Η «Μεγάπολις» του μέλλοντος

Το «Ναρίτα Εξπρές» καλπάζει πάνω στη μετρική σιδηροδρομική γραμμή υψηλών ταχυτήτων.

Το «Ναρίτα Εξπρές» καλπάζει πάνω στη μετρική σιδηροδρομική γραμμή υψηλών ταχυτήτων. Προορισμός είναι το Τόκιο, η πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας που αποτίναξε την κυριαρχία των Σογκούν, κατέστη κατακτητική δύναμη, παραδόθηκε όταν οι Αμερικανοί έριξαν τις πυρηνικές βόμβες, ανοικοδομήθηκε και έγινε η πλέον καινοτόμος και παραγωγική χώρα στον κόσμο.
Η Ιαπωνία αντιμετωπίζει όλα τα μεγάλα προβλήματα της νεωτερικότητας, όμως διατηρεί την πανάρχαια αφοσίωση έναντι του καθήκοντος, που σώζεται από την εποχή των Σογκούν και κορυφώνεται με το «σογανάι», δηλαδή την αποδοχή ότι ακόμη και εάν δεν θέλεις να κάνεις κάτι, θα το πράξεις διότι δεν γίνεται αλλιώς.
Ωστόσο, προτού φτάσουν στο αναπόφευκτο του «σογανάι», οι Ιάπωνες εξαντλούν όλες τις πιθανές λύσεις. Η εφευρετικότητά τους είναι μοναδική και αυτό φαίνεται στον σχεδιασμό, στη διαχείριση και στη λειτουργία του Τόκιο, που αποτελεί τη μεγαλύτερη μητροπολιτική περιοχή του πλανήτη. Οι ομοιότητες της υψηλής πυκνότητας, των απρόσωπων πολυκατοικιών και του ελάχιστου ελεύθερου χώρου επιτρέπουν άλλωστε στον Ελληνα να κάνει συγκρίσεις.
Φαγητό, καθαριότητα και ενοίκια στα ύψη


Η ιστορία του Τόκιο, στο οποίο βρέθηκε «Το Βήμα της Κυριακής» καλύπτοντας το Ericsson Business Innovation Forum 2013, είναι μία ιστορία τρένων, σταθμών και μετακινήσεων. Οι συγκοινωνίες είναι ανάποδες. Οι Ιάπωνες οδηγούν από τα δεξιά και η άνοδος τόσο στον δρόμο όσο και στον σιδηρόδρομο γίνεται από τα αριστερά.
Οι επιβάτες του μετρό είναι απορροφημένοι από τις οθόνες των κινητών τους σε σημείο παρεξήγησης. Ενα μεγάλο κομμάτι των νέων ζει εξ ολοκλήρου στο ψηφιακό περιβάλλον, συχνά υπό συνθήκες αποβλάκωσης και έχει οδηγηθεί σε κοινωνική απομόνωση, φαινόμενο που αποκτά διαστάσεις εθνικού προβλήματος.
Παρ’ ότι ο ορίζοντας κυριαρχείται από μία θάλασσα ουρανοξυστών και το πολεοδομικό συγκρότημα εκτείνεται σε δεκάδες χιλιόμετρα, οι κλίμακες του Τόκιο είναι ανθρώπινες με μικρά τετράγωνα και σοκάκια. Οι άνθρωποι είναι καλοντυμένοι και κομψοί. Αλλωστε βοηθάει και η ατμόσφαιρα. Ο αέρας του Τοκιο είναι απαλός, κουβαλά την ελαφρύτητα του ωκεανού και σε καλεί να βγεις έξω. Η ζωή στην πόλη δεν σταματά ποτέ.
Η μεγαλύτερη έκπληξη για τον Ελληνα είναι το φαγητό. Στις λαϊκές ταβέρνες του Ουένο, όπου βρισκόταν άλλοτε η μαύρη αγορά, μπορεί κανείς να φάει τα ίδια θαλασσινά που τρώμε και στην Ελλάδα. Επίσης, δημοφιλέστατα είναι τα γιακιτόρι, δηλαδή τα καθ’ ημάς καλαμάκια κοτόπουλο. Οι συμπτώσεις συνεχίζονται με το σότσου, ένα ποτό που φτιάχνεται από πατάτα ή ρύζι και θυμίζει ελαφρύ τσίπουρο.
Οι Ιάπωνες είναι μανιακοί με την καθαριότητα. Πρόκειται για μία σχέση που ξεκινά από τα παιδικά τους χρόνια, αφού στα ιαπωνικά σχολεία δεν υπάρχουν καθαρίστριες και καθαρίζουν οι ίδιοι οι μαθητές. Το Τόκιο είναι η πιο καθαρή πρωτεύουσα στον κόσμο. Μάλιστα, δεν υπάρχουν κάδοι και τα σκουπίδια κατεβαίνουν ανά είδος σε συγκεκριμένες ώρες και μέρες. Υπάρχουν περιοχές όπου απαγορεύεται ακόμη και το κάπνισμα στους δρόμους. Στο κέντρο του Τόκιο δεν μπορείς να αγοράσεις αυτοκίνητο εάν δεν έχεις θέση στάθμευσης. Τα ενοίκια είναι ασύλληπτα υψηλά. Αντιθέσεις υπάρχουν και στις τιμές. Ενα ποτήρι γιαπωνέζικου ουίσκι κοστίζει από 4 ως 7 ευρώ σε ένα κανονικό μπαρ. Αντίθετα, όμως, ένα κουτί ασπιρίνες φτάνει τα 11 ευρώ.
Σχέδια εναντίον της μοναξιάς


Ενα εθνικό πρόβλημα είναι η γήρανση του πληθυσμού. Ο αρχιτέκτων κ. Χιροκάζου Σουεμίτσου προτείνει τη συγκέντρωση αστικών πληθυσμών σε κοινότητες των 500 κατοίκων για την αντιμετώπιση της φτώχειας και της μοναξιάς των γερόντων. Η οικιστική του θεωρία θέλει κατά μέσον όρο 50 τ.μ. ανά άτομο, εκ των οποίων το 1/3 θα είναι ιδιωτικό και τα 2/3 κοινόχρηστα.
«Πρέπει να βοηθά ο ένας τον άλλον» λέει ο κ. Σουεμίτσου στο «Βήμα». Οπως επισημαίνει, η ιδέα του αντιμετωπίζει το πρόβλημα, καθώς ηλικιωμένοι και άτομα με περιορισμένη αγοραστική δύναμη θα έχουν κοινή πρόσβαση σε υποδομές, αλληλοβοήθεια και θα μοιράζονται πόρους, χώρο και αγαθά. Ο κ. Σουεμίτσου παραδέχεται ότι «δύσκολα θα επιστρέψουμε σε πιο παραδοσιακές δομές», όμως παρατηρεί ότι η ιδέα του μεταξύ νεωτερικότητας και του παραδοσιακού «βρίσκεται κάπου στη μέση», ενώ υπογραμμίζει ότι το μοντέλο του μπορεί να εξαχθεί και σε άλλες χώρες.
Οπως αναφέρει, ο αστικός σχεδιασμός πρέπει να επιδιώκει την ανοιχτότητα και τον ήπιο συνδυασμό χρήσεων γης χάριν της δημιουργίας δικτύων κοινοτήτων. Μάλιστα, παρατηρεί ότι μία τεχνολογία που οδηγεί τα πράγματα προς την αυτοματοποίηση θα κάνει ζημιά στην ανθρώπινη φύση, αφού θα απομακρύνει κι άλλο τους ανθρώπους. Αντίθετα, χρειάζονται τεχνολογίες που θα βοηθήσουν την ανθρώπινη επικοινωνία και συμβίωση, καταλήγει.

Ψηφιακό κλειδί
Το DNA της Αθήνας θέλει ανανέωση

Ενα σημαντικό μάθημα από το Ericsson Business Innovation Forum 2013 είναι η αξία των δεδομένων. Σύμφωνα με τον αναπληρωτή γενικό διευθυντή του ιαπωνικού υπουργείου Επικοινωνιών κ. Τσάρλεϊ Γουατανάμπε, η ανάπτυξη των «μεγάλων δεδομένων» θα φέρει κοσμογονικές αλλαγές στην παραγωγικότητα και στα ευρυζωνικά δίκτυα, κάτι που αποτελεί στόχο της Ιαπωνίας. Οπως είπε στο «Βήμα», η Ιαπωνία προχωρεί στο άνοιγμα δημοσίων δεδομένων, τα οποία θα δημιουργήσουν νέες αγορές, αξίας πολλών δισ. ευρώ, ενώ τονίζει ότι μέσα από τη χρήση data και Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) η χώρα θα εκσυγχρονίσει πολλούς κλάδους της οικονομίας. Ως εκ τούτου απαιτούνται νέες επενδύσεις σε σύγχρονα δίκτυα επικοινωνιών, κάτι στο οποίο η Ευρώπη έχει μείνει απελπιστικά πίσω.
Για τον γνώστη της Ελλάδας, πρόεδρο του New Cities Foundation και υπεύθυνο για την παραγωγή του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ του Νταβός κ. Τζον Ροσάντ, τα πράγματα είναι απλά. «Κάθε πόλη έχει το δικό της DNA, είναι σαν ζωντανός οργανισμός, καθώς εξελίσσεται και λειτουργεί οργανικά. Η Αθήνα αντιμετωπίζει τα δικά της προβλήματα, δεν έχει πολύ χώρο και διαθέτει παρωχημένες υποδομές που πρέπει να ανανεωθούν» λέει στο «Βήμα».
Ο κ. Ροσάντ υπογραμμίζει ότι οι ΤΠΕ μπορούν να βοηθήσουν τις πόλεις με χιλιάδες διαφορετικούς τρόπους, όμως συμπληρώνει ότι δεν αποτελούν απάντηση από μόνες τους. «Είναι εργαλείο που μπορεί να επηρεάσει τις σχέσεις μεταξύ των πολιτών και του κράτους» σημειώνει, αν και παρατηρεί ότι «τα προβλήματα της Ελλάδας δεν μπορούν να λυθούν με την τεχνολογία».
«Ο κόσμος δεν πληρώνει φόρους – ίσως εάν ήμουν Ελληνας να μην πλήρωνα ούτε εγώ αν είχα κακές υπηρεσίες από την κυβέρνηση – και απαιτείται η εφαρμογή του νόμου, η οποία είναι απαραίτητη. Χωρίς αυτό και χωρίς διαφάνεια, οι εταιρείες δεν θα επενδύσουν εκεί και η Ελλάδα δεν θα αναπτυχθεί» παρατηρεί, αν και μεταξύ Ντιτρόιτ και Αθήνας δηλώνει περισσότερο αισιόδοξος για την ανάκαμψη της πρωτεύουσας της Ελλάδας.

Δημοσιεύτηκε στο HeliosPlus στις 27 Δεκεμβρίου 2013

HeliosPlus

Κοινωνία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
  • Αναβολές και… private clubs Το τεράστιο ροζ, γεμάτο καθρέφτες, δωμάτιο στη βίλα «Ορτανσία», σκαρφαλωμένη στις ψηλότερες και πλέον θεαματικές οροσειρές της Εκάλης, ήταν... ΣΙΒΥΛΛΑ |
Helios Kiosk