Η «μέλλουσα Κρίση» των ευρωπαϊκών τραπεζών

Tην τρίτη Κυριακή του Τριωδίου (Κυριακή των Απόκρεω) η Ορθόδοξη Εκκλησία την αφιερώνει στη «μέλλουσα Κρίση». Το ευαγγελικό ανάγνωσμα της

Η «μέλλουσα Κρίση» των ευρωπαϊκών τραπεζών | tovima.gr
Tην τρίτη Κυριακή του Τριωδίου (Κυριακή των Απόκρεω) η Ορθόδοξη Εκκλησία την αφιερώνει στη «μέλλουσα Κρίση». Το ευαγγελικό ανάγνωσμα της ημέρας (Κατά Ματθαίον, 25, 31-46) αναφέρεται στη Δευτέρα Παρουσία και ειδικά στο πώς θα γίνει ο διαχωρισμός μεταξύ «ευλογημένων» και «καταραμένων». Τα δε τροπάρια που ψάλλονται προτρέπουν τους πιστούς να συναισθανθούν την επερχόμενη, βέβαιη και φοβερή Κρίση και να περιέλθουν σε μετάνοια και εγρήγορση.
Για τις μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες η «μέλλουσα Κρίση» απέχει μόλις λίγους μήνες. Από τις αρχές Νοεμβρίου του 2013 η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει δρομολογήσει την αξιολόγηση των 130 μεγαλύτερων ευρωπαϊκών τραπεζών που αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 85% του συνολικού ενεργητικού του τραπεζικού τομέα στη ζώνη του ευρώ (25 τρισ. ευρώ). Η αξιολόγηση αυτή, την οποία διενεργεί η ΕΚΤ σε συνεργασία με τις εθνικές κεντρικές τράπεζες, καθώς και σε συνεργασία με τους μεγαλύτερους ελεγκτικούς οίκους, έχει στόχο την εξυγίανση των τραπεζικών ισολογισμών, την οικοδόμηση της εμπιστοσύνης και τη διασφάλιση της μεγαλύτερης δυνατής διαφάνειας, ώστε όταν η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αναλάβει τα καθήκοντα του ενιαίου εποπτικού μηχανισμού τραπεζών να γνωρίζει σε βάθος ποια είναι η κατάσταση του τραπεζικού συστήματος στην ευρωζώνη.
Η διαδικασία αυτή, που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, περιλαμβάνει τη μέτρηση των κινδύνων που σχετίζονται με τη ρευστότητα και τη χρηματοδότηση των τραπεζών, τον έλεγχο της ποιότητας των στοιχείων του ενεργητικού (asset quality review – AQR) των πιστωτικών ιδρυμάτων, αλλά και stress tests, δηλαδή ασκήσεις προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, προκειμένου να διαπιστωθεί η ανθεκτικότητα των ισολογισμών τους. Η αξιολόγηση της ΕΚΤ θα ολοκληρωθεί λίγο πριν από το τέλος Νοεμβρίου του 2014, με τη συγκεντρωτική δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων σε επίπεδο χώρας και τράπεζας και τη διατύπωση συστάσεων προς τις τράπεζες εκείνες που θα διαπιστωθεί ότι αντιμετωπίζουν – ή είναι πιθανό να αντιμετωπίσουν – κεφαλαιακά προβλήματα.
Κάποιοι αναλυτές κάνουν ήδη λόγο για θερμό φθινόπωρο, υποστηρίζοντας ότι η αναγνώριση από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα των κεφαλαιακών «ελλειμμάτων» μεγάλων τραπεζικών ομίλων αφενός θα κλονίσει – έστω και πρόσκαιρα – την επενδυτική εμπιστοσύνη προς τις συγκεκριμένες τράπεζες, αφετέρου θα απαιτήσει να κινηθούν σχεδόν ταυτόχρονα δεκάδες αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου, προκειμένου να καλυφθούν τεράστιες κεφαλαιακές ανάγκες.
Μελέτες αναφέρουν πως για να είναι πλήρως θωρακισμένες οι μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες θα χρειαστούν πρόσθετα κεφαλαία ίσαμε το 7% των συνολικών περιουσιακών στοιχείων τους. Αν το ενεργητικό αυτό ανέρχεται σήμερα σε 25 τρισ. ευρώ, μιλάμε αυτομάτως για κεφαλαιακές ανάγκες ίσες με 1,7 τρισ. ευρώ! Ακόμη και στο μισό να μειωθεί το ποσό αυτό (850 δισ. ευρώ), το ύψος των χρημάτων που θα απαιτηθούν για να ανακεφαλαιοποιηθούν οι «αδύναμες» τράπεζες είναι τεράστιο, ειδικά αν αναλογιστεί κανείς πως τα κεφάλαια που άντλησαν (από επενδυτές και φορολογουμένους) τα πιστωτικά ιδρύματα, από την έναρξη της χρηματοπιστωτικής κρίσης μέχρι και σήμερα, ανέρχονται περίπου σε 500 δισ. ευρώ.
Πρέπει να σημειωθεί πως ήδη ο έλεγχος της ποιότητας των στοιχείων ενεργητικού των τραπεζών (asset quality review) από την ΕΚΤ έχει αρχίσει να αποκαλύπτει «ανοίγματα», λανθασμένες αποτιμήσεις και επισφάλειες που παρέμεναν κρυμμένες κάτω από το χαλί. Στην Ισπανία, χώρα από την οποία ξεκίνησε το AQR, ήδη άρχισαν να βγαίνουν σκελετοί από την ντουλάπα. Οπως ανακοινώθηκε στα μέσα της εβδομάδας, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια των ισπανικών τραπεζών διαμορφώθηκαν στο 13,6% όλων των δανείων τον Δεκέμβριο – σε 197 δισ. ευρώ, έναντι 192,5 δισ. ευρώ τον Νοέμβριο. Δηλαδή, μέσα σε έναν μήνα αυξήθηκαν κατά 4,5 δισ. ευρώ.
Τέλος, μια ιδιαίτερα αρνητική συνέπεια που απορρέει από την τρέχουσα αξιολόγηση της ΕΚΤ είναι η «συστολή» των τραπεζών στη χορήγηση δανείων. Η απροθυμία αυτή, η οποία σχετίζεται με την προσπάθεια των πιστωτικών ιδρυμάτων να περιορίσουν τα κεφαλαιακά τους ανοίγματα και το κενό ρευστότητάς τους, έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της διαθέσιμης ρευστότητας στην πραγματική οικονομία. Σε κάποιον βαθμό η τραπεζική απροθυμία στην εκταμίευση δανείων ενοχοποιείται για τις πρόσφατες αποπληθωριστικές πιέσεις που πλήττουν τη ζώνη του ευρώ (αν και ήδη το διάστημα Μαΐου 2012-Δεκεμβρίου 2013 οι ισολογισμοί των τραπεζών της ζώνης του ευρώ είχαν συρρικνωθεί κατά περίπου 13%).
Είναι ξεκάθαρο ότι η αξιολόγηση της ΕΚΤ δεν θα εξαντληθεί στον διαχωρισμό μεταξύ «ευλογημένων» και «καταραμένων» τραπεζών. Και για τον λόγο αυτόν οι έχοντες την ευθύνη άσκησης της πολιτικής θα πρέπει να είναι ιδιαιτέρως προσεκτικοί, ώστε η «μέλλουσα Κρίση» να μην εξελιχθεί σε μελλοντική κρίση.

*Δημοσιεύθηκε στο BHmagazino την Κυριακή 23 Φεβρουαρίου 2014

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk