Κωνσταντίνος Μενουδάκος: Ο δικαστής που ήθελε να λύσει τον γόρδιο δεσμό

Οταν ο σημερινός πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας κ. Κωνσταντίνος Μενουδάκος, 66 ετών, αναλάμβανε τον Σεπτέμβριο του 2012 τη θέση του προέδρου του ανωτάτου ακυρωτικού δικαστηρίου της χώρας στην πρώτη ομιλία είπε κάτι προφητικό για τον τρόπο που θα σφράγιζε την καριέρα του η υπόθεση της ΕΡΤ και το μέλλον των εργαζομένων της, παρ’ ότι τότε δεν μπορούσε να ξέρει

Οταν ο σημερινός πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας κ. Κωνσταντίνος Μενουδάκος, 66 ετών, αναλάμβανε τον Σεπτέμβριο του 2012 τη θέση του προέδρου του ανωτάτου ακυρωτικού δικαστηρίου της χώρας στην πρώτη ομιλία είπε κάτι προφητικό για τον τρόπο που θα σφράγιζε την καριέρα του η υπόθεση της ΕΡΤ και το μέλλον των εργαζομένων της, παρ’ ότι τότε δεν μπορούσε να ξέρει: «Η αντιπαράθεση δημοσίου συμφέροντος και των ατομικών δικαιωμάτων εμφανίζεται με ιδιαίτερη οξύτητα και η εξεύρεση χρυσής τομής, που αποτελεί την πεμπτουσία της διοικητικής Δικαιοσύνης, απαιτεί επίπονη προσπάθεια, μετριοπάθεια και σωφροσύνη…».
Κανείς δεν υποπτευόταν τότε ότι ο αποχωρών πρόεδρος σε οκτώ ακριβώς ημέρες, στο παρά πέντε της καριέρας του, θα είχε κληθεί από την Ιστορία και το λειτούργημά του να λύσει τον πιο δύσκολο και πολιτικά κρίσιμο γόρδιο δεσμό: Πώς θα προστατεύονταν 2.656 εργαζόμενοι και πώς μια προσωρινή διαταγή δεν θα προσέβαλλε το κύρος του Πρωθυπουργού, που κάποιοι στο Μέγαρο Μαξίμου τον είχαν πείσει ότι έπρεπε να πάρει πάνω του όχι μόνο τις εύλογες μεταρρυθμίσεις στη δημόσια ραδιοτηλεόραση αλλά και το «μαύρο» που, σύμφωνα και με συνταγματολόγους που πρόσκεινται στη Νέα Δημοκρατία, ήταν λάθος. Η αλήθεια είναι ότι κατ’ αρχήν ο κ. Μενουδάκος διετύπωσε την άποψη ότι εν όψει της αποχώρησής του έπρεπε να παραιτηθεί και να μην εκδώσει την απόφαση. Μάλιστα το προηγούμενο Σάββατο και στο υπουργείο Δικαιοσύνης επικρατούσε η άποψη ότι η επίμαχη προσωρινή διαταγή θα εκδοθεί από τον αρχαιότερο αντιπρόεδρο κ. Σωτήρη Ρίζο. Τελικά η επιστημονική και ιστορική πρόκληση ήταν μεγαλύτερη· η απόφαση εκδόθηκε από τον πρόεδρο και ξεσήκωσε, όπως ήταν αναμενόμενο, ποικίλες αντιδράσεις και ερμηνείες. Το μόνο σίγουρο, όπως μας έλεγε ανώτατος δικαστής, είναι ότι «ευτυχώς η απόφαση δεν σήκωνε πανηγυρισμούς από καμία πλευρά. Κι ας είχε δώσει ο κ. Μενουδάκος την προσωρινή διαταγή που ζήτησαν οι εργαζόμενοι».
Οσοι γνωρίζουν τον Κωνσταντίνο Μενουδάκο από κοντά – και δεν είναι πολλοί, αφού θεωρείται πρόσωπο χαμηλού προφίλ και αρκετά μονήρης – θεωρούν ότι η απόφαση που εκδόθηκε είναι ευθέως ανάλογη και με τον χαρακτήρα του αλλά και τη νομική πορεία του. Αυτή η απόφαση χαρακτηρίζεται από ορισμένους σοφή και από άλλους μη τολμηρή. Οι τρίτοι και πλέον ψύχραιμοι λένε ότι «έφτασε ως εκεί που μπορούσε να φτάσει».
Γεννήθηκε λίγο μετά τον πόλεμο, το 1946, στην Αθήνα. Η καταγωγή του είναι από ένα χωριό έξω από το Γύθειο, όπου διατηρεί και το πατρικό του σπίτι. Το βιογραφικό του, πολύ πλούσιο: κατέχει δύο πτυχία ελληνικών πανεπιστημίων (της Νομικής Αθηνών το 1969 και της Σχολής Πολιτικών Επιστημών Αθηνών το 1971), ενός μεταπτυχιακού του πανεπιστημίου Paris II, ενώ έκανε την άσκησή του στο Conseil d’ Εtat (του χορηγήθηκε εκπαιδευτική άδεια το 1979-1980). Το 1972 διορίζεται στο ΣτΕ ως εισηγητής. Διετέλεσε και διευθυντής της Εθνικής Σχολής Δικαστών.
Ως δικαστής θεωρείται άριστος, ιδιαίτερα καταρτισμένος και έχει πρωταγωνιστήσει σε μεγάλες δίκες στο ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο. Πολιτικά θεωρείται ότι βγήκε από τα σπλάχνα του ΠαΣοΚ, ενώ συμμετείχε και στην αποκαλούμενη «ομάδα ακτιβιστών» του ΠαΣοΚ, τη δεκαετία του ’90, η οποία είχε αναπτύξει μεγάλη δράση υπέρ του περιβάλλοντος. Η προεδρία άλλωστε του Ε’ τμήματος (2003-2012) του έδωσε και τη σφραγίδα της οικολογικής ευαισθησίας, την οποία είχε ούτως ή άλλως. Από το 1998 ως το 2007 διετέλεσε και πρόεδρος του επιστημονικού σωματείου Επιστημονική Εταιρεία Δικαίου Πολεοδομίας και Χωροταξίας.
Διετέλεσε ακόμη επίσημος νομικός σύμβουλος του πρωθυπουργού κ. Κώστα Σημίτη, πρόεδρος της Κεντρικής Επιτροπής Κωδικοποίησης (ΚΕΚ) από το 2003 ως το 2012, αλλά και πρόεδρος νομοπαρασκευαστικών επιτροπών από το 1983. Ηταν πρόεδρος και της Εταιρείας Ελλήνων Δικαστικών Λειτουργών για τη Δημοκρατία και τις Ελευθερίες. Διαδέχθηκε τον πρώην υπουργό και αντιπρόεδρο του ΣτΕ κ. Γιώργο Σταυρόπουλο, με τον οποίο διατηρεί ακόμη φιλικές σχέσεις. Ως πρόεδρος της εταιρείας είχε πάρει θέση κατά της αναγραφής του θρησκεύματος στις ταυτότητες, θέση προχωρημένη για την εποχή. Οταν μάλιστα αργότερα εκδικάστηκε η υπόθεση από το ΣτΕ, δεν ανέβηκε στην έδρα. Η στάση του αυτή επιβεβαιώνει την άποψη ότι θεωρείται άνθρωπος δημοκρατικής ευαισθησίας, αφού υπήρξε και πρωτεργάτης της ίδρυσης του συνδικαλιστικού σωματείου της Ενωσης Δικαστών του ΣτΕ.

Η στάση των δικαστών στο πρόβλημα
Η πλειοψηφία συμφωνεί

Σε σχέση με την προσωρινή διαταγή για την ΕΡΤ η πλειοψηφία του ΣτΕ συμφωνεί απόλυτα με τη στάση του. Οι περισσότεροι λένε ότι οι δικαστές του ανωτάτου ακυρωτικού δικαστηρίου «ορθώς υποβάλλονται στον θεσμικό αυτοπεριορισμό να μην εμπλακούν στα της διοίκησης του κράτους, που είναι αποκλειστική αρμοδιότητα της κυβέρνησης σύμφωνα με το Σύνταγμά μας». Μα τι ήθελαν, απαντούν όσοι τον υποστηρίζουν, να έκανε πρόγραμμα για τη δημόσια ραδιοτηλεόραση και να διόριζε Διοικητικό Συμβούλιο;
Το βράδυ της έκδοσης της απόφασης ο κ. Μενουδάκος απάντησε σε διευκρινιστικές ερωτήσεις των δημοσιογράφων, αλλά πάντα στο πλαίσιο του θεσμικού ρόλου του. Οι απαντήσεις του ήταν στο κλίμα ότι το ανώτατο δικαστήριο δεν μπορεί να υποκαταστήσει την εκτελεστική εξουσία. Σε όλη του τη ζωή αυτό έκανε. Προχωρούσε σύμφωνα με το δημοκρατικό του φρόνημα και σε τολμηρές θέσεις, αλλά πάντα χωρίς να κάνει πολιτική…
Την περασμένη εβδομάδα, στην τελετή για την αποχώρησή του, οι συνάδελφοί του τον τίμησαν με ιδιαίτερα κολακευτικούς λόγους. Και εκείνος υπογράμμισε ότι «το ΣτΕ έχει επίγνωση του χρέους του να ανταποκρίνεται με οποιεσδήποτε συνθήκες στην κατά το Σύνταγμα αποστολή του και στην κατοχύρωση του κράτους δικαίου». Πάντως ένα είναι σίγουρο μετά τα 41 χρόνια της θητείας του Κωνσταντίνου Μενουδάκου στο δικαστικό σώμα: ότι δεν θα καθήσει στο σπίτι του φεύγοντας…

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτική
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk