Η Ουκρανία δεν είναι έτοιμη για οριστικό διαζύγιο

Το 2010, ο ουκρανός συγγραφέας Γιούρι Αντρουκόβιτς σόκαρε τους συμπατριώτες του…

Το Βήμα – The New York Times

Το 2010, ο ουκρανός συγγραφέας Γιούρι Αντρουκόβιτς σόκαρε τους συμπατριώτες του λέγοντας – αστειευόμενος – ότι «την επόμενη φορά που η περιοχή Ντονμπάς, βορειοανατολικά της Κριμαίας, θα θελήσει να ανεξαρτητοποιηθεί, δεν θα πρέπει να τη σταματήσουμε». Ανακάλεσε μία στιγμή το 2004 όταν η τοπική ελίτ στα νοτιοανατολικά της Ουκρανίας, παρακολουθώντας με τρόμο την Πορτοκαλί Επανάστασης στο Κίεβο, συναντήθηκε και απείλησε να αποσπαστεί από την Ουκρανία. Φυσικά, αυτό ποτέ δεν συνέβη.
Ο κόσμος δεν το ήθελε και ο ουκρανικός νόμος το απαγόρευε. Τα λόγια του Αντρουκόβιτς, ωστόσο, ήταν μία υπενθύμιση για το πόσο δύσκολος είναι ο «γάμος» μεταξύ της δυτικής και της ανατολικής Ουκρανίας. Θεωρητικά, οποιαδήποτε κοινότητα σε μία ετερόκλητη χώρα μπορεί κάποια ημέρα να θελήσει να πάρει διαζύγιο από την κυβέρνησή της. Αλλά όπως σε κάθε διαζύγιο, υπάρχουν ζητήματα που πρέπει να διευθετηθούν – ιδιοκτησίας, υποχρεώσεων, δικαιωμάτων του πιο αδύναμου μέλους. Γι’ αυτό υπάρχει και το αρμόδιο δικαστήριο.
Το φιλικό διαζύγιο είναι δύσκολο όταν δεν υπάρχει κανείς να εφαρμόσει τον νόμο. Αξίζει λοιπόν να σκεφτούμε το μέγεθος της πολιτικής και νομικής δυσλειτουργίας αφότου ο Βίκτορ Γιανουκόβιτς βρέθηκε στην εξουσία το 2010 και τοποθέτησε στην κυβέρνηση πολλούς ανθρώπους από τη Ντονμπάς στην κεντρική κυβέρνηση και σε τοπικές κυβερνήσεις σε ολόκληρη την Ουκρανία. Αυτό μετέφερε τις διεφθαρμένες πολιτικές συνήθειες της περιοχής του στην κεντρική κυβέρνηση, υπονομεύοντας το κράτος δικαίου και ενθαρρύνοντας τη χρήση του κυβερνητικού συστήματος για εκβιασμό και απάτες. Ακολούθησε έντονη λαϊκή δυσαρέσκεια αλλά για κάποιον καιρό, ο κόσμος ήλπιζε ότι μία συμφωνία ένωσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση που ο Γιανουκόβιτς έλεγε ότι θα υπέγραφε, θα μετρίαζε το ληστρικό καθεστώς του. Αλλά μετά έκανε στην άκρη τη συμφωνία και στράφηκε στη Ρωσία για βοήθεια.
Για πολλούς, αυτό ξεκαθάρισε το μέλλον που ο Γιανουκόβιτς προετοίμαζε για την Ουκρανία. Ακολούθησε η επανάσταση που έγινε γνωστή ως «Γιουρο-μαϊντάν» («Ευρω-πλατεία»). Στην πραγματικότητα επρόκειτο για μία επανάσταση της μεσαίας τάξης κατά των κατάλοιπων του μετα – σοβιετικού φεουδαλισμού, μία προσπάθεια να συνδεθεί η Ουκρανία στην Ευρώπη αντί να γίνει ακόμη μία «κλεπτο-κρατία» σαν τη Ρωσία ή τη Λευκορωσία. Αλλά οι σχετικές προσπάθειες ανατράπηκαν δύο φορές στο παρελθόν: το 1991, όταν οι μετα – σοβιετικοί ηγέτες επανέφεραν τη διαφθαρμένη και αυθαίρετη εξουσία και το 2004, όταν η Πορτοκαλί Επανάσταση καταστράφηκε από ηγέτες που ασχολούνταν πιο πολύ για τις διαφωνίες τους παρά για τις μεταρρυθμίσεις. Τώρα η ντε φάκτο εισβολή της Ρωσίας έχει θέσει σε κίνδυνο την εξέγερση στο Μαϊντάν.
Δεν πιστεύω ότι η Ρωσία θα επιχειρήσει κάτι περισσότερο στην Ουκρανία: η κατάληψη της Κριμαίας ως ρωσικό προτεκτοράτο μπορεί να είναι αρκετό για να εμποδίσει την ενσωμάτωση της Ουκρανίας στη Σοβιετική Ένωση, πόσο μάλλον στο ΝΑΤΟ. Σε μία δημοσκόπηση του 2012 το 90% των ερωτηθέντων στη δύση και πάνω από το 70% στην ανατολή αυτοχαρακτηρίστηκαν ως «πατριώτες Ουκρανοί». Ακόμη και στο Ντονέτσκ στην ανατολική Ουκρανία, μόλις το 2% απέρριψε αυτή την περιγραφή.
Σε άλλη δημοσκόπηση, που διενεργήθηκε μόλις τον περασμένο Φεβρουάριο, κανείς στη δυτική Ουκρανία δεν ήθελε η χώρα να ενωθεί με τη Ρωσία, ενώ στην κεντρική Ουκρανία μόνο το 2 έως 5% είπε ότι επιθυμούσε κάτι τέτοιο. Κινούμενοι προς τα ανατολικά αυτοί οι αριθμοί άγγιξαν μόλις το 15% στο Καρκίφ, 24% στην Οδησσό, 33% στο Ντονέτσκ και 41% στην Κριμαία.
Η Κριμαία είναι περίπλοκη περίπτωση γιατί οι μουσουλμάνοι Τάταροι είναι η μοναδική πραγματικά γηγενής εθνοτική ομάδα. Πριν από το 1783 είχαν κράτος. Μετά η Ρωσία κατέκτησε τη χερσόνησο και τους υπόταξε. Το 1944 οι Σοβιετικοί τους απέλασαν στην Κεντρική Ασία. Επέστρεψαν το 1989, μόνο για να γνωρίσουν την αδιαφορία της κυβέρνησης και τον ρωσικό σωβινισμό, τον ρατσισμό και την ισλαμοφοβία από τη ρωσική πλειοψηφία της περιοχής. Οι ελπίδες τους για ασφάλεια και ευημερία στηρίζονται τώρα στο Κίεβο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση και όχι στη Μόσχα. Η Ουκρανία είναι διασπασμένη με πολλούς τρόπους αλλά η υποστήριξη των ουκρανών ολιγαρχών προς τη νέα κυβέρνηση του Κιέβου είναι ενθαρρυντική.
Χιλιάδες επιστολές Ουκρανών, Ρώσων και ρωσόφωνων με αποδέκτη τον Πούτιν ζητούν να τους απαλλάξει από την «προστασία» του. Πράξτε το κύριε Πούτιν. Μπορούν να βοηθήσουν μόνοι τους τους εαυτούς τους, όπως έκαναν για περισσότερα από 22 χρόνια, μετά την ανεξαρτησία τους από την σοβιετική Μόσχα.
* O κ. Mykola Riabchuk είναι πολιτικός αναλυτής στο Κίεβο και συνεργάτης του Ινστιτούτου Ανθρωπιστικών Επιστημών στη Βιέννη.
Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk