Πολιτική οικολογία

Λένε πως το οικολογικό μυθιστόρημα διαθέτει ένα σημαντικό ατού έναντι της επιστήμης ως προς την επισήμανση των επιπτώσεων που έχει στη φύση η οικονομική και η τεχνολογική έκρηξη:

ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΟΔΙΝΟΣ

Αγρια Δύση. Μια ερωτική ιστορία

Εκδόσεις Καστανιώτη,

σελ. 447, τιμή 19,17 ευρώ

Λένε πως το οικολογικό μυθιστόρημα διαθέτει ένα σημαντικό ατού έναντι της επιστήμης ως προς την επισήμανση των επιπτώσεων που έχει στη φύση η οικονομική και η τεχνολογική έκρηξη: βοηθάει τους ανθρώπους να συνειδητοποιήσουν εναργέστερα τις μεταβολές που έχουν επέλθει εδώ και αρκετές δεκαετίες στον πλανήτη. Με τα μυθιστορήματά του Χρυσή Ακτή (2005) και Ο Μεγάλος Αμπάι (2007) ο Μιχάλης Μοδινός άνοιξε πριν από μερικά χρόνια και στα καθ’ ημάς τον δρόμο για τη γέννηση του οικολογικού μυθιστορήματος εισάγοντας στον κριτικό προβληματισμό του και μια μετααποικιακή αιχμή: την έγνοια για την αποκάλυψη των μηχανισμών μέσω των οποίων ελέγχουν οι αποικιακές δυνάμεις τους υποτελείς τους ακόμη και όταν το αποικιακό καθεστώς έχει τερματιστεί από καιρό.

Παρόμοια γραμμή χαράσσει ο Μοδινός και με το καινούργιο μυθιστόρημά του που τιτλοφορείται Αγρια Δύση και είναι μια μακρά και πολυδαίδαλη περιπλάνηση ανά την υδρόγειο: από τη Μοντάνα των Βορειοδυτικών ΗΠΑ και την Πολιτεία Τσιάπας του Μεξικού ως τη λίμνη Λεμάν της Ελβετίας λίγο πριν από το τέλος του 20ού αιώνα. Τα μοτίβα που επικρατούν στην Αγρια Δύση είναι τα μοτίβα που διαπερνούν και τα προηγούμενα οικολογικά μυθιστορήματα του Μοδινού: η συγκλονιστική ομορφιά των άγριων φυσικών τοπίων, η ακατανίκητη ορμή για το ταξίδι και τη μετακίνηση σε ένα αχανές γεωγραφικό δίκτυο, αλλά και η μονίμως εξουσιαστική στάση της Δύσης απέναντι στην παγκόσμια περιφέρεια.
Τον πρωταγωνιστικό ρόλο στην Αγρια Δύση θα αναλάβουν δύο πρόσωπα: μια Αμερικανίδα ελληνικής καταγωγής που θα περιδιαβεί τις πέντε ηπείρους αναζητώντας επί ματαίω την ταυτότητά της και ένας έλληνας συγγραφέας που θα παραμείνει εφ’ όρου ζωής στην Αθήνα και θα σπεύσει να αντλήσει από τις αφηγήσεις της τα υλικά τα οποία θα θρέψουν τη μυθιστορηματική φαντασία του. Οι ήρωες θα συναντηθούν το καλοκαίρι της Μεταπολίτευσης στη Μήλο και θα δεθούν έκτοτε με έναν μακρινό αλλά πολύχρονο και ιδιαίτερα επίμονο ερωτικό δεσμό. Αμφότεροι ανήκουν στη γενιά της αμφισβήτησης της μεταπολεμικής ευμάρειας, ενώ από την άλλη μεριά αποτελούν τέκνα μιας εποχής κατά τη διάρκεια της οποίας ο ατομικός ηδονισμός θα δυσκολευθεί να ξεχωρίσει από το συλλογικό πνεύμα της ρήξης με όλες σχεδόν τις κατεστημένες αξίες.
Ο Μοδινός θα στήσει έναν ευφορικό χορό ονομάτων, στον οποίο θα πάρουν μέρος δάση, λίμνες, ποταμοί, πόλεις, χωριά, έρημοι, ακτές, ξενοδοχεία, εστιατόρια, συγγραφείς, τοπικά πιάτα ή ποτά, τραγούδια και κινηματογραφικές ταινίες, που θα συμπλεύσουν με ένα πλήθος από λογοτεχνικά, φιλοσοφικά και επιστημονικά έργα. Το αποτέλεσμα θα είναι ορισμένες συναρπαστικές εξωτερικές περιγραφές με εντυπωσιακή ποικιλία χρωμάτων και τόνων, που θα απαλλάξουν τη διαρκή εσωτερική περιδίνηση των ηρώων από τον οποιονδήποτε μελοδραματισμό. Το υπαρξιακό ρήγμα των χαρακτήρων θα απαλλάξει το βιβλίο και από κάτι άλλο: από τον κίνδυνο της ιδεολογικής εμπλοκής. Ο Μοδινός θα γράψει ένα μυθιστόρημα πολιτικής οικολογίας χωρίς να καταλήξει ούτε μία στιγμή στην καταγγελία ή στη στράτευση.
Τα προβλήματα, παρ’ όλα αυτά, δεν λείπουν. Οι εξωτερικές περιγραφές γίνονται συχνά πληθωριστικές, υπερβαίνοντας τις δραματουργικές ανάγκες του μύθου, ενώ και η ψυχολογία των προσώπων παραμένει κατά κανόνα στα αβαθή: η εσωτερικότητά τους είναι ικανή να προχωρήσει μόνο μέχρις ενός σημείου, μια και για τα περαιτέρω λείπουν οι αναγκαίες διαστρωματώσεις. Η σοβαρότερη εν τούτοις δυσκολία που αντιμετωπίζει η Αγρια Δύση βρίσκεται αλλού: στον τρόπο με τον οποίο ενσωματώνονται στον μυθιστορηματικό ιστό τα παλαιότερα ή τα σύγχρονα κοινωνικοπολιτικά δρώμενα. Οι διάλογοι μοιάζουν περισσότερο με ιστορικό χρονικό και με πολιτικό ή κοινωνιολογικό δοκίμιο και λιγότερο με συνομιλία μεταξύ ζωντανών ανθρώπων που προσπαθούν να μοιραστούν τους φόβους και τις χαρές ή τις επιθυμίες τους. Η λογοτεχνία αδυνατεί να έλθει εδώ σε οργανική επικοινωνία με τον κόσμο των ιδεών και τις αφήνει να ξεχειλίσουν ανεξέλεγκτα από παντού: μπορεί να μην τις μετατρέπει σε ιδεολογία, αλλά δεν καταφέρνει το κυριότερο, να δημιουργήσει μιαν ένθερμη ή παιγνιώδη σχέση μαζί τους.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Βιβλία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
  • Αναβολές και… private clubs Το τεράστιο ροζ, γεμάτο καθρέφτες, δωμάτιο στη βίλα «Ορτανσία», σκαρφαλωμένη στις ψηλότερες και πλέον θεαματικές οροσειρές της Εκάλης, ήταν... ΣΙΒΥΛΛΑ |
Helios Kiosk