Σε ελεύθερη πτώση οι μισθοί του ιδιωτικού τομέα

Μειώσεων μισθών συνέχεια. Οι αλλαγές στο καθεστώς των συλλογικών συμβάσεων με την εφαρμογή των μνημονίων επιφέρουν και νέες μειώσεις στους μισθούς του ιδιωτικού τομέα, ιδιαιτέρως μετά τη λήξη της μετενέργειας της εθνικής γενικής σύμβασης και των κλαδικών συμβάσεων στις 14 Μαΐου.

Μειώσεων μισθών συνέχεια. Οι αλλαγές στο καθεστώς των συλλογικών συμβάσεων με την εφαρμογή των μνημονίων επιφέρουν και νέες μειώσεις στους μισθούς του ιδιωτικού τομέα, ιδιαιτέρως μετά τη λήξη της μετενέργειας της εθνικής γενικής σύμβασης και των κλαδικών συμβάσεων στις 14 Μαΐου.

Απώλειες από 10% έως 35% – μέσος όρος 20% – καταγράφουν οι αμοιβές στους περισσότερους κλάδους παραγωγής, ενώ το μοναδικό «πάτωμα» στους μισθούς αποτελεί ο κατώτατος μισθός. Η ΓΣΕΕ με την υπογραφή της τελευταίας σύμβασης με τους εργοδότες – πλην του ΣΕΒ – επικεντρώνει τις προσπάθειές της στη διάσωση του επιδόματος γάμου (10%), ενώ πολλοί είναι αυτοί που αμφισβητούν τη νομική επάρκεια του συγκεκριμένου εγχειρήματος. Πάντως και ο ΣΕΒ «δεσμεύτηκε» ότι τα μέλη του θα συνεχίσουν να καταβάλλουν το επίδομα γάμου.
Από την πρώτη Ιουλίου επέρχεται μείωση 6% στους βασικούς μισθούς των τραπεζοϋπαλλήλων, σύμφωνα με τη σύμβαση που υπέγραψε η ΟΤΟΕ και οι τράπεζες, ενώ οι εργαζόμενοι στον ΟΤΕ είναι από τους λίγους ευνοημένους του ιδιωτικού τομέα, που διατηρούν ακέραιες τις αποδοχές τους.
Στις 14 Μαΐου έληξε η τρίμηνη μετενέργεια 45 κλαδικών συμβάσεων που καλύπτουν ένα εκατομμύριο εργαζομένους του ιδιωτικού τομέα, όπως και η εθνική γενική συλλογική σύμβαση εργασίας για τις κατώτατες αμοιβές. Με τη λήξη της μετενέργειας διασώζονται μόνο ο βασικός μισθός και τέσσερα επιδόματα: ωρίμανσης, τέκνων, σπουδών και επικίνδυνης εργασίας. Μάλιστα οι εργοδότες μπορούν μέσω ατομικών ή επιχειρησιακών συμβάσεων να μειώσουν περαιτέρω τους βασικούς μισθούς, με κατώτερο όριο το επίπεδο της εθνικής γενικής σύμβασης (586 ευρώ).
Οι μειώσεις στους μισθούς πολλών κλάδων παραγωγής θα είναι μεγαλύτερες, καθώς μέχρι τώρα καταβάλλονταν περισσότερα επιδόματα. Οι μειώσεις θα κυμαίνονται από 10% έως 35%, ενώ κατά μέσο όρο αναμένεται να διαμορφωθούν στο 20%.
Ωστόσο οι κλαδικές αμοιβές του ιδιωτικού τομέα παρέμειναν σε «ελεύθερη πτώση» και το 2012, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Σώματος Επιθεωρητών Εργασίας για το προηγούμενο έτος.
Η έκθεση του ΣΕΠΕ καταγράφει 74.483 επιχειρήσεις που απασχολούν 261.353 εργαζομένους οι οποίες προχώρησαν σε μειώσεις μισθών μεσοσταθμικά κατά 18,8%, μέσω επιχειρησιακών συμβάσεων και ατομικών συμβάσεων εργασίας.
Ανάλογο είναι το «κλίμα» και τους πρώτους μήνες της εφετινής χρονιάς, καθώς μέσα σε ένα δίμηνο έχουν υπογραφεί 70 επιχειρησιακές συμβάσεις εργασίας. Οι μειώσεις που επιφέρουν φθάνουν – κατά μέσο όρο – το 20%, χωρίς να υπολογίζονται οι περικοπές των προηγουμένων ετών.
Τι άλλαξε τα τελευταία χρόνια και τι ισχύει σήμερα στις συλλογικές συμβάσεις εργασίας
Κωδικοποίηση του νέου καθεστώτος, μετά την εφαρμογή των νόμων κύρωσης των τριών μνημονίων, από το ΙΝΕ της ΓΣΕΕ

Ποιο είναι το σημερινό καθεστώς των συλλογικών συμβάσεων εργασίας και ποιες αλλαγές επήλθαν τα τελευταία χρόνια που ανέτρεψαν τα δεδομένα δεκαετιών.

Το «Δίκτυο υπηρεσιών πληροφόρησης, συμβουλευτικής υποστήριξης και ενδυνάμωσης εργαζομένων του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ» συγκέντρωσε και κωδικοποίησε τις αλλαγές που έχουν επέλθει στο πεδίο σύναψης και εφαρμογής των συλλογικών συμβάσεων εργασίας μετά την εφαρμογή των νόμων κύρωσης των τριών μνημονίων.
Το Δίκτυο είναι η υπηρεσία που δημιουργήθηκε στο Ινστιτούτο Εργασίας, η οποία – εντός του σημερινού δυσμενούς για τους εργαζομένους περιβάλλοντος – παρέχει ενημέρωση, πληροφόρηση και συμβουλευτική σε εργαζομένους και ανέργους σχετικά με τους τομείς της κοινωνικής ασφάλισης, των εργασιακών σχέσεων και της απασχόλησης.
Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (ΣΣΕ)

Συνάπτονται μεταξύ μιας ή περισσοτέρων συνδικαλιστικών οργανώσεων των εργαζομένων και των συνδικαλιστικών οργανώσεων των εργοδοτών ή και μεμονωμένου εργοδότη, καταρτίζονται εγγράφως και καθορίζουν τους όρους και τις συνθήκες εργασίας, καθώς επίσης άλλα θέματα που συνδέονται με τις σχέσεις εργασίας.
Φύση ΣΣΕ

Οι ΣΣΕ κατοχυρώνονται από το Σύνταγμα και λειτουργούν συμπληρωματικά στους γενικούς όρους εργασίας που ρυθμίζονται από τους σχετικούς νόμους. Οι ΣΣΕ αποτελούν συμφωνία ως προς τον τρόπο κατάρτισής τους και κανονιστική πράξη κατά το κύριο μέρος των αποτελεσμάτων τους. Οι κανονιστικοί όροι μιας ΣΣΕ αποτελούν υποχρεωτικούς κανόνες δικαίου, έχουν άμεση και υποχρεωτική ισχύ και:
α) υπερισχύουν αντίθετων δυσμενέστερων νομοθετικών διατάξεων (π.χ. νόμων) και
β) υποχωρούν έναντι ευνοϊκότερων ρυθμίσεων της ατομικής σύμβασης εργασίας.
Σε περίπτωση που οι διαπραγματεύσεις εργαζομένων και εργοδοτών για τη σύναψη ΣΣΕ δεν επιτύχουν, οδηγούμαστε σε συλλογική διαφορά εργασίας, για την επίλυση της οποίας προβλέπονται συγκεκριμένες διαδικασίες: συμφιλίωσης, μεσολάβησης και διαιτησίας.
Είδη Συμβάσεων

Εθνικές Γενικές ΣΣΕ: Αφορούν τους εργαζομένους όλης της χώρας και διασφαλίζουν τα γενικά κατώτατα όρια (μισθών, ημερομισθίων και όρων παροχής εργασίας), αλλά πλέον μόνο για τα μέλη των συμβαλλόμενων εργοδοτικών οργανώσεωνκαι μόνο με ευνοϊκότερους όρους από τον νομοθετημένο μισθό. Συνάπτονται από την τριτοβάθμια οργάνωση των εργαζομένων (ΓΣΕΕ) και τις αναγνωριζόμενες ως ευρύτερης εκπροσώπησης ή πανελλήνιας έκτασης οργανώσεις των εργοδοτών (ΣΕΒ, ΓΣΕΒΕΕ, ΕΣΕΕ).
Κλαδικές ΣΣΕ

Αφορούν τους εργαζομένους περισσότερων ομοειδών ή συναφών επιχειρήσεων ή εκμεταλλεύσεων (ενός δηλαδή συγκεκριμένου κλάδου παραγωγής) ορισμένης πόλης ή περιφέρειας ή όλης της χώρας. Συνάπτονται από πρωτοβάθμιες ή δευτεροβάθμιες συνδικαλιστικές οργανώσεις που καλύπτουν εργαζομένους, ανεξάρτητα από το επάγγελμα ή την ειδικότητά τους, ομοειδών ή συναφών επιχειρήσεων του ίδιου κλάδου και από εργοδοτικές οργανώσεις.
Επιχειρησιακές ΣΣΕ

Αφορούν τους εργαζομένους μιας επιχείρησης ή εκμετάλλευσης. Συνάπτονται μεταξύ κάθε εργοδότη ή επιχείρησης ανεξαρτήτως του αριθμού των απασχολούμενων ατόμων και του επιχειρησιακού σωματείου. Αν δεν υπάρχει επιχειρησιακό σωματείο, μπορεί να συνάψει επιχειρησιακή ΣΣΕ και «ένωση προσώπων» ή, αν δεν υπάρχει ούτε ένωση προσώπων, μπορεί να συμβληθεί η αντίστοιχη πρωτοβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση. Σε επιχειρήσεις με περισσότερες από μία εκμεταλλεύσεις μπορεί να συναφθεί διαφορετική ΣΣΕ για κάθε εκμετάλλευση. Οι όροι μιας επιχειρησιακής ΣΣΕ είναι δυνατόν να ισχύουν για το σύνολο των εργαζομένων μιας επιχείρησης, ανεξάρτητα από την εργασία και τη θέση τους, ενώ μπορούν και να περιέχουν αναφορές σε συγκεκριμένες κατηγορίες εργαζομένων ή να εξαιρούν άλλες κατηγορίες από την ισχύ κάποιων όρων τους.
Εθνικές ομοιοεπαγγελματικές ΣΣΕ

Αφορούν τους εργαζομένους ορισμένου επαγγέλματος και των συναφών προς το επάγγελμα αυτό ειδικοτήτων όλης της χώρας. Συνάπτονται από δευτεροβάθμιες ή πρωτοβάθμιες ομοιοεπαγγελματικές συνδικαλιστικές οργανώσεις των εργαζομένων πανελλήνιας έκτασης και εργοδοτικές οργανώσεις ευρύτερης εκπροσώπησης ή πανελλήνιας έκτασης.
Τοπικές ομοιοεπαγγελματικές ΣΣΕ

Αφορούν τους εργαζομένους ορισμένου επαγγέλματος ή και των συναφών ειδικοτήτων συγκεκριμένης πόλης ή περιφέρειας. Συνάπτονται μεταξύ ομοιοεπαγγελματικών συνδικαλιστικών οργανώσεων (πρωτοβάθμιων και δευτεροβάθμιων) τοπικού χαρακτήρα των εργαζομένων και των εργοδοτικών οργανώσεων.
ΣΣΕ ομίλου επιχειρήσεων

Αφορά τους εργαζομένους στις επιχειρήσεις του ομίλου (μητρική και θυγατρικές). Ομιλος επιχειρήσεων υπάρχει όταν περισσότερες επιχειρήσεις, ενώ είναι νομικά αυτοτελείς, βρίσκονται υπό ενιαία διοίκηση και επιδιώκουν τον ίδιο οικονομικό σκοπό. Η ΣΣΕ αυτή έχει τα χαρακτηριστικά επιχειρησιακής ΣΣΕ και μπορεί να συναφθεί με σκοπό τη ρύθμιση των όρων εργασίας των εργαζομένων του ομίλου κατά τρόπο ενιαίο. Η ΣΣΕ αυτή δεν προβλέπεται ρητά στον Ν. 1876/1990. Γίνεται δεκτό όμως ότι μπορεί να συναφθεί τέτοιου είδους ΣΣΕ μεταξύ της πιο αντιπροσωπευτικής (επιχειρησιακής) συνδικαλιστικής οργάνωσης των εργαζομένων στις επί μέρους επιχειρήσεις και από τις εταιρείες του ομίλου ή από κοινό εξουσιοδοτημένο εκπρόσωπό του ή από τη μητρική εταιρεία ως κοινό εξουσιοδοτημένο εκπρόσωπο.
Διάρκεια ΣΣΕ
Με την Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου 6/2012 καταργούνται οι ΣΣΕ αορίστου χρόνου και ορίζεται ότι αυτές συνάπτονται πλέον για ορισμένο χρόνο, η διάρκεια του οποίου δεν μπορεί να είναι μικρότερη από ένα (1) έτος και δεν μπορεί να υπερβαίνει τα τρία (3) έτη. Η ισχύς μιας ΣΣΕ αρχίζει από την ημέρα κατάθεσής της στην αρμόδια υπηρεσία, δηλαδή στην κατά τόπο αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας της νομαρχίας όπου καταρτίστηκε η ΣΣΕ ή, αν πρόκειται για την Εθνική Γενική ή για κλαδικές και ομοιοεπαγγελματικές ΣΣΕ, στην κεντρική υπηρεσία του Υπουργείου Εργασίας. Η παράλειψη της κατάθεσης αυτής καθιστά ανίσχυρη την εκάστοτε ΣΣΕ και μπορεί να ισχύει και αναδρομικά – σε περιορισμένη έκταση – ως την ημέρα λήξης της προηγούμενης ΣΣΕ ή της καταγγελίας της.
– Οι συλλογικές συμβάσεις που βρίσκονται σε ισχύ ήδη 24 μήνες ως τις 14.2.2012 ή και περισσότερο λήγουν στις 14.2.2013, εκτός και αν λήγουν ή καταγγελθούν νωρίτερα κατά τα οριζόμενα από το άρθρο 12 του Ν. 1876/90.
– Οι συλλογικές συμβάσεις που στις 14.12.2012 βρίσκονταν σε ισχύ για χρονικό διάστημα μικρότερο των 24 μηνών λήγουν με τη συμπλήρωση τριών (3) ετών από την ημερομηνία έναρξης της ισχύος τους, εκτός αν καταγγελθούν νωρίτερα κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 12 του Ν. 1876/90.
Λήξη ΣΣΕ
Μια ΣΣΕ λήγει είτε α) με την πάροδο του συμφωνημένου χρόνου (ΣΣΕ ορισμένου χρόνου) είτε β) με γραπτή καταγγελία ενός από τα συμβαλλόμενα μέρη είτε γ) με ρητή ή σιωπηρή κατάργησή της από μεταγενέστερη ΣΣΕ ή διαιτητική απόφαση.
Ως σημαντικότερος τρόπος λύσης μιας ΣΣΕ προβλέπεται η ολική καταγγελία, ενώ μερική καταγγελία είναι δυνατή μόνο με αντίστοιχη πρόβλεψη σε ρήτρα που υπάρχει σε αυτή τη ΣΣΕ.
Εφόσον γίνει δεκτό ότι πλέον επιτρέπονται μόνο ΣΣΕ ορισμένου χρόνου, βασικός τρόπος λήξης τους είναι η αυτοδίκαιη (άμεση) λύση με την πάροδο του συμφωνηθέντος χρόνου διάρκειάς τους, με επιφύλαξη τα τρίμηνα πλασματικής ισχύος και μετενέργειας.
Είναι δυνατή η λύση μιας ΣΣΕ με κοινή – συνήθως τροποποιητική – συμφωνία των μερών, ενώ κατ’ εξαίρεση προβλέπεται η δυνατότητα πρόωρης καταγγελίας, αν έχει προκύψει σημαντική μεταβολή των συνθηκών που υπήρχαν κατά τη σύναψη της ΣΣΕ. Με την καταγγελία μιας ΣΣΕ ξεκινάει η διαδικασία διαπραγματεύσεων για τη σύναψη νέας.

Μετενέργεια συμβάσεων

Μετενέργεια ονομάζεται η διατήρηση των κανονιστικών όρων μιας ΣΣΕ για ένα χρονικό διάστημα (6 μηνών με το προηγούμενο καθεστώς και 3 μηνών με το ισχύον καθεστώς) μετά τη λήξη ή την καταγγελία της, προκειμένου να προστατευθούν οι εργαζόμενοι ως τη σύναψη ΣΣΕ. Δηλαδή όσα προβλέπονται σε μια ΣΣΕ εξακολουθούν να ισχύουν για διάστημα 3 μηνών μετά τη λήξη της με σκοπό να προστατευθούν οι εργαζόμενοι ώσπου να υπογραφεί νέα ΣΣΕ.
Με το ισχύον νομικό καθεστώς η μετενέργεια ισχύος των κανονιστικών όρων ΣΣΕ που θα λήξει ή θα καταγγελθεί περιορίζεται στους τρεις (3) μήνες. Σε περίπτωση κατά την οποία δεν είναι δυνατή η επίτευξη μιας νέας συλλογικής σύμβασης έπειτα από προσπάθειες τριών μηνών, οι αποδοχές θα επανέλθουν στον βασικό μισθό συν τα τέσσερα (4) γενικά επιδόματα [αρχαιότητας σε υπηρεσία (προϋπηρεσίας), τέκνου, εκπαίδευσης και επικινδυνότητας].
Οι αποδοχές αυτές θα καταβάλλονται ώσπου να επαναπροσδιορισθούν με μια νέα συλλογική συμφωνία ή με νέα ατομική σύμβαση.
Επέκταση εφαρμογής ΣΣΕ

Αν η κλαδική ή η ομοιοεπαγγελματική ΣΣΕ δεσμεύει εργοδότες που απασχολούν τουλάχιστον το 51% των εργαζομένων του κλάδου ή του επαγγέλματος, η δέσμευση από τη ΣΣΕ μπορεί να επεκταθεί σε όλους τους εργαζομένους του κλάδου ή του επαγγέλματος.
Ωστόσο με τον Ν. 2024/2011 επιβάλλεται αναστολή των διατάξεων σχετικά με την επέκταση εφαρμογής μιας ΣΣΕ καθ’ όλη τη διάρκεια του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής. Κατά την περίοδο αυτή προβλέπεται αποκλειστική εφαρμογή των κλαδικών και ομοιεπαγγελματικών ΣΣΕ μόνο στις ατομικές εργασιακές σχέσεις, τα μέρη των οποίων (εργοδότης και εργαζόμενος) είναι μέλη αντίστοιχων συνδικαλιστικών και εργοδοτικών οργανώσεων.
Συρροή συμβάσεων

Εφόσον κάποια θέματα που αφορούν μια σχέση εργασίας ρυθμίζονται από περισσότερες της μιας συμβάσεις και με διαφορετικό τρόπο, τότε εφαρμόζεται η πιο ευνοϊκή για τον εργαζόμενο.
Αν, αντίθετα, οι ρυθμίσεις δεν επικαλύπτονται, αλλά απλώς οι περισσότερες συλλογικές συμβάσεις αλληλοσυμπληρώνονται, εφαρμόζονται όλες οι συλλογικές συμβάσεις, συμπληρώνοντας η μία την άλλη.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Οικονομία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk