Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή

Πρόκειται για δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Ας ξεκινήσουμε από τα στοιχεία, όπως παρουσιάστηκαν από τη Metron Analysis στο ετήσιο συνέδριο του Κύκλου Ιδεών, του think tank του Ευάγγελου Βενιζέλου, επειδή καταγράφουν την αίσθηση της κοινής γνώμης για την κατάσταση της χώρας.

Το 62% πιστεύει ότι δεν έχει επανέλθει η κανονικότητα. Η Ελλάδα είναι ανοχύρωτη απέναντι στην ψηφιακή μετάβαση και την τεχνητή νοημοσύνη (58%), στη γεωπολιτική αστάθεια (61%), στα μεταναστευτικά και προσφυγικά ρεύματα (72%), στην κλιματική κρίση (73%), στην αύξηση των ανισοτήτων (77%), στη δημογραφική συρρίκνωση (83%). Κατά το 84% τα εισοδήματα παραμένουν συμπιεσμένα. Το 44% δηλώνει ότι τα φέρνει βόλτα ίσα-ίσα και το 38% ότι τα λεφτά τελειώνουν πριν τελειώσει ο μήνας.

Στη σημερινή Ελλάδα δεν ευημερούν ούτε οι αριθμοί. Και υπάρχει λόγος για αυτό. Τον εξήγησε στο ίδιο συνέδριο ο Ηλίας Παπαϊωάννου, καθηγητής Οικονομικών στη London Business School και εταίρος στη Βρετανική Ακαδημία. Η Ελλάδα, είπε, είναι μια από τις χώρες με το χαμηλότερο εισόδημα στην ΕΕ.

Στα οικονομικά της ανάπτυξης, εξήγησε, υπάρχουν τρεις βασικές παραδοχές. Παραδοχή πρώτη: Η Ελλάδα σήμερα έχει το μισό ΑΕΠ ανά κάτοικο των ΗΠΑ και περίπου το 60% της Γερμανίας. Αν η μεγέθυνση της οικονομίας γίνει με ρυθμό 4%, η Ελλάδα θα χρειαστεί 10 χρόνια για να φτάσει στο 60% των ΗΠΑ. «Δηλαδή δεν θα γίνει καμία μεγάλη σύγκλιση».

Παραδοχή δεύτερη: Η σύγκλιση επιτυγχάνεται μέσω των επενδύσεων. «Σε αυτόν τον τομέα η Ελλάδα είναι μια χώρα αποτυχίας» είπε. «Λένε κάποιοι ότι πρέπει να είμαστε ικανοποιημένοι σε σχέση με το 2010 ή το 2015. Τα οικονομικά της ανάπτυξης δείχνουν ακριβώς το αντίθετο. Οταν έχεις μια μεγάλη φυσική καταστροφή κεφαλαίου είτε σε πόλεμο είτε σε μεγάλη οικονομική κρίση, τότε τουλάχιστον βραχυπροθέσμα για 5-10 χρόνια περιμένεις ανάπτυξη μεγαλύτερη από το 2%».

Αν αφαιρέσουμε την περίοδο της πανδημίας, την περίοδο 2022-2026, χωρίς τον συναλλαγματικό κίνδυνο, με ανακεφαλαιοποιημένες τις τράπεζες, με τα ευρωπαϊκά κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης, τη σημαντική βελτίωση της εικόνας της χώρας και κάποιες μεταρρυθμίσεις στην ηλεκτρονική διακυβέρνηση «έχουμε μια ανάπτυξη περίπου στο 2% που για να είμαστε σαφείς δεν πρόκειται να οδηγήσει σε σύγκλιση τα επόμενα 20-40 χρόνια».

Παραδοχή τρίτη: Μακροπρόθεσμα η ανάπτυξη θα έρθει μέσω της καινοτομίας, γιατί το κεφάλαιο στην Ελλάδα βρίσκεται σε μικρές επιχειρήσεις που δεν είναι ιδιαίτερα παραγωγικές και ανταγωνιστικές. «Εχουμε μια δεκαετία, από το 2016 ως το 2026, με σημαντικά πλεονάσματα, που δημιουργούν εμπιστοσύνη στους ξένους επενδυτές, και παρ’ όλα αυτά η ανάπτυξη είναι πολύ αναιμική». «Οσο η κυβέρνηση μοιράζει μικροεπιδόματα για να πάρει περισσότερους ψήφους», πρόσθεσε ο κ. Παπαϊωάννου, «αναγκαστικά θα έχει φτωχότερη ανάπτυξη, πιθανόν λίγο καλύτερη από τη Ρουμανία. Οι Ελληνες της καινοτομίας θα εργάζονται στο εξωτερικό και στην Ελλάδα θα έρχονται για διακοπές» επισήμανε.

Οι πολίτες μπορεί να μην έχουν τα εργαλεία ενός εξειδικευμένου οικονομολόγου, όμως η σοφία του καλαθιού της νοικοκυράς είναι αλάνθαστη. Την αποτυπώνουν άλλωστε συνεχόμενα κύματα δημοσκοπήσεων. Η δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβέρνηση αυξάνει και η δεξαμενή των αναποφάσιστων γεμίζει. Οσο τα παραδοσιακά κόμματα πολιορκούν ως επίσημοι μνηστήρες την εξουσία, τα νέα κόμματα αναζητούν τη φιλοσοφική λίθο που θα αλλάξει τη δομή του πολιτικού συστήματος. Προς το παρόν έχουν εμφανιστεί κήρυκες του λαϊκισμού, αρνητές του «σάπιου συστήματος» που «κατέστρεψε την κοινωνία», εξολοθρευτές των «ελίτ», επαναστάτες «της ελευθερίας και της δικαιοσύνης» που θαυμάζουν τη Ρωσία του Πούτιν.

Θα χρειαστούν αλχημιστές για να ενώσουν το ετερόκλητα στοιχεία. Αν το μείγμα ξεθυμάνει θα μείνουμε στα ίδια, αν το πείραμα πετύχει θα ανατινάξει ξανά το πολιτικό σύστημα, όπως συνέβη το 2012. Στο μεταξύ η δημοκρατία ρευστοποιείται. Το 53% δηλώνει ότι η χώρα κυβερνάται με χαμηλή δημοκρατικότητα και το 20% με μέτρια δημοκρατικότητα. Δηλαδή το 73% των πολιτών δηλώνει δυσαρεστημένο από την ποιότητα της δημοκρατίας και το 37% θεωρεί κρίσιμο ζήτημα τη λογοδοσία και τη διαφάνεια στην πολιτική (Metron Analysis).

Ο κίνδυνος ακυβερνησίας προκύπτει από την αδυναμία των κομμάτων να συγκεντρώσουν γύρω τους πλειοψηφικά ρεύματα. Παρότι η ΝΔ ζητεί αυτοδυναμία, η πλειονότητα των πολιτών υποδεικνύει κυβερνήσεις συνεργασίας. Ομως πριν από τις Κυριακή των εκλογών κανένα κόμμα δεν θα εμφανιστεί πρόθυμο να συνεργαστεί με κανένα άλλο. Η ΝΔ θα θελήσει να προσεγγίσει την αυτοδυναμία, το ΠαΣοΚ, το κόμμα Τσίπρα και ενδεχομένως το κόμμα Σαμαρά θα επιδιώξουν να της τη στερήσουν. Καρυστιανού, Κωνσταντοπούλου, Νίκη, Βελόπουλος, ίσως και ο Κασιδιάρης, θα δώσουν τη μάχη του αντισυστημισμού. Ομως, όλο και περισσότερο η χώρα μοιάζει να βρίσκεται εκτός θέματος.

Ενώπιον αυτής της εικόνας, τι επέλεξε το Μέγαρο Μαξίμου την Παρασκευή στη συζήτηση του αιτήματος του ΠαΣοΚ για Εξεταστική Επιτροπή για τις υποκλοπές, έπειτα από τα νέα στοιχεία που προέκυψαν στο Πρωτοδικείο και την αρχειοθέτηση τους από τον Αρειο Πάγο; Να εκπροσωπηθεί από δύο προσήλυτους στη «γαλάζια παράταξη», τον Μάκη Βορίδη, ο οποίος προσφέρθηκε να «σώσει» τη ΝΔ ως έκτακτος κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος, και από τον Γιώργο Φλωρίδη, ο οποίος επίσης οικειοθελώς ανέλαβε τα βάρη του Ακη Σκέρτσου, αρμόδιου υπουργού για την ΕΥΠ.

Και οι δύο υπουργοί έσπασαν το θερμόμετρο της τοξικότητας, ενώ από το Μέγαρο Μαξίμου μετέδιδαν ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης διαφώνησε με την επίθεση λάσπης στον Νίκο Ανδρουλάκη και ζήτησε να πέσουν οι τόνοι. «Από ό,τι φαίνεται ο Μητσοτάκης θα πάει στις εκλογές σκληρά και τσαμπουκαλίδικα» σχολίαζε στέλεχος του ΠαΣοΚ που δεν ταυτίζεται σε όλα με τον πρόεδρο του κόμματος, αλλά τον άκουσε με ικανοποίηση να προειδοποιεί τη ΝΔ ότι μετά τις εκλογές μια άλλη πλειοψηφία θα ερευνήσει εκ νέου το σκάνδαλο των υποκλοπών. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης παίζει το παιχνίδι που δεν έχει νικητές, πιστεύοντας ότι θα εξασφαλίσει τρίτη θητεία, ακόμα και αν χρειαστούν για αυτό τόνοι λάσπης;