Η Ρουθ Μακ Λέναν εξηγεί γιατί οι Ρώσοι είναι «δεμένοι» με την Κριμαία

Οι κάτοικοι της Κριμαίας ψήφισαν υπέρ της προσάρτησης της χερσονήσου στη Ρωσία, η Μόσχα άνοιξε τις αγκάλες της, οι υπογραφές «έπεσαν» και όλοι στο ανατολικό «στρατόπεδο» είναι χαρούμενοι.

Οι κάτοικοι της Κριμαίας ψήφισαν υπέρ της προσάρτησης της χερσονήσου στη Ρωσία, η Μόσχα άνοιξε τις αγκάλες της, οι υπογραφές «έπεσαν» και όλοι στο ανατολικό «στρατόπεδο» είναι χαρούμενοι. Γιατί όμως αυτός ο συγκεκριμένος τόπος έχει τόσο μεγάλη σημασία για τον ρωσικό ψυχισμό; Η καλλιτέχνις Ρουθ Μακ Λέναν με άρθρο της στο βρετανικό BBC εξηγεί τους βαθύτερους ιστορικούς και πολιτισμικούς λόγους για τους οποίους η Κριμαία είναι άμεσα συνδεδεμένη με το ρωσικό συλλογικό φαντασιακό.
«Το 1893 η μητέρα του Μαξιμιλιάν Βολόσιν αγόρασε ένα οικόπεδο σε ένα μικρό χωριό της Κριμαίας που ονομάζεται Κοκτεμπέλ. Ο Βολόσιν, που γεννήθηκε στο Κίεβο, ποιητής και φιλόσοφος, έχτισε ένα σπίτι μπροστά στη θάλασσα και καλούσε εκεί τους φίλους του – ποιητές, καλλιτέχνες, συγγραφείς από τη Μόσχα και την Αγία Πετρούπολη – να μείνουν για πολλούς μήνες στη διάρκεια των τριών πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα. Η ποιήτρια Μαρίνα Τσβετάγεβα γνώρισε τον σύζυγό της Σεργκέι Εφρόν στην παραλία του Κοκτεμπέλ όταν ήταν έφηβοι. Οι ποιητές Αννα Αχμάτοβα και Οσιπ Μαντελστάμ επίσης πέρασαν χρόνο με τον Βολόσιν. (…) Το Κοκτεμπέλ έγινε, και ως έναν βαθμό παραμένει, μια αποικία καλλιτεχνών» γράφει η Μακ Λέναν.
Εξωτική, μουσουλμανική ατμόσφαιρα

Γιατί την προτιμούσαν οι καλλιτέχνες; Εν μέρει, συνεχίζει το άρθρο, «εξαιτίας της εξωτικής, μουσουλμανικής ατμόσφαιρας. Το ποίημα του Μαντελστάμ «Θεοδοσία» είναι μια ωδή στην ταταρική πόλη της Κάφα». Για τους ρώσους ποιητές η Μαύρη Θάλασσα και η Κριμαία ήταν ένας συναρπαστικός και ειδυλλιακός κόσμος μακριά από τη Μόσχα. Ο παράδεισος του Βολόσιν αργότερα μετατράπηκε σε καλοκαιρινές κατασκηνώσεις και σπα για τις σοβιετικές μάζες.

«Η Σοβιετική Ενωση είδε τη χερσόνησο να μεταμορφώνεται σε καλοκαιρινή κατασκήνωση για τους άξιους εργάτες και τους κακομαθημένους απαράτσικ. Δεκάδες χιλιάδες παιδιά κατέβαιναν για να μείνουν σε ειδικά σανατόρια και κατασκηνώσεις, όπως η περίφημη Αρτεκ, και να απολαύσουν δύο εβδομάδες ήλιου, θάλασσας και κατήχησης μέσω των αθλημάτων και της ξεκούρασης»
γράφει η Μακ Λέναν. Για όλους όσοι γεννήθηκαν στη Σοβιετική Ενωση Κριμαία σήμαινε διακοπές, ελευθερία, ερωτισμός. Σήμαινε επίσης – κάτι που ίσχυε και για την αυτοκρατορική Ρωσία – πρόσβαση σε κάτι που πλησίαζε τη Μεσόγειο Θάλασσα: γαλανός ουρανός και απέραντες παραλίες.
«Η ρωσική αυτοκρατορική οικογένεια άρχισε να επισκέπτεται την Κριμαία για τις διακοπές της τη δεκαετία του 1860 και ο τελευταίος τσάρος Νικόλαος Β’ κατασκεύασε ένα παλάτι στη Λιβαδειά στη νότια ακτή κοντά στη Γιάλτα» συνεχίζει η Μακ Λέναν. Και προσθέτει: «Φυσικά το πρωταρχικό ενδιαφέρον της αυτοκρατορικής Ρωσίας στην Κριμαία ήταν στρατηγικό. Οταν η Μεγάλη Αικατερίνη απέσπασε την Κριμαία από την Οθωμανική Αυτοκρατορία στα τέλη του 18ου αιώνα, κοιτούσε δυτικά, αναζητώντας ζεστά λιμάνια για τον αυτοκρατορικό στόλο. Η Κριμαία προσφέρει ένα καταφύγιο από το βόρειο κλίμα και μια δίοδο προς τον υπόλοιπο κόσμο. Κοιτάζει ανατολικά, δυτικά και νότια».
Γυμνιστές, στριπτίζ και φθηνό αλκοόλ

Μετά την πτώση της Σοβιετικής Ενωσης η Κριμαία έγινε το ιδανικό μέρος για «διονυσιακού» τύπου γιορτές, αναφέρει η Μακ Λέναν. Το Κοκτεμπέλ έχει παραλίες γυμνιστών, στριπτίζ κλαμπ, φθηνό αλκοόλ και προβλήτες με πλασιέ που πουλάνε πλαστικά ημιαυτόματα όπλα και φωτογραφίες με χρυσούς αετούς ή αλμπίνο παγόνια.
«Το Κοκτεμπέλ του Βολόσιν ακόμη υπάρχει αν γνωρίζεις πού να κοιτάξεις, στα δρομάκια ή σε μερικές παλαιές κατοικίες. Με φιλοξένησε ένας καλλιτέχνης του οποίου η γιαγιά ήταν στενή φίλη του Μαξ Βολόσιν. Η σκιερή αυλή, το καλοδιατηρημένο στούντιο και το γοητευτικό εξοχικό μαρτυρούν έναν πολιτισμό που παρέμεινε εκεί ζωντανός, παρά την Οκτωβριανή Επανάσταση και τα 70 χρόνια κομμουνισμού» γράφει η Μακ Λέναν.
Και καταλήγει: «Επειτα από δύο δεκαετίες δυσλειτουργικού καπιταλισμού και κλεπτοκρατίας οι περισσότεροι κάτοικοι της Κριμαίας ζουν από τον εποχικό και χαμηλού επιπέδου τουρισμό ή από τον ρωσικό στρατό. Οι επιθυμίες τους για την Κριμαία, το όραμά τους για τη γη, δεν διαφέρουν από εκείνες του επισκέπτη, των πολιτικών, των στρατιωτών ή των αυτόκλητων τιμωρών. Είναι ξεκάθαρο ότι η Κριμαία θεωρείται ακόμη ένας τόπος όπου γίνονται πραγματικότητα οι μύθοι και οι επιθυμίες. Και οι συγκρουόμενοι μύθοι ανταγωνίζονται για το ποιος θα επικρατήσει» .

Δημοσιεύτηκε στο Helios Plus στις 19 Μαρτίου 2014

HeliosPlus

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Κόσμος
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk