Πολιτικός νικητής ένας αντι-ήρωας που ξεπήδησε από τα τηλε-ρεάλιτι σκουπίδια της Αμερικής; Είναι και αυτός ένας τρόπος ερμηνείας του φαινομένου που λέγεται Ντόναλντ Τραμπ.
Οι Αμερικανοί δεν περιμένουν πια ενάρετους πρωταγωνιστές στην TV. Για σχεδόν δύο δεκαετίες, παρακολουθούν την άνοδο του αντιήρωα στην τηλεόραση, σε επιτυχημένες σειρές με κορυφαία το House of Cards. Παρακολουθούν χαρακτήρες που κάνουν ό,τι είναι απαραίτητο για να πετύχουν. Δεν είναι συμπαθείς, είναι ανήθικοι, κακοί και άσχημοι, και εξαπατούν, κλέβουν, φτάνουν ακόμα και να σκοτώσουν για να πάρουν αυτό που θέλουν. Αλλά προσελκύουν όσο κανείς άλλος το ενδιαφέρον των τηλεθεατών.
Η υποψηφιότητα του Ντόναλντ Τραμπ είναι ένα προϊόν της εποχής αυτής. Σύμφωνα με αυτή την ανάλυση, μέρος της επιτυχίας του οφείλεται στην ενσάρκωση του αντι-ήρωα. Οταν εξευτελίζει τους αντιπάλους του και φτύνει λόγια μίσους εναντίον τους, πολλοί θα περίμεναν τον κόσμο να στραφεί εναντίον του. Αυτό δεν συνέβη ποτέ.
Ο Τραμπ θριάμβευσε κάνοντας ό,τι έκρινε απαραίτητο για να κερδίσει – πυροδοτώντας κοινωνικές εντάσεις, με ψευδείς και παραπλανητικές δηλώσεις σχετικά με τους αντιπάλους του και κάνοντας τα πάντα για να τραβήξει την προσοχή των μέσων ενημέρωσης. Οι αρνητικές γνώμες έχουν τιναχθεί στα ύψη, και όμως η διαφορά από την Χίλαρι Κλίντον μειώνεται στις δημοσκοπήσεις.
Η επιτυχία αυτή δεν πρέπει να μας εκπλήσσει, λένε οι θιασώτες της θεωρίας του τηλεοπτικού αντι-ήρωα, ο οποίος έχει γίνει εδώ και καιρό η καρδιά και η ψυχή της ποπ τηλε-κουλτούρας στις ΗΠΑ. Η αμερικανική τηλεόραση είχε πάντα τους «κακούς» της σαν τον J.R. στο «Ντάλας», αλλά από τα τέλη της δεκαετίας του 1990, έγιναν ο κανόνας.
Με την πρεμιέρα των «Sopranos», το 1999, οι Αμερικανοί καθηλώθηκαν από την ιστορία του Τόνι Σοπράνο, ενός βίαιου μαφιόζου από το Νιού Τζέρσι που του άρεσε να σκοτώσει κόσμο με τα χέρια του. Σε ένα από τα πιο διάσημα επεισόδια, σε μια επίσκεψη σε κολέγια με την κόρη του, ο Σοπράνο βλέπει έναν πρώην μαφιόζο που έγινε «καρφί», και βρίσκει λίγο χρόνο για να τον σκοτώσει.
Ο πολιτικός Φρανκ Αντεργουντ στο «House of Cards» είναι εξίσου άθλιος. Αυτός κυριολεκτικά σκοτώνει για να ανέλθει στην προεδρία των Ηνωμένων Πολιτειών.
Αν ένας ήρωας είναι κάποιος που θέλουμε και πρέπει να νικήσει μέσα στη δομή της ιστορίας, ένας αντι-ήρωας είναι κάποιος που το σόου καταφέρνει να μας κάνει να τον θέλουμε, έστω και αν, από όλες τις συμβάσεις της ηθικής, γνωρίζουμε ότι δεν πρέπει να νικήσει.
Σύμφωνα με αυτή την ερμηνεία, ο Τραμπ είναι η ενσάρκωση στην πραγματική ζωή των χαρακτήρων που παρακολουθεί μαγνητισμένο το κοινό στα τηλεοπτικά σόου. Τελειοποίησε αυτόν τον χαρακτήρα πρωταγωνιστώντας με μεγάλη επιτυχία στο τηλε-ριάλιτι «The Apprentice» («Ο Ασκούμενος») που τον έβαλε στα σπίτια της Αμερικής. Εκεί απέλυε με μπρίο, και προσέβαλε ανθρώπους με μια άπονη αμεσότητα και τον δυναμισμό της επιτυχίας που ταιριάζουν γάντι στον τύπο του αντι-ήρωα. Ο κόσμος δεν τον έβλεπε επειδή τον συμπαθούσε ή του άρεσε, αλλά γιατί ήθελε να δει πόσο μακριά θα το πήγαινε για να γίνει η δουλειά.
Τι λένε όλα αυτά για τους Αμερικανούς ψηφοφόρους και για τον υποψήφιο πρόεδρο των Ρεπουμπλικάνων; Αρκετά, όπως αποδεικνύεται. Η ποπ κουλτούρα επιδεικνύει μια σαφή όρεξη για κακή συμπεριφορά ως τρόπου οικοδόμησης εμπιστοσύνης μεταξύ ενός κοινού που έχει γίνει κυνικό για τους ηγέτες του. Σε μια εποχή που τόσο πολλοί θεσμοί καταρρέουν και απαξιώνονται, από την οικονομία μέχρι το πολιτικό κατεστημένο, πολύς κόσμος στρέφεται προς έναν ηγέτη, που είναι μεν αντιπαθής και αδίστακτος, αλλά είναι επιτυχημένος και δείχνει μια αποφασιστικότητα για να γίνουν διαφορετικά τα πράγματα – με όποιο κόστος.
Οπως είπε πρόσφατα στους New York Times ένας οπαδός του «Apprentice» – ο οποίος προτιμά τον Τραμπ αν και δεν υποστηρίζει πολλές από τις πολιτικές του: «Η σκοτεινή πλευρά του εαυτού μου θέλει να δει τι θα συμβεί αν μπει ο Τραμπ στον Λευκός Οίκο … είναι σαν ριάλιτι. Θέλω να δω κάποιον να αλλάζει την πλοκή, να φέρνει τα πάνω κάτω».
Περισσότερο από κάθε άλλον υποψήφιο, ο Τραμπ έχει καταλάβει πόσο βαθιά ριζωμένα έχουν γίνει αυτά τα συναισθήματα, και έχει δημιουργήσει με επιτυχία μια ολόκληρη πολιτική εκστρατεία γύρω τους. Αν οι Δημοκρατικοί πιστεύουν ότι θα έχουν μια εύκολη μάχη το φθινόπωρο, ίσως πρέπει να ρίξουν μια πιο προσεκτική ματιά στους τηλεοπτικούς χαρακτήρες που έχουν προσελκύσει τις μάζες τα τελευταία χρόνια.
