εξαιρετικά επιτυχημένη καριέρα που σφυρηλατήθηκε στην εποχή πριν από την AI.
Ο Σιερακόφσκι, ο οποίος ήταν ο συνομιλητής της στη σκηνή, αντέδρασε επίσης έντονα κατά των επικριτών, λέγοντας ότι τα σχόλιά της παρερμηνεύτηκαν με βάση μία και μόνο πρόταση και υποστηρίζοντας ότι η ραγδαία εξελισσόμενη τεχνολογία θα αποτελέσει σύντομα ένα κοινό εργαλείο έρευνας για τους συγγραφείς.
Οι κατηγορίες για ελιτισμό
Ως συγγραφέας φιλόδοξων και αναγνωρισμένων από τους κριτικούς βιβλίων, συμπεριλαμβανομένων των «Πλάνητες», «Τα βιβλία του Ιακώβ» και «Οδήγησε το αλέτρι σου πάνω από τα οστά των νεκρών» ( κυκλοφορούν όλα από τις εκδόσεις Καστανιώτη), η Τοκάρτσουκ έχει αποκτήσει θαυμαστές σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένης της Ντούα Λίπα η οποία την κάλεσε στο podcast της πέρυσι.
Ωστόσο, έχει βρεθεί ξανά στο επίκεντρο αντιπαραθέσεων. Το 2022, δήλωσε στο κοινό του φεστιβάλ της «Λογοτεχνικά Ύψη» (Góry Literatury / Literary Heights) ότι «η λογοτεχνία δεν είναι για ηλίθιους», πυροδοτώντας κατηγορίες για ελιτισμό και συγκατάβαση. «Πιστεύω ότι οι αναγνώστες μου μού μοιάζουν· γράφω για τους δικούς μου ανθρώπους», είχε δηλώσει τότε.
Ελάχιστα είναι γνωστά για το επερχόμενο μυθιστόρημα της Τοκάρτσουκ, πέρα από το ότι πρόκειται για ένα εκτενές έργο μυθοπλασίας και αναμένεται να είναι το τελευταίο της βιβλίο σε αυτή την πιο φιλόδοξη, μεγάλης κλίμακας φόρμα.
