Ο Ντόναλντ Τραμπ συγκαλεί για πρώτη φορά αυτή την εβδομάδα στην Ουάσινγκτον τον νέο διακυβερνητικό του οργανισμό, το Συμβούλιο Ειρήνης. Και η Ευρώπη επιλέγει σε μεγάλο βαθμό να μείνει στο περιθώριο.
Η εναρκτήρια συνεδρίαση αναμένεται να επικεντρωθεί έντονα στη μεταπολεμική διακυβέρνηση και την ανοικοδόμηση της Γάζας. Η πρωτοβουλία παρουσιάστηκε αρχικά τον Σεπτέμβριο ως το σχέδιο κατάπαυσης του πυρός 20 σημείων της Ουάσινγκτον για τη Γάζα, ωστόσο έκτοτε αναδιαμορφώθηκε σε μια ευρύτερη πλατφόρμα διεθνούς επίλυσης συγκρούσεων.
Σε όλες τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, η αντίδραση ήταν ψυχρή, με τις χώρες να επιλέγουν καθεστώς παρατηρητή – ανάμεσά τους και η Ελλάδα- και, σε πολλές περιπτώσεις, να εκφράζουν ανοιχτό σκεπτικισμό. Μόνο η Ουγγαρία και η Βουλγαρία έχουν δηλώσει ότι σκοπεύουν να ενταχθούν πλήρως στο σχήμα. Η Ιταλία, η Ρουμανία και η Κύπρος θα παραστούν ως παρατηρητές. Ορισμένες χώρες, όπως η Δανία, δεν έλαβαν καν πρόσκληση.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επίσης δεν προχώρησε σε πλήρη συμμετοχή, επιλέγοντας αντ’ αυτού να στείλει την Επίτροπο για τη Μεσόγειο, Ντουμπράβκα Σούιτσα, μια σχετικά χαμηλόβαθμη αξιωματούχο στην ιεραρχία του Μπερλεμόν σύμφωνα με το δημοσίευμα του Euractiv.
Οι θέσεις των χωρών της Ε.Ε.
Αυστρία: Απίθανο να ενταχθεί. Ο καγκελάριος Κρίστιαν Στόκερ δήλωσε ότι η χώρα του δεν έχει σχέδια ένταξης. «Υπάρχει ήδη ένας οργανισμός για τέτοιες περιπτώσεις, ο ΟΗΕ… και δεν είμαι υπέρ των παράλληλων δομών».
Βέλγιο: Δεν εντάσσεται και δεν προσκλήθηκε. Ο υπουργός Εξωτερικών Μαξίμ Πρεβό αναγκάστηκε να διαψεύσει ισχυρισμούς του Λευκού Οίκου ότι το Βέλγιο είχε εγγραφεί τον προηγούμενο μήνα. Ο εθνικός ραδιοτηλεοπτικός φορέας RTBF μετέδωσε ότι οι Αμερικανοί μπέρδεψαν το Βέλγιο με τη Λευκορωσία. Το Βέλγιο επιθυμεί η ΕΕ να καταλήξει σε κοινή θέση, δήλωσε ο Πρεβό.
Βουλγαρία: Εξετάζει την ένταξη. Ο υπηρεσιακός πρωθυπουργός Ρόσεν Ζελιάζκοφ καθόταν δίπλα στον Τραμπ όταν η πρωτοβουλία παρουσιάστηκε επίσημα τον περασμένο μήνα στην Ελβετία, ωστόσο η απόφαση εκκρεμεί επικύρωσης από το κοινοβούλιο.
Κροατία: Δεν εντάσσεται. Τόσο ο πρωθυπουργός Αντρέι Πλένκοβιτς όσο και ο πρόεδρος Ζόραν Μιλάνοβιτς -συνήθως πολιτικοί αντίπαλοι- εμφανίστηκαν ευθυγραμμισμένοι στην απόρριψη της πρόσκλησης.
Κύπρος: Καθεστώς παρατηρητή. Τόσο η Αθήνα όσο και η Λευκωσία δήλωσαν ότι διατηρούν ανοιχτούς διαύλους με το Ισραήλ και την Παλαιστινιακή Αρχή.
Τσεχία: Απίθανο να ενταχθεί. Ο πρωθυπουργός Αντρέι Μπάμπις δήλωσε ότι η Πράγα επιθυμεί συντονισμό με άλλες χώρες της ΕΕ.
Δανία: Δεν προσκλήθηκε. Καθώς οι σχέσεις με τις ΗΠΑ βρίσκονται σε χαμηλό σημείο μετά την έντονη πίεση του Τραμπ προς την Κοπεγχάγη και το Νουούκ για παραχώρηση της Γροιλανδίας, η Δανία ήταν η μόνη σκανδιναβική χώρα που δεν έλαβε πρόσκληση.
Εσθονία: Δεν προσκλήθηκε.
Φινλανδία: Δεν εντάσσεται. Ο πρόεδρος Αλεξάντερ Στουμπ δήλωσε ότι το συμβούλιο «είναι μια καλή πρωτοβουλία», αλλά πρόσθεσε ότι η Φινλανδία δεν θα συμμετάσχει στην παρούσα μορφή του. «Έχουμε μια κοινή ευρωπαϊκή πολιτική και θα παραμείνουμε σε αυτήν», δήλωσε στο φινλανδικό μέσο Yle.
Γαλλία: Δεν εντάσσεται. Ήταν από τις πρώτες χώρες που δήλωσαν ότι δεν θα συμμετάσχουν, επικρίνοντας την πιθανή επικάλυψη με τον ΟΗΕ, την ασυμβατότητα με τις διεθνείς της δεσμεύσεις και τη διεύρυνση της εστίασης πέρα από τη Γάζα.
Γερμανία: Απίθανο να ενταχθεί. Η γερμανική κυβέρνηση έχει μέχρι στιγμής αντιδράσει με επιφυλακτικότητα. Αν και στηρίζει γενικά τις προσπάθειες για ειρήνη στη Γάζα, ο υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι ο ΟΗΕ υπάρχει ήδη ως καθιερωμένος διεθνής οργανισμός επίλυσης συγκρούσεων.
Ελλάδα: Καθεστώς παρατηρητή. Η Ελλάδα αρχικά αντιτάχθηκε στο συμβούλιο, επιμένοντας να περιοριστεί στη Γάζα, φοβούμενη την περιθωριοποίηση του ΟΗΕ και πιθανές προκλήσεις στη στάση της για τις θαλάσσιες διαφορές με την Τουρκία. Παρ’ όλα αυτά, η ελληνική κυβέρνηση δήλωσε ότι το συμβούλιο πρέπει να τηρεί τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Ουγγαρία: Συμμετέχει. Στενός σύμμαχος του Ντόναλντ Τραμπ, ο πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν δήλωσε ότι η χώρα του θα ενταχθεί ως ιδρυτικό μέλος, «διότι η Ουγγαρία χρειάζεται ειρήνη για να συνεχίσει να αναπτύσσεται».
Ιρλανδία: Δεν εντάσσεται. Ο αναπληρωτής πρωθυπουργός Σάιμον Χάρις δήλωσε ότι η πρωτοβουλία εγείρει «πολύ σοβαρά προειδοποιητικά σημάδια». «Οτιδήποτε στο οποίο σκέφτεται να συμμετάσχει ο Πούτιν και περιλαμβάνει τη λέξη ειρήνη δεν μου κάθεται καλά», ανέφερε.
Ιταλία: Καθεστώς παρατηρητή. Ο υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι δήλωσε ότι ήταν «σκόπιμο» η Ρώμη να συμμετάσχει ως παρατηρητής στην πρώτη συνάντηση, όπως έπραξε και η Κύπρος, η οποία ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου. «Είμαστε Ευρωπαίοι και, βάσει αυτής της απόφασης, κρίναμε σκόπιμο να στείλουμε αντιπροσωπεία ως παρατηρητές».
Λετονία: Δεν προσκλήθηκε.
Λιθουανία: Δεν προσκλήθηκε και δεν θα εντασσόταν.
Λουξεμβούργο: Δεν προσκλήθηκε και δεν θα εντασσόταν. Ο πρωθυπουργός Λυκ Φρίντεν δήλωσε ότι η χώρα του πιθανότατα δεν θα συμμετείχε ακόμη κι αν είχε προσκληθεί. Χαιρέτισε την πρωτοβουλία για ειρήνη στη Γάζα, αλλά προτιμά οι υφιστάμενοι πολυμερείς οργανισμοί, όπως ο ΟΗΕ, να χειριστούν το ζήτημα.
Μάλτα: Αναποφάσιστη. Ο πρωθυπουργός Ρόμπερτ Αμπέλα δήλωσε ότι η χώρα του δεν προσκλήθηκε επίσημα, αλλά έλαβε «άτυπη» πρόσκληση. Έχει επίσης επικρίνει τη μορφή του συμβουλίου.
Κάτω Χώρες: Προσκλήθηκαν, αβέβαιο αν θα ενταχθούν. Ο απερχόμενος πρωθυπουργός Ντικ Σχόοφ επιβεβαίωσε ότι έλαβαν πρόσκληση, αλλά τόνισε ότι δεν έχει ληφθεί τελική απόφαση. Η νέα κυβέρνηση υπό τον Ρομπ Γέτεν δεν έχει ακόμη ανακοινώσει θέση.
Πολωνία: Δεν εντάσσεται. Αν και ο πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι έχει εκφράσει στήριξη, η απόφαση ανήκει στην κυβέρνηση. Ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ δήλωσε ότι η Πολωνία δεν θα ενταχθεί «υπό τις παρούσες συνθήκες».
Πορτογαλία: Θα ενταχθεί μόνο αν η εστίαση παραμείνει στη Γάζα. Η κυβέρνηση δεν έχει ακόμη αποδεχθεί την πρόσκληση, αλλά είναι ανοικτή σε συμμετοχή «αν περιοριστεί στη Γάζα».
Ρουμανία: Καθεστώς παρατηρητή. Ο πρόεδρος Νίκουσορ Νταν ανακοίνωσε ότι θα παραστεί στη συνάντηση της Ουάσινγκτον ως παρατηρητής.
Σλοβακία: Απέρριψε. Η κυβέρνηση του Ρόμπερτ Φίτσο δεν θα αποδεχθεί την πρόσκληση, επικαλούμενη μεταξύ άλλων ότι δεν μπορεί να αντέξει οικονομικά το τέλος του 1 δισ. δολαρίων για μόνιμη συμμετοχή.
Σλοβενία: Απέρριψε. Ο πρωθυπουργός Ρόμπερτ Γκόλομπ δήλωσε ότι η πρωτοβουλία «παραβιάζει σοβαρά τη διεθνή τάξη» και ότι η εντολή της, πέρα από τη Γάζα, είναι υπερβολικά ευρεία.
Ισπανία: Απέρριψε. Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ δήλωσε ότι απέρριψε την πρόταση, παρότι «εκτιμά την πρόσκληση», επικαλούμενος τη δέσμευση της Ισπανίας στον πολυμερή χαρακτήρα, το σύστημα του ΟΗΕ και το διεθνές δίκαιο.
Και οι Βρυξέλλες;
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι η Επίτροπος για τη Μεσόγειο, Ντουμπράβκα Σούιτσα, θα ταξιδέψει στην Ουάσινγκτον για τις συνομιλίες για τη Γάζα. «Δεν γινόμαστε μέλος», δήλωσε η επικεφαλής εκπρόσωπος Πάουλα Πίνιο. «Η Σούιτσα θα βρίσκεται εκεί με την ιδιότητά της ως αρμόδιας επιτρόπου, εκπροσωπώντας τη δέσμευσή μας για την εφαρμογή της ειρήνης στη Γάζα».
Όταν ρωτήθηκε αν η ΕΕ θα συμμετάσχει ως «παρατηρητής», η Επιτροπή αρνήθηκε να υιοθετήσει τον όρο.
Ανώτεροι αξιωματούχοι της ΕΕ έχουν εκφράσει επιφυλάξεις. «Έχουμε σοβαρές αμφιβολίες για ορισμένα στοιχεία του καταστατικού του συμβουλίου, που αφορούν το εύρος, τη διακυβέρνηση και τη συμβατότητά του με τον Χάρτη του ΟΗΕ», δήλωσε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα.
Η διπλωματική υπηρεσία της ΕΕ έχει εκφράσει παρόμοιες ανησυχίες. «Το καταστατικό… εγείρει προβληματισμό σε σχέση με τις συνταγματικές αρχές της ΕΕ», αναφέρεται σε έγγραφο της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης που είδε το Euractiv.
