Εισάγεται αύριο, Τρίτη 19 Μαΐου, στην Ολομέλεια της Βουλής προς συζήτηση και ψήφιση το νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης με τίτλο «Αναμόρφωση του Κληρονομικού Δικαίου και άλλες διατάξεις», κατόπιν της κατά πλειοψηφία θετικής εισήγησης της αρμόδιας κοινοβουλευτικής επιτροπής.
Υπέρ του νομοσχεδίου τάχθηκε η Νέα Δημοκρατία, καταψήφισαν το ΚΚΕ και η Νέα Αριστερά, ενώ επιφυλάξεις για την τελική τους στάση εξέφρασαν το ΠΑΣΟΚ, ο ΣΥΡΙΖΑ, η Ελληνική Λύση, η Νίκη και η Πλεύση Ελευθερίας.
Οι στόχοι της μεταρρύθμισης
Σύμφωνα με τον παριστάμενο Υφυπουργό Δικαιοσύνης, Ιωάννη Μπούγα, η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αποτελεί μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις του Αστικού Δικαίου των τελευταίων δεκαετιών, καθώς επηρεάζει τον πυρήνα των οικογενειακών, περιουσιακών και κοινωνικών σχέσεων.
Όπως επεσήμανε ο κ. Μπούγας, το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο παρέμενε σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητο επί δεκαετίες, αδυνατώντας να παρακολουθήσει τις βαθιές κοινωνικές, οικονομικές και δημογραφικές μεταβολές. Η κυβερνητική παρέμβαση, σημείωσε, δεν έχει αποσπασματικό χαρακτήρα, αλλά στοχεύει σε μια ισορροπημένη προσαρμογή στις σύγχρονες ανάγκες, με σεβασμό στην παράδοση του ελληνικού Αστικού Δικαίου.
Οι βασικοί άξονες της μεταρρύθμισης εστιάζουν στην:
- Ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου.
- Προσαρμογή του θεσμικού πλαισίου στις σύγχρονες μορφές οικογενειακής και κοινωνικής συμβίωσης.
- Απλούστευση των διαδικασιών, με σκοπό την εξάλειψη των καθυστερήσεων και των δικαστικών αντιδικιών.
Βασικές ρυθμίσεις και παρεμβάσεις
Κατά την εισήγησή του, ο Υφυπουργός Δικαιοσύνης προσδιόρισε τις κύριες δυσλειτουργίες του παρόντος συστήματος, αναφέροντας τις χιλιάδες εκκρεμείς υποθέσεις κληρονομικών διαφορών, τις αμφισβητήσεις επί ασαφών διαθηκών, καθώς και το ζήτημα των μαζικών αποποιήσεων κληρονομιάς λόγω χρεών, που οδηγεί σε απαξίωση περιουσιών.
Ειδικότερα, το νομοσχέδιο επικεντρώνεται στα εξής σημεία:
- Ιδιόγραφες Διαθήκες: Θεσπίζονται δικράνες ασφαλείας για τον περιορισμό των αμφισβητήσεων ως προς τη γνησιότητά τους, προκειμένου να διασφαλίζεται η πραγματική βούληση του διαθέτη και να μειωθούν οι πολυετείς δικαστικές διαμάχες.
- Νόμιμη Μοίρα: Ο θεσμός διατηρείται ως πυρήνας προστασίας της οικογένειας, ωστόσο εισάγεται μια νέα εξισορρόπηση. Στόχος είναι η ενίσχυση της ελευθερίας διάθεσης της περιουσίας και η αποφυγή της πολυδιάσπασής της. Απαντώντας σε σχετική παρατήρηση του ΠΑΣΟΚ, ο κ. Μπούγας τόνισε ότι ο νόμιμος μεριδούχος προστατεύεται πλήρως, καθώς το δικαίωμά του μετατρέπεται πλέον σε χρηματική αξίωση.
- Αποποιήσεις και Προστασία Κληρονόμων: Εισάγονται ρυθμίσεις για την αποτελεσματικότερη ενημέρωση και προστασία των κληρονόμων (ιδίως ανηλίκων) έναντι δυσανάλογων οικονομικών επιβαρύνσεων από χρέη της κληρονομιαίας περιουσίας.
Διαβούλευση και φορολογικές διατάξεις
Ο κ. Μπούγας υπογράμμισε ότι της κατάθεσης του νομοσχεδίου προηγήθηκε μακρά περίοδος διαλόγου και διαβούλευσης με επιστημονικούς και κοινωνικούς φορείς, δικαστές, δικηγόρους και συμβολαιογράφους, με αποτέλεσμα την ενσωμάτωση ουσιαστικών βελτιώσεων στο τελικό κείμενο.
Σχετικά με την απουσία φορολογικών ρυθμίσεων για τις κληρονομικές συμβάσεις —οι οποίες προβλέπονται για πρώτη φορά στο Κληρονομικό Δίκαιο— διευκρινίστηκε ότι το ζήτημα εμπίπτει στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Οικονομικών. Δεδομένου ότι η έναρξη ισχύος των διατάξεων έχει οριστεί για τις 16 Σεπτεμβρίου 2026, το Υπουργείο Οικονομικών αναμένεται να ρυθμίσει νομοθετικά το προσεχές διάστημα τον τρόπο φορολόγησης των εν λόγω συμβάσεων.
Τροπολογία για βουλευτική ασυλία
Σε ερώτηση βουλευτών αναφορικά με τον χρόνο κατάθεσης της ρύθμισης για την επίσπευση των διαδικασιών ανάκρισης και εκδίκασης αξιόποινων πράξεων βουλευτών, ο Υφυπουργός Δικαιοσύνης επεσήμανε ότι η σχετική τροπολογία έχει ήδη προαναγγελθεί από τον Πρωθυπουργό και θα κατατεθεί εντός του προβλεπόμενου πλαισίου.
