Το γεωπολιτικό σκάκι ΗΠΑ-Ρωσίας

Αν ο Βλαντίμιρ Πούτιν επιχειρεί να αναστήσει τη σοβιετική αυτοκρατορία με σφαίρες επιρροής από τη Βαλτική ως την Κασπία, ποια είναι η στρατηγική των ΗΠΑ στη μεγάλη σκακιέρα της Ευρασίας;

Αν ο Βλαντίμιρ Πούτιν επιχειρεί να αναστήσει τη σοβιετική αυτοκρατορία με σφαίρες επιρροής από τη Βαλτική ως την Κασπία, ποια είναι η στρατηγική των ΗΠΑ στη μεγάλη σκακιέρα της Ευρασίας;
Μετά τα γεγονότα στην Ουκρανία, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν εμπλακεί, θέλοντας και μη, σε μια νέα αντιπαράθεση με τη Ρωσία.
Μια ματιά στον χάρτη δείχνει ότι πέντε είναι τα κράτη που έχουν αποκτήσει μεγάλη στρατηγική σημασία στα μάτια των Αμερικανών: Εσθονία, Πολωνία, Ρουμανία, Τουρκία και Αζερμπαϊτζάν.
Είναι χώρες γύρω από την περιφέρεια της Ρωσίας, οι οποίες είχαν, μέχρι πρότινος, καταλήξει στο συμπέρασμα ότι με τις Ηνωμένες Πολιτείες να έχουν αποσυρθεί υπέρ της «στροφής προς την Ασία», και την Ευρώπη κατακερματισμένη, θα έπρεπε να πετύχουν μια διευθέτηση με τη Ρωσία.
Την τελευταία δεκαετία, με μεγάλα όπλα το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, ο Πούτιν επέκτεινε την επιρροή του στον «ζωτικό χώρο» της Ρωσίας. Ηταν κατά κάποιον τρόπο η ρεβάνς για την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, την οποία ο ρώσος πρόεδρος χαρακτηρίζει «τη μεγαλύτερη τραγωδία του 20ού αιώνα».
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, από την πλευρά τους, έχουν αγωνιστεί σε τρεις πολέμους (Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και Ψυχρό Πόλεμο) ακριβώς για να αποτρέψουν τη ρωσική ηγεμονία στην περιοχή. Αν κάνουν τώρα πίσω, θα είναι η αντιστροφή μιας στρατηγικής αιώνων.
Η Αμερική χρειάζεται λοιπόν μια νέα στρατηγική, με στρατιωτική, πολιτική και κυρίως οικονομική συνοχή για την Ευρασία του 21ου αιώνα.
Ως τώρα οι ΗΠΑ παρείχαν πολιτική υποστήριξη προς τους συμμάχους, έδιναν οικονομική και στρατιωτική βοήθεια, έστελναν συμβούλους, και σε ορισμένες περιπτώσεις διέθεταν προτοποθετημένες δυνάμεις.
Η αντιπυραυλική ασπίδα του ΝΑΤΟ

Με την αντιπυραυλική ασπίδα του ΝΑΤΟ στα σύνορα Πολωνίας – Ουκρανίας και με τις χώρες της Βαλτικής εντός της ΕΕ και του Βορειοατλαντικού Συμφώνου από το 2004, η Ρωσία ένιωθε την καυτή ανάσα των ΗΠΑ σε απόσταση μόλις 145 χλμ. (τόσο απέχει η Εσθονία από την Αγία Πετρούπολη).
Η Πολωνία συνορεύει με τις χώρες της Βαλτικής και είναι η ηγετική φυσιογνωμία στη λεγόμενη ομάδα Visegrad, εντός της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Οι υπουργοί Αμυνας των χωρών του Βίζεγκραντ (Πολωνία, Ουγγαρία, Τσεχία, Σλοβακία) έχουν ήδη υπογράψει επιστολή προθέσεων για τη σύσταση «ομάδας μάχης» (Battle Group) των χωρών τους, που θα λειτουργεί στο πλαίσιο της Δύναμης Ταχείας Αντίδρασης της ΕΕ (European Union Rapid Reaction Force).
Οι Πολωνοί είναι πρόθυμοι για μια στενότερη στρατιωτική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς η εθνική στρατηγική της χώρας έχει βασιστεί εδώ και καιρό σε εγγυήσεις τρίτων δυνάμεων.
Ρουμανία και Μολδαβία βρίσκονται επίσης στα «σύνορα» των δύο ανταγωνιστικών δυνάμεων, μεταξύ Νοτιοανατολικής Ευρώπης και Ρωσίας.
Σε δυτικά χέρια, η Μολδαβία απειλεί την Οδησσό, σημαντικό λιμάνι της Ουκρανίας που χρησιμοποιείται επίσης από τη Ρωσία στη Μαύρη Θάλασσα. Σε ρωσικά χέρια, η Μολδαβία απειλεί το Βουκουρέστι.
Στο άλλο άκρο της Ευρασίας το πιο σημαντικό κράτος από την άποψη της γεωστρατηγικής λέγεται Αζερμπαϊτζάν. Βρέχεται από την Κασπία, συνορεύει με τη Ρωσία και το Ιράν, και είναι πλούσιο σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, αποτελώντας εναλλακτική πηγή ενέργειας για την Ευρώπη.
Ως εκ τούτου, η ταχεία επέκταση των αγωγών από το Ελντοράντο της Κασπίας στην καρδιά της Ευρώπης είναι εξίσου σημαντικός στρατηγικός στόχος.
Το κλειδί για τη διέλευση το κρατάει η Τουρκία, σύμμαχος των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, η οποία όμως ανήκει σε μια εντελώς ξεχωριστή κατηγορία. Η εσωτερική πολιτική της, οι περίπλοκες σχέσεις και η βαριά ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία την αναγκάζουν να κρατάει λεπτές ισορροπίες.


Ο ρόλος της Τουρκίας

Αναλυτές συγκρίνουν τη στάση της Τουρκίας με εκείνη που είχε κρατήσει η Γαλλία στον Ψυχρό Πόλεμο. Ηταν ευθυγραμμισμένη μεν, αλλά ανεξάρτητη, στρατιωτικά αυτάρκης αλλά βασισμένη στην αποτελεσματική λειτουργία των άλλων. Η Τουρκία θα παίξει τώρα έναν παρόμοιο ρόλο, διότι το μέλλον της Μαύρης Θάλασσας, του Καυκάσου και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης είναι ζωτικής σημασίας για την Αγκυρα.
Ολες αυτές οι χώρες είναι πολύ διαφορετικές, αλλά μοιράζονται την επιθυμία να αποφύγουν τη ρωσική κυριαρχία.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι οι ΗΠΑ, που αποτελούν το 25% της διεθνούς οικονομίας και είναι ο παγκόσμιος ναυτικός ηγεμόνας, δεν μπορούν να αποφύγουν τη συμμετοχή σε αυτό το νέο μέτωπο. Το απαιτούν το ίδιο το μέγεθος και η ύπαρξη της υπερδύναμης. Ούτε μπορούν να περιοριστούν οι ΗΠΑ σε κινήσεις όπως οι ανώδυνες οικονομικές κυρώσεις που επέβαλαν σε 20 άτομα στη Ρωσία και στην Ουκρανία.

Δημοσιεύτηκε στο Helios Plus στις 28 Μαρτίου 2014

HeliosPlus

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Κόσμος
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk