Από τα γιαούρτια με γεύσεις ως τις κατεψυγμένες πίτσες και από τα δημητριακά πρωινού ως τα έτοιμα κέικ και μπισκότα, τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα αποτελούν πλέον μέρος του «μενού» εκατομμυρίων ανθρώπων παγκοσμίως καθώς αποτελούν μια εύκολη και συχνά φθηνή λύση ταχείας κατανάλωσης φαγητού.
Ωστόσο τα τελευταία χρόνια η υπερκατανάλωση των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων έχει συνδεθεί με σοβαρά προβλήματα υγείας όπως ο διαβήτης, τα καρδιαγγειακά νοσήματα και ορισμένες μορφές καρκίνου.
Χαμηλότερη οστική πυκνότητα
Τώρα μια νέα μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου Tulane, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «The British Journal of Nutrition», δείχνει ότι η μεγάλη κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων συνδέεται και με χαμηλότερη οστική πυκνότητα και αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων.
Οι επικίνδυνες 3,7 μερίδες
Από τη μελέτη, η οποία περιέλαβε περισσότερους από 160.000 συμμετέχοντες της μεγάλης βρετανικής βάσης βιολογικών δεδομένων UK Biobank, προέκυψε ότι οι εθελοντές κατανάλωναν περί τις οκτώ μερίδες υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων την ημέρα.
Όπως έδειξε η ανάλυση των στοιχείων, για κάθε 3,7 επιπλέον μερίδες υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων που καταναλώνονταν καθημερινά ο κίνδυνος κατάγματος στο ισχίο αυξανόταν κατά 10,5%.
Αν και το σε τι συνίσταται μια μερίδα διαφέρει ανάλογα με τον τύπο της τροφής, σε γενικό πλαίσιο οι 3,7 επιπλέον μερίδες που όρισε η μελέτη αντιστοιχούσαν σε ένα κατεψυγμένο γεύμα, ένα μπισκότο και ένα κουτάκι αναψυκτικού.
Οι ευάλωτες περιοχές-«κλειδιά» του σκελετού
«Οι εθελοντές της μελέτης παρακολουθήθηκαν για πάνω από 12 χρόνια. Ανακαλύψαμε ότι η μεγάλη κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων συνδεόταν με μείωση της οστικής πυκνότητας σε συγκεκριμένες περιοχές – ‘‘κλειδιά’’ του σκελετού όπως το άνω μηριαίο οστό και η οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης» ανέφερε ο κύριος συγγραφέας της μελέτης Λου Κι, καθηγητής στη Σχολή Δημόσιας Υγείας και Τροπικής Ιατρικής Celia Scott Weatherhead του Πανεπιστημίου Tulane και προσέθεσε: «Παρότι πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει πως η κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων μπορεί να επηρεάσει την υγεία των οστών, είναι η πρώτη φορά που αυτή η σχέση εξετάστηκε απευθείας στους ανθρώπους».
Δημοφιλή «τέκνα» της βιομηχανίας, «φτωχά» σε θρεπτικά συστατικά
Τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα αποτελούν «τέκνα» της βιομηχανίας τα οποία περιέχουν υψηλές ποσότητες αλατιού, ζάχαρης και άλλων γλυκαντικών καθώς και «κακά» λιπαρά. Συνήθως περιέχουν πολλές θερμίδες και λίγα θρεπτικά συστατικά. Είναι άκρως δημοφιλή παγκοσμίως – χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι ΗΠΑ, όπου, σύμφωνα με τα Κέντρα για τον Ελεγχο και την Πρόληψη Νοσημάτων (CDC), το 2023, τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα αντιστοιχούσαν στο σχεδόν 55% των θερμίδων που κατανάλωναν καθημερινά έφηβοι και ενήλικοι.
Κάτω των 65 ετών και λιποβαρείς, οι ομάδες «υψηλού κινδύνου»
Σύμφωνα με τη νέα μελέτη, η αρνητική σύνδεση μεταξύ υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων και οστικής πυκνότητας ήταν πιο ισχυρή σε ό,τι αφορούσε τα άτομα κάτω των 65 ετών καθώς και όσους ήταν λιποβαρείς (Δείκτης Μάζας Σώματος – ΔΜΣ – κάτω του 18,5).
Ο χαμηλός ΔΜΣ αποτελεί παράγοντα κινδύνου για την υγεία των οστών και μπορεί να ενισχύσει την αρνητική επίδραση των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων στην οστική πυκνότητα.
Η σύνδεση είναι επίσης μεγαλύτερη στα άτομα κάτω των 65 ετών καθώς έχουν καλύτερη πεπτική λειτουργία και έτσι ο οργανισμός τους απορροφά περισσότερα ανθυγιεινά στοιχεία που περιέχονται στις υπερ-επεξεργασμένες τροφές, εξήγησε ο καθηγητής Κι.
Και άλλα στοιχεία δείχνουν την αρνητική σύνδεση
Η μελέτη αυτή έρχεται να προστεθεί σε προηγούμενα ερευνητικά στοιχεία που έχουν δείξει ότι τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα φαίνεται να βλάπτουν σοβαρά την υγεία των οστών. Από μελέτη του 2024 προέκυψε ότι η υψηλή κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο οστεοπόρωσης. Άλλη μελέτη που διεξήχθη σε εγκύους και τα παιδιά που έφεραν στον κόσμο είχε δείξει ότι το να ζει η γυναίκα κοντά σε ταχυφαγεία συνδέεται με πιο αδύναμα οστά στο βρέφος της.
