Ο λιγνίτης επιστρέφει στην Ευρώπη

Ενα νέφος αιθαλομίχλης πλανάται πάνω από ολόκληρη την Ευρώπη (όχι μόνο πάνω απ’ την Ελλάδα).

Ενα νέφος αιθαλομίχλης πλανάται πάνω από ολόκληρη την Ευρώπη (όχι μόνο πάνω απ’ την Ελλάδα). Η οικονομική κρίση και οι εισαγωγές φθηνού λιγνίτη από τις ΗΠΑ τείνουν να επαναφέρουν το έωλο και ρυπογόνο αυτό καύσιμο στην κορυφή όσων χρησιμοποιούν οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Μοιάζει απίστευτο κάτι τέτοιο να συμβαίνει στην Ευρωπαϊκή Ενωση, την ομάδα κρατών που επί δεκαετίες ολόκληρες ηγείται του αγώνα περιορισμού των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα και του αγώνα κατά της κλιματικής αλλαγής.

Η κρίση χρέους και η προσπάθεια εξορθολογισμού των δημοσίων οικονομικών των ευρωπαϊκών οικονομιών είναι ένας από τους λόγους που οι κυβερνήσεις της Γηραιάς Ηπείρου χαλαρώνουν τις δαπανηρές πολιτικές προώθησης εναλλακτικών πηγών ενέργειας. Και μετά τη Φουκουσίμα η πυρηνική ενέργεια μπήκε και πάλι στο στόχαστρο των ομάδων πίεσης – η γερμανική κυβέρνηση ανακοίνωσε πρόγραμμα κατάργησης όλων των πυρηνικών μονάδων παραγωγής ηλεκτρισμού στη χώρα.
Το καύσιμο του φτωχού


Μια επίσης μείζονα αιτία για τη στροφή της Ευρώπης στον βρώμικο λιγνίτη είναι η μεγάλη ανάπτυξη του σχιστολιθικού πετρελαίου και φυσικού αερίου στις ΗΠΑ. Η τιμή του φυσικού αερίου, συγκεκριμένα, έπεσε χαμηλότερα από την τιμή και αυτού ακόμη του κάρβουνου. Και τα αμερικανικά λιγνιτωρυχεία, που αναζητούν πελάτες στο εξωτερικό, βρίσκουν πρόθυμους αγοραστές στην εκλεκτική και περιβαλλοντικά ευαίσθητη ΕΕ.
Στα τέλη Ιανουαρίου, ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε μια νέα ενεργειακή πολιτική που προβλέπει περαιτέρω περικοπές στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα έως το 2030. Οι προτάσεις αυτές θα τεθούν επί τάπητος στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ του Μαρτίου, που θα ασχοληθεί με την ενεργειακή πολιτική και τους κινδύνους αποβιομηχάνισης της Ευρώπης λόγω του ότι το φυσικό αέριο και το ηλεκτρικό ρεύμα κοστίζουν στις επιχειρήσεις διπλάσια από όσο στις ΗΠΑ, όπως επισημαίνει ο Στίβεν Φίντλερ στη «Wall Street Journal».
Ακούγεται λίγο κυνικό ή και ρατσιστικό, αλλά είναι η μοίρα των αμόρφωτων και των φτωχών να ζουν ανθυγιεινά. Το να καταναλώνει, δηλαδή, κανείς βιολογικά προϊόντα στο τραπέζι του προϋποθέτει δύο πράγματα: πρώτον να γνωρίζει ότι υπάρχουν και δεύτερον να μπορεί να τα αγοράσει. Κάτι ανάλογο ισχύει και για τα «καθαρά» αυτοκίνητα και για την «πράσινη τεχνολογία» εν γένει. Αφορούν και απασχολούν μόνο όσους έχουν τη δυνατότητα και να ενημερωθούν και να την καταναλώσουν. Τηρουμένων των αναλογιών, η περίφημη «πράσινη ανάπτυξη» δεν αφορά τις φτωχές χώρες του πλανήτη, διότι απλούστατα η αντιρρυπαντική τεχνολογία κοστίζει.
Πιο επείγοντα προβλήματα


Μετά το ξέσπασμα της πρώτης πετρελαϊκής κρίσης το 1973, που αποτέλεσε το έναυσμα για την ανάπτυξη οικονομικότερων ενεργειακά συστημάτων και λειτουργιών και την αναζήτηση εναλλακτικών ενεργειακών πηγών, οι ανεπτυγμένες χώρες της Δύσης βρέθηκαν στην πρωτοπορία των πράσινων ή οικολογικών, ας πούμε, τεχνολογιών. Στην πλούσια Δύση αναπτύχθηκε, άλλωστε, το οικολογικό κίνημα και άρχισαν να γίνονται δημοφιλείς οι μελέτες επιστημόνων που διαπίστωναν τη ζημιά που κάνει η χρήση γαιανθράκων και υδρογονανθράκων στον πλανήτη.
Η προβληματική που αναπτύχθηκε ουδόλως απασχόλησε τις αναπτυσσόμενες χώρες του πλανήτη, οι οποίες είχαν σπουδαιότερα και πιο επείγοντα προβλήματα να λύσουν – με πρώτο εκείνο της σίτισης του πληθυσμού τους. Ευλόγως ενδιαφέρονταν για τη βελτίωση του βιοτικού τους επιπέδου και αδιαφορούσαν για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των ενεργειακών τους συνηθειών και πολιτικών.
Εχουμε ακόμη… 130 χρόνια


«Τι συμβαίνει, όμως, όταν η κρίση χτυπά την πόρτα των ανεπτυγμένων οικονομιών; Τι συμβαίνει όταν η χρήση φιλικών προς το περιβάλλον τεχνολογιών αρχίζει να μοιάζει πολυτέλεια; Συμβαίνει αυτό που διαπίστωσαν οι ειδικοί που συμμετείχαν στο ενεργειακό συνέδριο που διοργανώθηκε στις αρχές του χειμώνα στην Νταεγκού της Νότιας Κορέας: ότι οι ανεπτυγμένες χώρες εγκαταλείπουν αργά αλλά σταθερά την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως είναι η αιολική ή η ηλιακή, και επιστρέφουν ολοταχώς όχι στην εποχή των υδρογονανθράκων αλλά στην εποχή του… άνθρακα.
Κάτι σαν κι αυτό που διαπιστώνουμε τα χρόνια της κρίσης στην Ελλάδα δηλαδή: όχι μόνο αποδεικνύεται ότι οι επενδύσεις στα φωτοβολταϊκά είναι ασύμφορες και τα κίνητρα δυσβάστακτα για την κυβέρνηση, αλλά σβήνουμε και τα καλοριφέρ και τις σόμπες πετρελαίου και επιστρέφουμε στα μαγκάλια και στις ξυλόσομπες και στα τζάκια, όπου καίμε ακόμη και τα σκουπίδια της ημέρας με επιπτώσεις ορατές και μυρωδάτες, όταν μας εγκαταλείπει ο θεός Αίολος (ή ο στρατηγός Ανεμος, διαλέγετε και παίρνετε).
«Τη δεκαετία που διανύουμε ο λιγνίτης θα ξαναγίνει η κορυφαία πηγή ενέργειας του πλανήτη» διαπίστωσε έρευνα της Wood Mckenzie που αναλύθηκε στην Νταεγκού. Το πλέον ρυπογόνο καύσιμο θα επικρατήσει όχι τόσο λόγω της αυξανόμενης χρήσης του στην Κίνα και στις άλλες αναπτυσσόμενες χώρες όσο λόγω της διάδοσής του στις ανεπτυγμένες χώρες. Και δη στις ευρωπαϊκές, που λόγω κρίσης εγκαταλείπουν τις πιο δαπανηρές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η παραγωγή γαιανθράκων θα αυξηθεί κατά 20% έως το 2020, απεφάνθησαν οι ειδικοί.
Και μας διαβεβαίωσαν (για να μας καθησυχάσουν άραγε;) ότι έχουμε ακόμη… 130 χρόνια μπροστά μας για να κάψουμε όσο κάρβουνο τραβά η ψυχή μας. Μπορούμε να κοιμόμαστε ήσυχοι λοιπόν – αφού βέβαια αφήσουμε το παράθυρο «σκαστό» για το μαγκάλι.
Οι αντιδραστικοί του «brownlash» και του λόμπι του κάρβουνου
Τον 20ό αιώνα οι καπνοβιομηχανίες ξόδεψαν εκατομμύρια για να εξαγοράσουν επιστήμονες και ερευνητικά κέντρα προκειμένου να διαψεύσουν όσους υποστήριζαν ότι το κάπνισμα προκαλεί κακό στην υγεία. Καθυστέρησαν επί δεκαετίες την ανάληψη αντικαπνιστικών εκστρατειών από τις κυβερνήσεις, τις οποίες επίσης εξαγόραζαν. Και βεβαίως καθυστέρησαν τη λήψη περιοριστικών μέτρων για την προστασία της δημόσιας υγείας.
Ανάλογη είναι και η προσπάθεια του λόμπι των υδρογονανθράκων να υπερασπιστεί τα συμφέροντά του. Από τη δεκαετία του 1970 δαπανήθηκαν δισεκατομμύρια για να κατασκευαστούν επιστημονικές μελέτες που αποδείκνυαν ότι η καταστροφή του περιβάλλοντος από τη βιομηχανική ανάπτυξη ήταν ένα μύθευμα των χαχόλων πρασίνων (προσοχή, όχι των κομμουνιστών αντικαπιταλιστών, διότι η ανάπτυξη της βιομηχανίας του λεγόμενου «υπαρκτού σοσιαλισμού» ήταν πολύ πιο ρυπογόνος από την ανάπτυξη της καπιταλιστικής βιομηχανίας). Στον πράσινο περιβαλλοντισμό και στην «οικολογική επανάσταση» το πετρελαϊκό λόμπι αντέτεινε τη «φαιά αντεπανάσταση», το διαβόητο «brownlash», με οπαδούς (για την ακρίβεια πράκτορες) σε όλες τις χώρες της Δύσης, της Ελλάδας συμπεριλαμβανομένης.
Είναι χαρακτηριστική η ενθάρρυνση των πρακτόρων του «brownlash» από το εφετινό κύμα ψύχους που πλήττει το βόρειο ημισφαίριο, κυρίως τις ΗΠΑ. Οι βιτριολικές ατάκες και οι ειρωνείες για όσους ανησυχούν για την υπερθέρμανση του πλανήτη κατακλύζουν το Twitter και τα άλλα κοινωνικά δίκτυα στις ΗΠΑ (αποστολείς είναι ως επί το πλείστον νεοσυντηρητικοί Ρεπουμπλικανοί πολιτικοί, συμπαθούντες του Tea Party, φανατικοί θρησκευόμενοι και άλλοι σκοταδιστές). Φυσικά τα επιχειρήματά τους είναι ανάλογα με εκείνα όσων αμφισβητούν τη μετεωρολογία και τους θεράποντές της μόλις διαπιστώσουν αναπάντεχες ψιχάλες στην αυλή τους.
Τη χαριστική βολή στο λόμπι του καπνού έδωσε η ενημέρωση και κυρίως το ότι το κάπνισμα έπαψε πια να είναι μόδα. Μιλάμε για τη Δύση, βεβαίως, η οποία δεν βρίσκεται πλέον στις προτεραιότητες του κλάδου, που εστιάζει τα εμπορικά συμφέροντά του στην (ακόμη φτωχή και ανενημέρωτη) Ανατολή. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος που αντιμετωπίζουν το «φαιό» πετρελαϊκό λόμπι και το… κατάμαυρο ανερχόμενο λόμπι του κάρβουνου είναι επίσης η ενημέρωση των πολιτών και η προοπτική ο ενεργειακός αντικαταναλωτισμός να γίνει μόδα. Αν όμως η αντικαπνιστική μόδα κάνει καλό και στην υγεία και στο πορτοφόλι, η μόδα της πράσινης ενέργειας κοστίζει.

Εξισώσεις για το περιβάλλον

Η μείωση της χρήσης φυσικού αερίου στην παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος έχει τεράστια επίπτωση στις εκπομπές άνθρακα στην ατμόσφαιρα.
Σύμφωνα με εκτίμηση της βρετανικής πετρελαϊκής ΒΡ Plc, μια μείωση κατά 1% της χρήσης λιγνίτη για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με ανάλογη αύξηση της χρήσης φυσικού αερίου θα εξοικονομούσε τόσο άνθρακα όσο μια αύξηση κατά 11% της ηλεκτρικής παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Οικονομία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk