Χριστούγεννα με τον Σέρλοκ Χολμς

Την έμπνευση είχε αρχικά ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Μεγάρου, ο συνθέτης Γιώργος Κουρουπός.

Την έμπνευση είχε αρχικά ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Μεγάρου, ο συνθέτης Γιώργος Κουρουπός. Είχε υπόψη του μια ιστορία με τον Σέρλοκ Χολμς με τίτλο «Το μυστήριο του γαλάζιου γρανάτη» η οποία διαδραματίζεται τα Χριστούγεννα. Κάλεσε, λοιπόν, τον σκηνοθέτη και σκηνογράφο Πάρι Μέξη και του πρότεινε τη μετατροπή της σε θεατρική παράσταση, με τη χρήση μάλιστα του εκκλησιαστικού οργάνου.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο λοιπόν ο Μέξης άρχισε να γράφει ένα νέο θεατρικό κείμενο το οποίο βασίζεται τόσο στο «Μυστήριο του γαλάζιου γρανάτη» του σερ Αρθουρ Κόναν Ντόιλ όσο και σε άλλες ιστορίες, χαρακτήρες και γεγονότα του κόσμου του Σέρλοκ Χολμς. «Στόχος μου ήταν να παρουσιάσω με σαφή και τεκμηριωμένο τρόπο τον πολυσύνθετο χαρακτήρα του δαιμόνιου ντετέκτιβ, τη σχέση του με τον αγαπημένο του φίλο γιατρό Γουότσον και τον υπόλοιπο κόσμο, αλλά και τα Χριστούγεννα ως ένα πλαίσιο που, ανεξάρτητα από οποιαδήποτε πίστη ή άποψη, κατορθώνει να είναι μια γιορτή αγάπης» λέει χαρακτηριστικά ο ίδιος.
«Τα Χριστούγεννα του Σέρλοκ Χολμς» είναι ένα θέαμα για όλη την οικογένεια: μια γιορτινή περιπέτεια γεμάτη αγωνία, δράση αλλά και πρωτότυπη μουσική, η οποία είναι παραγγελία του ΟΜΜΑ στον συνθέτη Στάθη Γυφτάκη, ειδικά για την παράσταση. «Η αρχική ιδέα ήταν να αποτελέσει όχημα η παράστασή μας προκειμένου να ακουστούν κάποια έργα ρεπερτορίου, όπως π.χ. συνθέσεις για εκκλησιαστικό όργανο, κάλαντα κτλ.» αποκαλύπτει ο Πάρις Μέξης. Με την υποστήριξη όμως της καλλιτεχνικής διεύθυνσης του Μεγάρου, όπως ο ίδιος επισημαίνει και πάλι, επελέγη τελικά η «οδός» της αποκλειστικά πρωτότυπης μουσικής. «Στα «Χριστούγεννα του Σέρλοκ Χολμς» ακόμη και τα κάλαντα είναι πρωτότυπη σύνθεση!» σχολιάζει ο σκηνοθέτης και σκηνογράφος.
Στην προκειμένη περίπτωση η μουσική έχει εξαιρετικά ουσιαστικό ρόλο. Μέσα από εμβόλιμες μουσικές προτάσεις αλλά και ολοκληρωμένες συνθέσεις, λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος μεταξύ των σκηνών και των δράσεων και τελικά προσδίδει στην παράσταση διττό χαρακτήρα. «»Τα Χριστούγεννα του Σέρλοκ Χολμς» θα μπορούσε να είναι μια μουσική παράσταση με λόγο ή μια παράσταση λόγου με μουσική» λέει ο Πάρις Μέξης. «Η οργανίστα μας, η Ουρανία Γκάσιου» συνεχίζει «και ο κρουστός μας, ο Θοδωρής Βαζάκας, συμμετέχουν ενεργά στην παράσταση ελέγχοντας το ύφος και τον ρυθμό της εκάστοτε σκηνής, αλλά ακόμη και υποκρινόμενοι κάποιον χαρακτήρα από τόν κόσμο του Σέρλοκ, ενώ συμμετέχει σε «εμφάνιση-έκπληξη» η διαπολιτισμική χορωδία Polyphonica σε μουσική διεύθυνση Μαρίζας Βαμβουκλή, κάτι για το οποίο είμαστε ιδιαίτερα χαρούμενοι και υπερήφανοι».
Πώς δούλεψε, άραγε, ο Μέξης το κείμενο; Ο σκοπός του, επισημαίνει, ήταν να δημιουργήσει ένα θεατρικό έργο που μπορούμε να το παρακολουθήσουμε στα ελληνικά σήμερα. Αρχικά μετέφρασε όσο πιο πιστά μπορούσε τα έργα στα οποία βασίστηκε κρατώντας παράλληλα σημειώσεις για τις βικτωριανές εκφράσεις αλλά και για το ύφος του κάθε χαρακτήρα έτσι ώστε να κάνει τις αντικαταστάσεις στη γλώσσα μας αργότερα. «Μέσα από τη μετάφραση είχα την ευκαιρία να κρυφοκοιτάξω την ίδια την κατασκευή των κειμένων του Ντόιλ, το οποίο ήταν μια εξαιρετικά διασκεδαστική διαδικασία» σχολιάζει.
Παρά τη μεγάλη απήχηση του Σέρλοκ Χολμς και στην Ελλάδα και παρ’ ότι και ο ίδιος αγαπά τις ιστορίες μυστηρίου, ο Πάρις Μέξης παραδέχεται ότι η επαφή του με τον ήρωα ώσπου να ζήσει στο Λονδίνο ήταν περιορισμένη: είχε διαβάσει ένα-δυο βιβλία, είχε δει κάποιες ταινίες και είχε παίξει μερικά παιχνίδια στον υπολογιστή τα οποία βασίζονταν στις ιστορίες. «Πάντοτε με απωθούσε αυτή η υπεράνθρωπη ικανότητα του Σέρλοκ να παρατηρεί και να αναλύει και ομολογώ ότι τον είχα κατατάξει, πολύ λανθασμένα όπως διαπίστωσα αργότερα, στους υπερήρωες που, ενώ μας γοητεύουν στις νεαρές ηλικίες, αργότερα τους απομυθοποιούμε» λέει συγκεκριμένα.
Ωστόσο, στο Λονδίνο όπου ο Σέρλοκ Χολμς είναι κάτι σαν «λαϊκός ήρωας», παρ’ ότι φανταστικό πρόσωπο, έκανε μια δεύτερη προσπάθεια, κυρίως από λογοτεχνικό ενδιαφέρον ως προς τη δομή της κατασκευής των υποθέσεων του Ντόιλ αλλά και τη γλώσσα. Τότε πραγματικά μαγεύτηκε. «Ο Σέρλοκ δεν είναι υπεράνθρωπος, όπως επιπόλαια είχα πιστέψει» υπογραμμίζει. «Αντίθετα» εξηγεί «είναι ένας πολύ δύσκολος άνθρωπος, ο οποίος πιθανότατα έχει κάποιου είδους αυτισμό υψηλής λειτουργικότητας, τον οποίον καταφέρνει να θέσει στην υπηρεσία της λογικής και του δικαίου προκειμένου να μπορέσει να συνυπάρξει μέσα σε μια κοινωνία που δεν μπορεί να τον καταλάβει». Καταλήγει λέγοντας πως αυτό που τον γοητεύει στον ήρωα δεν είναι το πώς λύνει ένα μυστήριο αλλά το γιατί το λύνει. Τα κίνητρα και η προσωπική του ηθική αποτελούν, σύμφωνα με τον Πάρι Μέξη, αντικείμενο μελέτης με φιλοσοφικές προεκτάσεις.
Με δεδομένα όλα τα παραπάνω, τι παράσταση θα δούμε τελικά; Ο σκηνοθέτης και σκηνογράφος απαντά ότι στα «Χριστούγεννα του Σέρλοκ Χολμς» μια πολύπλοκη υπόθεση κλοπής γίνεται αφορμή για μια γιορτή υπέρ της λογικής, της φιλίας και της αμφισβήτησης του στερεοτυπικά ορθού. Οι τρεις ηθοποιοί, ο Λεωνίδας Κακούρης, ο Χρήστος Σαπουντζής και ο Πάνος Σταθακόπουλος, ενσαρκώνουν όλους τους χαρακτήρες της διήγησης και μας μεταφέρουν στο κλίμα μιας εποχής όπου η ακεραιότητα ήταν μία από τις σημαντικότερες αρετές του ανθρώπου.

«Θα δούμε μια παράσταση στην οποία ο κεντρικός ήρωας είναι ένας εξαιρετικός και ιδιαίτερος άνθρωπος, ο οποίος κατορθώνει να κάνει την ιδιαιτερότητά του προτέρημα»
λέει ο Πάρις Μέξης. «Μέσα από την ικανότητα και την προσπάθεια διεκδικεί και κερδίζει μια σημαίνουσα θέση στην κοινωνία στην οποία κανονικά θα είχε πρόβλημα να ενταχθεί. Ο Σέρλοκ είναι απαραίτητος γιατί κανείς δεν σκέφτεται σαν αυτόν. Και όμως δεν κάνει κάτι ιδιαίτερο. Απλώς παρατηρεί, όπως λέει και ο φίλος του, ο γιατρός Γουότσον. Παρατηρεί και σκέφτεται. Μέσα σε έναν κόσμο γεμάτο πάθη και επιτήδευση όμως η λογική του Σέρλοκ Χολμς θριαμβεύει».
Θέαμα για μικρούς και μεγάλους
Ο Πάρις Μέξης λέει πως τα «Χριστούγεννα του Σέρλοκ Χολμς» είναι μια παράσταση με πολλά επίπεδα, ώστε να ανταποκρίνεται στις προσλαμβάνουσες κάθε θεατή. Στο πλαίσιο αυτό, απευθύνεται τόσο στα παιδιά όσο και στους μεγάλους. Πού «συναντώνται» άραγε οι δύο «ομάδες» κοινού; «Στην ποιότητα» εκτιμά ο ίδιος. «Τόσο τα παιδιά όσο και οι μεγάλοι αντιλαμβάνονται πότε τους προσφέρουν κάτι σωστό ή κάτι κατώτερο των προσδοκιών τους, ακόμη κι αν αυτό για κάποιους είναι μια αργή διαδικασία». Συνεχίζει λέγοντας ότι η έννοια του «παιδικού» έργου είναι πολύ ασαφής και μερικές φορές απλώς αντικατοπτρίζει μια οικονομική κατεύθυνση παρά μια ουσιαστική προσέγγιση. «Ενα παιδί πέντε ή έξι ετών μπορεί κάλλιστα να παρακολουθήσει τη «Δωδέκατη Νύχτα» ή ακόμη και την «Αντιγόνη»» εκτιμά. «Μπορεί να μη νιώσει σε βάθος την ποιητική διάσταση του λόγου» λέει «αλλά, αν η παράσταση είναι καλή, θα κατανοήσει την υπόθεση, θα ενδιαφερθεί για τους χαρακτήρες και θα αντιληφθεί τον λόγο για τον οποίο οι άνθρωποι αποφάσισαν να μας προσκαλέσουν στο θέατρο…».

πότε & πού:
Η παράσταση «Τα Χριστούγεννα του Σέρλοκ Χολμς» παρουσιάζεται στις 20, 21, 22, 25, 26, 27, 28 και 29/12 στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (Αίθουσα Χρήστος Λαμπράκης)

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πολιτισμός
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk