Τα συγχυσμένα παιδιά του Καβαλιέρε

Είχαν άσχημο παρελθόν, η δε τελευταία χρονιά στο σχολείο ήταν μια κόλαση, ένας ακήρυχτος πόλεμος μεταξύ τους.

Είχαν άσχημο παρελθόν, η δε τελευταία χρονιά στο σχολείο ήταν μια κόλαση, ένας ακήρυχτος πόλεμος μεταξύ τους. Ο εξηντάρης Μάριο Τραμοντάνα, νεοσυνταξιοδοτημένος καθηγητής μέσης εκπαίδευσης και επίδοξος συγγραφέας, οδηγούσε νηφάλιος στον δρόμο αλλά βγήκε εκτός εαυτού την ημέρα που ο Μαρανγκόνι Τόμας, ο χειρότερος και πλέον αυθάδης εκ των πρώην μαθητών του, σήκωσε επιδεικτικά το μεσαίο δάχτυλο για να τον χαιρετήσει. Ε, τι να έκανε ο προσβληθείς; Βρήκε την ευκαιρία, πάτησε οργισμένος το γκάζι και τον παρέσυρε με το αυτοκίνητο – ευτυχώς ελαφρά, να τον τρομάξει ήθελε περισσότερο.
Το παρ’ ολίγον θύμα εκτός των άλλων σπερμολογούσε, διέδιδε ότι ο παρ’ ολίγον θύτης – ένας σοβαρός οικογενειάρχης υπεράνω υποψίας – είχε μια σεξουαλική περιπέτεια με μια άλλη συνοδό καθηγήτρια στο πλαίσιο μιας εκπαιδευτικής εκδρομής στο Παρίσι. Δεν είναι κρυστάλλινο αν όντως συνέβη κάτι τέτοιο, πάντως η σύζυγος μόλις το έμαθε τα μάζεψε και πήγε στο Βερολίνο για να βρει κι αυτή τον εαυτό της.
Πάολο Ντι Πάολο
Πού ήσασταν όλοι
Μετάφραση Ανταίος Χρυσοστομίδης.
Εκδόσεις Ικαρος, 2013,
σελ. 264, τιμή 15 ευρώ

Γύρω από αυτό το περιστατικό ανώριμης αντεκδίκησης, που αναστατώνει ένα ολόκληρο σπίτι και επιφέρει απολογισμούς ζωής, οργανώνει το μυθιστόρημά του Πού ήσασταν όλοι (εκδ. Ικαρος) ο πολλά υποσχόμενος Πάολο ντι Πάολο. «Εχει το ταλέντο ενός αφηγητή ράτσας» έγραψε ο αλησμόνητος Αντόνιο Ταμπούκι στην εφημερίδα «La Repubblica» για τον 30χρονο σήμερα ιταλό συγγραφέα. «Είναι δυνατόν, κάτω από ένα ηθικολογικό κάλυμμα, όλοι να έχουν το μυαλό τους στην κρεβατοκάμαρα; Συμπεριλαμβανομένου του πατέρα μου;» διερωτάται ο νεαρός πρωταγωνιστής, ο οποίος βλέπει το πρότυπό του να θαμπώνει και επιπλέον φέρει το συμβολικό όνομα Ιταλο.

Είναι, θα του απαντούσε ορθά κοφτά ο καθ’ ύλην αρμόδιος, ο «μπούνγκα μπούνγκα» μπερμπάντης της γείτονος Σίλβιο Μπερλουσκόνι. Αλλωστε σε τούτη την κατακερματισμένη αφήγηση, την εμπνευσμένη από τα «συνδετικά» εικαστικά έργα του αμερικανού καλλιτέχνη Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ αλλά και από το θνησιγενές παρόν που αποτυπώνεται μελαγχολικά στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, ο πατέρας του ήρωα – σοσιαλιστικών πεποιθήσεων παλαιότερα – αρχίζει προοδευτικά να υποστηρίζει «θέσεις που ακούγονταν εντελώς μπερλουσκονικές».

Μια ισοπεδωτική εικοσαετία


Στην επιφάνεια το βιβλίο του Πάολο ντι Πάολο θα λέγαμε ότι είναι – αρχής γενομένης από το 1993 – το χρονικό μιας ισοπεδωτικής εικοσαετίας. Επιχειρεί να αναμετρηθεί με την ολική κυριαρχία του «Καβαλιέρε» στην Ιταλία, η οποία ελάφρυνε και γελοιοποίησε την πολιτική, σακάτεψε την αισθητική και ξεχαρβάλωσε την ηθική της κοινωνίας. Στο βάθος όμως είναι η ιστορία μιας μακράς ενηλικίωσης – οι σελίδες που αφιερώνονται στη δύσκολη σχέση πατέρα και γιου είναι εξαιρετικές! -, όπου το ιδιωτικό διαπλέκεται μοιραία με το δημόσιο. Είναι η ιστορία μιας οικογένειας και μιας χώρας, η ιστορία μιας χαμένης γενιάς εν τέλει – αυτής του συγγραφέα – της οποίας η νεότητα συνέπεσε δυστυχώς με την «πιο ολοκληρωμένη έκφραση της πολιτικής στη μεταμοντέρνα εποχή», όπου οι ιδεολογίες έχουν αποδυναμωθεί.
Οπως αφοπλιστικά εκμυστηρεύθηκε στον Ρομπέρτο Σαβιάνο ο Μαουρίτσιο Πρεστιέρι – ένας μετανοημένος αρχιμαφιόζος της Καμόρα και λαθρέμπορος ναρκωτικών που στα νιάτα του ύψωνε τη γροθιά σε συγκεντρώσεις του Ενρίκο Μπερλινγκουέρ -, μετά «γίναμε όλοι μπερλουσκονικοί» γιατί «ήταν φυσικό να είσαι με όποιον θέλει να βγάζεις χρήματα και σου απομακρύνει όλα τα προβλήματα και τους κανόνες από τη μέση».
Ρομπέρτο Σαβιάνο
Ο αγώνας συνεχίζεται:
Ενάντια στη διαφθορά και τη Μαφία που
εκμεταλλεύεται και την οικονομική κρίση
Μετάφραση Μαρία Οικονομίδου.
Εκδόσεις Πατάκη, 2013,
σελ. 234, τιμή 13 ευρώ

Ιδού λοιπόν ένα παραπληρωματικό, ιδανικό ανάγνωσμα για την ίδια πάνω-κάτω περίοδο κατά την οποία δεν απέμεινε τίποτε όρθιο, με βαθύτερες σαφώς ιστορικές απολήξεις, το βιβλίο Ο αγώνας συνεχίζεται: Ενάντια στη διαφθορά και τη Μαφία που εκμεταλλεύεται και την οικονομική κρίση (εκδ. Πατάκης). Σε αυτό ο 34χρονος ναπολιτάνος συγγραφέας και δημοσιογράφος Ρομπέρτο Σαβιάνο, επικηρυγμένος από το οργανωμένο έγκλημα μετά τα αποκαλυπτικά Γόμορρα (εκδ. Πατάκης, 2008) και υπό καθεστώς αστυνομικής προστασίας έκτοτε, καταγράφει εννέα πραγματικές – άλλες ανατριχιαστικές και άλλες ελπιδοφόρες – ιστορίες από τη σύγχρονη Ιταλία, την πατρίδα που κατά τ’ άλλα «δυσφημεί», όπως του καταλόγισε δημοσίως ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι.

Ο πρώην πρωθυπουργός δήλωσε μάλιστα ότι «θα τους πνίξω» αυτούς που μεταφέρουν μια «κακή εικόνα» για τη χώρα στο εξωτερικό – αυτό τον μάρανε! Τούτες οι ιστορίες, δοσμένες με τον τρόπο του αρχαίου ελληνικού θεάτρου, «όπου τα πάντα είναι κομμάτι της ζωής της πόλεως, όπου υπάρχει συμμετοχή, συνταύτιση» και όπου η τιμιότητα της αφήγησης ξεπλένει την ατιμία της όζουσας πραγματικότητας, αποτέλεσαν κομμάτια της σειράς «Ελα να φύγουμε» («Vieni via con me») την οποία παρουσίασε ο ίδιος ο Σαβιάνο και έσπασε κάθε ρεκόρ τηλεθέασης στην ιστορία του RAI3.
Ο Ιταλο, για να επιστρέψουμε στο μυθιστόρημα του Πάολο ντι Πάολο, είναι ένας άνθρωπος σε ενσυνείδητη σύγχυση, έχει μεγαλώσει αλλά ακόμη προσπαθεί να καταλάβει «από ποια εποχή βγήκαμε;». Είναι φοιτητής σύγχρονης ιστορίας και ετοιμάζει μια πτυχιακή εργασία για την πρώτη δεκαετία του νέου αιώνα θέλοντας παραλλήλως να ιστορικοποιήσει και την περίοδο του μπερλουσκονικού λαϊκισμού. Δεν θα τη γράψει τελικώς και έτσι θα επιβεβαιωθεί ένας φόβος του, ο οποίος εν τω μεταξύ έχει γίνει και δικός μας: «Να ‘μαι εδώ, έτοιμος να κληρονομήσω το τίποτα».

«Καμπανάκι» για την ιταλική δημοκρατία
Στο βιβλίο του Ρομπέρτο Σαβιάνο παρακολουθούμε μεταξύ άλλων πώς ενεργοποιείται κάθε τόσο «η μηχανή της λάσπης» – ένας μηχανισμός δημόσιας απονομιμοποίησης προσώπων που ενοχλούν το σύστημα – με αφορμή την περίπτωση του θαρραλέου δικαστή Τζιοβάνι Φαλκόνε ο οποίος δολοφονήθηκε από τη μαφία το 1992. Διαβάζουμε πώς ακριβώς στήνεται ακόμη και σήμερα το αλισβερίσι με τις ρουσφετολογικές ψήφους ανάμεσα στα αφεντικά του εγκλήματος και τα «παλιάλογα», τους πολιτικούς, ταραζόμαστε από τα απίστευτα ψέματα και την κυνική ανευθυνότητα των Αρχών γύρω από τον φοβερό σεισμό της Ακουιλα το 2009, βλέπουμε τη σταδιακή επέκταση της μαφίας στον «άσπιλο» και εύπορο βιομηχανικό Βορρά, την τεράστια εμπορία των ναρκωτικών στον φτωχικό και αρχέγονο Νότο που ωστόσο κινεί τα νήματα της εθνικής (παρα)οικονομίας από τα «χωριουδάκια» του αλλά και την παράνομη εκμετάλλευση των τοξικών αποβλήτων στη γενέτειρα του Σαβιάνο στην Καμπανία.
Υπάρχουν όμως και φωτεινές ιστορίες μέσα στο σκότος, όπως αυτή του Πιερτζόρτζο Γουέλμπι – έπασχε από μια μυϊκή δυστροφία η οποία του έφθειρε αργά και βασανιστικά το σώμα – που έδωσε έναν συγκινητικό αγώνα με τη γυναίκα του τη Μίνα προκειμένου να πετύχει έναν «αξιοπρεπή θάνατο» με σύννομες όμως ενέργειες. Αιτήθηκε να αποσυνδεθεί ο αναπνευστήρας, δεν ζήτησε ευθανασία αλλά απόρριψη της λεγόμενης θεραπευτικής εμμονής. Η δύναμή του μπροστά στο αναπότρεπτο έγκειται «στο ότι έδρασε με βάση τα δικαιώματά του, στο ότι διεκδίκησε με κάθε τρόπο να έχει δυνατότητα επιλογής». Το καθολικό βικαριάτο της Ρώμης δεν επέτρεψε φυσικά την τέλεση θρησκευτικής κηδείας έπειτα.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Βιβλία
Σίβυλλα
Helios Kiosk