Ελονοσία: ο εφιάλτης επιστρέφει;

«Ολη μου την παιδική και εφηβική ηλικία ως την ενηλικίωσή μου «συμβιώναμε» με την ελονοσία. Ηταν στις δεκαετίες του 1920 και του 1930 που η μόνη – τόσο προληπτική όσο και θεραπευτική – αγωγή που αναγκαζόμασταν να καταπίνουμε καθημερινά ήταν το κινίνο.

Σαν να μην έφθαναν τα μεγάλα «δήγματα» που βιώνει στο πετσί της η Ελλάδα, άλλη μια απειλή φαίνεται να κρέμεται πάνω από τα κεφάλια μας αυτό το καλοκαίρι. Μια απειλή που δείχνει μικρή αφού κρύβεται μέσα στα σώματα… κουνουπιών, αλλά τελικώς μπορεί να αποδειχθεί πολύ μεγάλη για τον πληθυσμό αλλά και για τη χώρα (εν μέσω μάλιστα τουριστικής περιόδου). Ο λόγος για την ελονοσία η οποία, όπως έχουν αποδείξει τα στοιχεία των τελευταίων χρόνων, έχει κάθε… διάθεση να κάνει μόνιμη την παρουσία της στην Ελλάδα – μάλιστα, σύμφωνα με τους ειδικούς, έστω και λίγα επιπλέον κρούσματα της νόσου εφέτος επί ελληνικού εδάφους θα μεταφράζονται πλέον σε «εγκατάσταση» της ελονοσίας μετατρέποντας τη χώρα μας σε ενδημική για τη νόσο περιοχή. Και παρά τις προσπάθειες των αρμοδίων φορέων για να μπει «φρένο» στην πρόθεση της ελονοσίας να γίνει… μόνιμος κάτοικος Ελλάδας, οι υπεύθυνοι του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ) προειδοποιούν μιλώντας στο «Βήμα», ότι οι ελλείψεις στη χρηματοδότηση οδηγούν σε ισχυρή «υποψηφιότητα» της χώρας μας να δώσει στη νόσο «ελληνική υπηκοότητα». Με τη βοήθεια έγκριτων ειδημόνων σκιαγραφούμε σήμερα το τοπίο σε ό,τι αφορά την ελονοσία στην Ελλάδα ελπίζοντας ότι η νόσος δεν θα… τσιμπήσει νέα κρούσματα εφέτος. Αποδεικνύεται όμως περίτρανα ότι χρειάζεται οργανωμένη και συστηματική δράση ώστε να μη βρισκόμαστε στο έλεος μιας μικροσκοπικής προβοσκίδας.

«Ολη μου την παιδική και εφηβική ηλικία ως την ενηλικίωσή μου «συμβιώναμε» με την ελονοσία. Ηταν στις δεκαετίες του 1920 και του 1930 που η μόνη – τόσο προληπτική όσο και θεραπευτική – αγωγή που αναγκαζόμασταν να καταπίνουμε καθημερινά ήταν το κινίνο. Θυμάμαι να παίρνω δύο χάπια το βράδυ και το κεφάλι μου να βουίζει σχεδόν ολόκληρη την υπόλοιπη ημέρα. Παρ’ όλη την προληπτική χρήση όμως της θεραπείας η ελονοσία ήταν εκεί, παρούσα στην καθημερινότητά μας «χαρίζοντάς» μας πυρετό που μας εξαντλούσε για κάποιες ημέρες και μετά περνούσε. Και πάλι από την αρχή. Μπορώ να πω ότι εκείνες τις εποχές δεν υπήρχε σπίτι στο οποίο να μην είχε «μπει» με τον έναν ή τον άλλο τρόπο η ελονοσία ή έστω η απειλή της». Τα λόγια αυτά που ανήκουν σε έναν ηλικιωμένο πλέον κύριο που αφηγείται όμως με άκρως διαυγές πνεύμα την ιστορία ζωής πολλών ανθρώπων που ήταν μικρά παιδιά τις πρώτες δεκαετίες του προηγούμενου αιώνα δεν αφορούν κάποια μακρινή τροπική χώρα, αλλά την Ελλάδα. Ο συνομιλητής μας ζούσε στην Πρέβεζα, η οποία ήταν μια από τις «κόκκινες» περιοχές σχετικά με την ελονοσία μέχρι και την εκρίζωσή της από τον ελληνικό χάρτη το 1974, εξαιτίας της θέσης της απέναντι από το Ακτιο που εκείνες τις εποχές ήταν έλος. Εκτοτε η ελονοσία πέρασε επί δεκαετίες πράγματι στη λίστα των «εξωτικών» ασθενειών για τους Ελληνες, ως το 2009, οπότε και άρχισαν να καταγράφονται και πάλι κρούσματά της. Και τώρα, όπως θα διαβάσετε, ο υποτιθέμενος μακρινός «εχθρός» της δημόσιας υγείας απειλεί να μπει στον κατάλογο των ενδημικών ασθενειών στη χώρα μας!

Τι είναι η ελονοσία
Η ελονοσία είναι μια λοιμώδης νόσος που προκαλείται από το παράσιτο Plasmodium (πλασμώδιο) της ελονοσίας και μεταδίδεται κυρίως μέσω τσιμπήματος μολυσμένου κουνουπιού του γένους Anopheles. Ενδημεί, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του 2012, σε 104 χώρες, κυρίως της υποσαχάριας Αφρικής και της Ασίας. Οι τελευταίες εκτιμήσεις αναφέρουν ότι μόνο το 2010 κατεγράφησαν περί τα 219 εκατομμύρια κρούσματα ελονοσίας παγκοσμίως και 660.000 θάνατοι (ίσως το ανθρώπινο κόστος να είναι όμως ακόμη και διπλάσιο καθώς μελέτη του Πανεπιστημίου του Γουισκόνσιν στο Σιάτλ που δημοσιεύθηκε πέρυσι στην έγκριτη ιατρική επιθεώρηση «The Lancet» και η οποία βασίστηκε σε νέα στοιχεία και υπολογιστικά μοντέλα, έδειξε ότι οι θάνατοι τη συγκεκριμένη χρονιά ήταν 1,24 εκατομμύρια). Οι περισσότεροι θάνατοι αφορούν παιδιά ηλικίας κάτω των 5 ετών στην Αφρική όπου κάθε λεπτό ένα παιδί πεθαίνει από ελονοσία. Πρέπει πάντως να αναφερθεί ότι πρόκειται για μια νόσο που προλαμβάνεται και θεραπεύεται – πράγματι, τα αυξημένα μέτρα πρόληψης και ελέγχου που έχουν ληφθεί τα τελευταία χρόνια έχουν ελαττώσει σε μεγάλο βαθμό το φορτίο της νόσου οδηγώντας σε μείωση της θνησιμότητας – κατά τουλάχιστον 25% παγκοσμίως και κατά 33% στην Αφρική – σε σύγκριση με το 2000.
Γιατί τη θυμηθήκαμε;
Στη χώρα μας έπειτα από ένα εντατικό και επίπονο πρόγραμμα καταπολέμησης της ελονοσίας που διήρκεσε πολλά χρόνια (1946-1960), τα κρούσματα που καταγράφονταν ως και το 2010 ήταν της τάξεως των 20-50 ετησίως τα οποία σχετίζονταν στην πλειονότητά τους με ταξίδι ή παραμονή σε ενδημική για την ασθένεια χώρα, όπως αναφέρει στο «Βήμα» η επιδημιολόγος του ΚΕΕΛΠΝΟ κυρία Δανάη Περβανίδου. Ωστόσο το 2011 χτύπησε ηχηρό «καμπανάκι» καθώς εμφανίστηκε συρροή 36 κρουσμάτων ελονοσίας από το Plasmodium vivax με ενδείξεις εγχώριας μετάδοσης στον Δήμο Ευρώτα Λακωνίας ενώ άλλα έξι σποραδικά κρούσματα χωρίς αναφερόμενο ιστορικό ταξιδιού κατεγράφησαν επίσης στις περιφέρειες της Εύβοιας, της Λάρισας, της Ανατολικής Αττικής και της Βοιωτίας.
Η ελονοσία έκανε δυναμική παρουσία επί ελληνικού εδάφους και την περασμένη χρονιά. Σύμφωνα με την κυρία Αγορίτσα Μπάκα, επίσης επιδημιολόγο του ΚΕΕΛΠΝΟ, «το 2012 κατεγράφησαν 19 κρούσματα ελονοσίας από Plasmodium vivax με ενδείξεις εγχώριας μετάδοσης – 13 ασθενείς ήταν Ελληνες και έξι αλλοδαποί από μη ενδημικές χώρες», με τον Δήμο Ευρώτα Λακωνίας να έχει και πάλι την… αρνητική τιμητική του. Αν κάποιος παρατηρήσει τα στοιχεία θα δει ότι τα κρούσματα το 2012 μειώθηκαν σε σχέση με το 2011. «Στο σύνολο της χώρας παρατηρήθηκε μείωση κατά 55% ενώ στον Δήμο Ευρώτα κατά 72%. Επίσης βελτιώθηκε σημαντικά ο χρόνος διάγνωσης των κρουσμάτων στον Δήμο Ευρώτα λόγω της συνεχούς αναζήτησης πιθανών ασθενών στην περιοχή» σημειώνει η κυρία Μπάκα.
Είμαστε στο… παρά τρία!
Αυτό όμως δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση και λήξη συναγερμού, αλλά μάλλον το αντίθετο, για πολλούς και διάφορους λόγους. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε ανακοίνωσή του που εξεδόθη την περασμένη εβδομάδα το ΚΕΕΛΠΝΟ τονίζει ότι δεν είναι διόλου απίθανο να εμφανιστούν και εφέτος νέα κρούσματα ελονοσίας (στην ίδια ανακοίνωση το Κέντρο εφιστά την προσοχή και σε ό,τι αφορά μια άλλη «ύπουλη» νόσο που μεταδίδεται από τα κουνούπια, τον ιό του Δυτικού Νείλου, υπογραμμίζοντας μάλιστα ότι αναλύσεις δείχνουν πως τα πρώτα μολυσμένα με τον ιό κουνούπια έχουν κάνει την εμφάνισή τους στην Αττική). Το ΚΕΕΛΠΝΟ τονίζει ότι οι «κόκκινες ζώνες» για ελονοσία είναι εκτός από τους νομούς Καρδίτσας και Λακωνίας, η Βοιωτία, η Εύβοια, η Αττική, η Λάρισα και η Ξάνθη ενώ μικρότερος αλλά υπαρκτός κίνδυνος εμφάνισης της νόσου αφορά τους νομούς Εβρου και Αιτωλοακαρνανίας αλλά και ολόκληρη την Πελοπόννησο (πλην της Αρκαδίας).
Η επαγρύπνηση είναι μεγάλη (όσο μπορεί να είναι αφού τα εμπόδια δεν λείπουν) δεδομένου ότι, σύμφωνα με τους ειδικούς, η καταγραφή εγχώριων κρουσμάτων ελονοσίας κάθε έτος τα τελευταία τέσσερα έτη υποδεικνύει πως το ενδεχόμενο τοπικής μετάδοσης και επανεγκατάστασης της νόσου σε ευάλωτες περιοχές της χώρας είναι υπαρκτό. «Και αυτό διότι υπάρχει αφενός ο κατάλληλος διαβιβαστής – δηλαδή κουνούπια του γένους Anopheles – και αφετέρου ασθενείς με ελονοσία, κυρίως νεοεισερχόμενοι μετανάστες από χώρες στις οποίες ενδημεί η νόσος, που διαμένουν και εργάζονται στην Ελλάδα» σημειώνει στο «Βήμα» ο λοιμωξιολόγος του ΚΕΕΛΠΝΟ, επίκουρος καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Σ. Τσιόδρας και προσθέτει: «Οταν μιλούμε για πιθανή επανεγκατάσταση της νόσου, αυτή δεν βρίσκεται μακριά. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) ένδειξη επανεγκατάστασης θα αποτελεί τυχόν εφετινή εμφάνιση μόλις τριών νέων κρουσμάτων ελονοσίας με ενδείξεις τοπικής μετάδοσης της νόσου στον «πληγέντα» περισσότερο από όλες τις περιοχές Δήμο Ευρώτα Λακωνίας».

Μετανάστες και ψεκασμοί, τα δύο μέτωπα
Ελονοσία και πάλι… ελληνική, με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται για την υγεία του πληθυσμού αλλά και τον τουρισμό μας; Μια τέτοια πιθανότητα δεν αποκλείει μιλώντας στο «Βήμα» η πρόεδρος του ΚΕΕΛΠΝΟ κυρία Τζένη Κουρέα-Κρεμαστινού: «Το είδος της ελονοσίας που εμφανίζεται στη χώρα εξαιτίας του P.vivax έχει μια ύπουλη μορφή η οποία βρίσκεται εν υπνώσει στον οργανισμό και δεν ανιχνεύεται εύκολα (υπνοζωίτης) – έτσι ένας μετανάστης μπορεί να εισέλθει στη χώρα τελείως ασυμπτωματικός. Η παρουσία ασθενών-μεταναστών με την ενεργοποίηση τής εν υπνώσει νόσου κατά τη διάρκεια παραμονής τους στην Ελλάδα οδηγεί στην εξάπλωση της ελονοσίας στον γηγενή πληθυσμό εφόσον τα κουνούπια τσιμπούν ανεξαρτήτως χρώματος ή φυλής. Το ΚΕΕΛΠΝΟ έχει επιδοθεί σε έναν τεράστιο αγώνα καταπολέμησης της νόσου με ειδικά προγράμματα επιτήρησης και θεραπείας τόσο των εν υπνώσει όσο και των ενεργών μορφών της. Επίσης εκτελεί μια τεράστια εκπαιδευτική προσπάθεια για την προληπτική αντιμετώπιση των κουνουπιών σε επίπεδο γενικού πληθυσμού με τη βοήθεια μη κυβερνητικών οργανώσεων (Γιατροί Χωρίς Σύνορα) αλλά και των τοπικών αρχών οι οποίες είναι και οι αρμόδιες για την καταπολέμηση των ανωφελών κουνουπιών με ψεκασμούς. Δυστυχώς με μειωμένη χρηματοδότηση η μοίρα των προγραμμάτων αυτών είναι προδιαγεγραμμένη και υπάρχει άμεσος κίνδυνος επανεγκατάστασης της νόσου σε εθνικό επίπεδο, γεγονός που θα έχει καταστροφικές συνέπειες τόσο για τους πληθυσμούς των ενδημικών περιοχών όσο και για τη χώρα γενικότερα».

Η πρόεδρος του ΚΕΕΛΠΝΟ κάνει λόγο για άμεσο πλήγμα στον τουρισμό: «Τη στιγμή που ήδη το αντίστοιχο Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ έχει εκδώσει ταξιδιωτική οδηγία για την περιοχή της Λακωνίας, απαιτείται εγρήγορση και ετοιμότητα από όλους. Η ελονοσία δεν είναι απλά προ των πυλών, είναι εδώ. Αν δεν κινητοποιηθεί όλος ο κρατικός μηχανισμός και ιδιαίτερα οι περιφέρειες με τα προγράμματα καταπολέμησης κουνουπιών, οι υπηρεσίες υγείας με την έγκαιρη ανίχνευση και θεραπεία κρουσμάτων και η συνεχής απρόσκοπτη χρηματοδοτούμενη λειτουργία των προγραμμάτων του ΚΕΕΛΠΝΟ (όπως οι εντομολογικές μελέτες σε συνεργασία με την Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας, το πρόγραμμα ενεργού επιτήρησης και μαζικής θεραπείας μεταναστών στη Λακωνία και οι εκπαιδευτικές προσπάθειες σε τοπικό επίπεδο) φοβάμαι πως η χώρα μας θα μπει στον χάρτη του ΠΟΥ με τις ενδημικές περιοχές».

Οσο για τους ψεκασμούς, αυτοί, όπως είδατε, αποτελούν ευθύνη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και έχουν ήδη, σύμφωνα με τα στοιχεία, αργήσει πολύ. Κατά το υπουργείο Υγείας η διαδικασία των ψεκασμών θα έπρεπε να έχει ξεκινήσει από τα μέσα Μαρτίου και να έχει ολοκληρωθεί ως τα τέλη Απριλίου προκειμένου να εξοντωθούν οι προνύμφες. Ωστόσο η σημαντική αυτή διαδικασία ξεκίνησε μόλις στα τέλη Μαΐου – και ενώ ζήσαμε έναν «ήρεμο» χειμώνα που έφερε νωρίτερα εφέτος τις ζέστες – εξαιτίας κυρίως της έλλειψης κονδυλίων στους δήμους αλλά και της γνωστής ελληνικής γραφειοκρατίας που δεν άφησε τους σχετικούς διαγωνισμούς να ολοκληρωθούν στην ώρα τους ώστε να αναδειχθεί εκείνος που θα αναλάμβανε εγκαίρως τους ψεκασμούς. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι αρμόδιες αρχές επιδίδονται σε έναν αγώνα δρόμου, στον οποίον όμως όταν (και αν) φθάσουν στη γραμμή τερματισμού ίσως να είναι αργά.Ευτυχώς πάντως, στην «κόκκινη» περιοχή του Ευρώτα Λακωνίας οι τοπικές αρχές έχουν προχωρήσει περισσότερο τις διαδικασίες.
Τηλέφωνα άμεσης ανάγκης
Το ΚΕΕΛΠΝΟ δίνει τη δυνατότητα τηλεφωνικής κλήσης σε 24ωρη βάση σε οποιονδήποτε παρουσιάσει συμπτώματα ύποπτα για ελονοσία στα τηλέφωνα 210-5212000 και 210-5212054. Αχρείαστα βέβαια να είναι, αλλά όπως όλα (δυστυχώς) μαρτυρούν, πιθανότατα θα φανούν απαραίτητα…
11 συστάσεις για όλους
Το ΚΕΕΛΠΝΟ υπογραμμίζει σε ανακοίνωσή του που εξεδόθη την περασμένη εβδομάδα ότι η ατομική προστασία είναι πολύ σημαντική ώστε να μην κάνει την «επίσκεψή» της σε κανένα σπίτι η ελονοσία. Ο 11λογος είναι:
1. Ενδυση με κατάλληλα ρούχα που καλύπτουν όσο περισσότερο γίνεται το σώμα.
2. Συχνά ντους για την απομάκρυνση του ιδρώτα.
3. Χρήση εντομοαπωθητικών σε ακάλυπτο δέρμα και επάνω από τα ρούχα.
4. Χρήση αντικουνουπικών πλεγμάτων (σήτες) σε πόρτες και παράθυρα.
5. Χρήση κουνουπιέρας, ειδικά για βρέφη και εγκύους.
6. Χρήση εντομοκτόνων αέρος.
7. Χρήση ανεμιστήρων ή κλιματιστικών που απομακρύνουν τα κουνούπια.
8. Τοποθέτηση λαμπτήρων κίτρινου χρώματος στους εξωτερικούς χώρους.
9. Κούρεμα γρασιδιού κατά τις πρωινές ώρες.
10. Πότισμα κήπου κατά τις πρωινές ώρες.
11. Απομάκρυνση του στάσιμου νερού από όλες τις πιθανές εστίες όπως π.χ. οι γλάστρες.
Πώς μεταδίδεται
Τα «ένοχα» κουνούπια

Τα κουνούπια, και συγκεκριμένα διαφορετικά είδη των ανωφελών, αποτελούν τη μία από τις δύο βασικές παραμέτρους στη μετάδοση της ελονοσίας (η άλλη είναι η ύπαρξη ατόμου μολυσμένου με το πλασμώδιο της ελονοσίας). Υπάρχουν πολλά «μέλη» στην κατηγορία των ανωφελών και ορισμένα μόνο από αυτά ενοχοποιούνται για τη μετάδοση.
Στην Ελλάδα, όπως εξηγεί στο «Βήμα» ο καθηγητής της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας (ΕΣΔΥ) κ. Ν. Βακάλης, «τα «μέλη» αυτά είναι το Anopheles sacharovi, το Anopheles superpictus και το Anopheles maculipenis. Υπάρχουν και άλλα για τα οποία υπάρχει υποψία ότι ίσως είναι δυνητικοί διαβιβαστές πλασμωδίων όπως το Anopheles hyrcanus και Anopheles claviger, χωρίς όμως να έχει υπάρξει μέχρι τώρα επιβεβαίωση». Τα είδη των ανωφελών κουνουπιών υπάρχουν με διαφορετική συχνότητα, σχεδόν σε όλα τα μέρη της Ελλάδας – ανάλογα με τις συνθήκες του περιβάλλοντος που επιτρέπουν την ανάπτυξη του εκάστοτε είδους. Στη χώρα μας, αναφέρει ο καθηγητής, τέτοιες εστίες ανάπτυξης είναι τα παρόχθια ποταμών ή λιμνών, τα αρδευτικά ή αποστραγγιστικά κανάλια, οι ορυζοκαλλιέργειες, κοιλότητες παραθαλάσσιων βράχων, δεξαμενές και κάθε υδάτινη συλλογή στο οικιακό ή περι-οικιακό περιβάλλον. Πώς όμως επιτελούν το επικίνδυνο έργο τους τα… αιμοβόρα κουνούπια; «Τα ανωφελή δραστηριοποιούνται τη νύχτα και από αυτά μόνο τα θηλυκά απομυζούν αίμα. Διακρίνονται επίσης σε εξώφιλα ή ενδόφιλα ανάλογα με τη συνήθειά τους να αναπαύονται στην ύπαιθρο ή σε οικήματα. Από τα 4 στάδια της ανάπτυξής τους τα 3 ανώριμα είναι στο νερό. Αυτά ολοκληρώνονται σε περίπου 10-12 μέρες και ο χρόνος αυτός επηρεάζεται από τις κλιματολογικές συνθήκες. Τα θηλυκά ενήλικα ζουν 2-3 εβδομάδες (και εδώ ο χρόνος επηρεάζεται από τη θερμοκρασία και την υγρασία)».
Το πλασμώδιο έχει έναν άκρως περίπλοκο κύκλο ζωής: τα κουνούπια τρώνε τα γαμετοκύτταρα του παρασίτου τα οποία υπάρχουν στο αίμα των ανθρώπων. Οταν αυτά βρεθούν στο εσωτερικό των θηλυκών εντόμων, συντήκονται και δημιουργούν μορφές οι οποίες ονομάζονται ωοκύστεις στο γαστρεντερικό σύστημα των θηλυκών κουνουπιών. Οι ωοκύστεις απελευθερώνουν σπόρια τα οποία ονομάζονται σποροζωίτες. Αυτά μεταφέρονται στους σιελογόνους αδένες των κουνουπιών και από εκεί στην αιματική κυκλοφορία των ανθρώπων που υφίστανται τα τσιμπήματα των εντόμων.

Πηγή: Μαρία Τσερώνη /ΚΕΕΛΠΝΟ

Διάγνωση και θεραπεία
Στην Ελλάδα το κύριο «ένοχο» για την ελονοσία παράσιτο είναι το Plasmodium vivax, το οποίο, όπως αναφέρει στο Βήμα ο λοιμωξιολόγος του ΚΕΕΛΠΝΟ, επίκουρος καθηγητής της Ιατρικής Σχολής Αθηνών κ. Σ. Τσιόδρας, ευτυχώς δεν προκαλεί τόσο σοβαρή νόσο όσο το κυρίως αφρικανικό Plasmodium falciparum. Η ελονοσία εκδηλώνεται στον άνθρωπο με πυρετό, αναιμία, σπληνομεγαλία, πτώση των αιμοπεταλίων και κάποιες φορές ίκτερο. Ωστόσο, σύμφωνα με τον ειδικό «σε πολλά κρούσματα η κλινική εικόνα είναι ασαφής, εμφανίζεται πυρετός και ναυτία, συμπτώματα που μοιάζουν με εκείνα του κοινού κρυολογήματος». Μάλιστα, στον «άμαθο» οργανισμό των Ελλήνων η κλινική εικόνα είναι συχνά πιο βαριά σε σύγκριση με τους μετανάστες και αυτό διότι στους αλλοδαπούς που έχουν προσβληθεί και έχουν εμφανίσει αρκετές φορές υποτροπές, ο οργανισμός αναπτύσσει κάποιου είδους ανοσία με αποτέλεσμα η κλινική εικόνα να είναι άτυπη.

Ο καθηγητής στο Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας κ. Χ. Χατζηχριστοδούλου που έχει τον συντονισμό σχετικού προγράμματος μελέτης της ελονοσίας και του ιού του Δυτικού Νείλου δηλώνει πως σε έλεγχο αντισωμάτων φάνηκε ότι το 68% των μεταναστών στη Λακωνία ήταν θετικό σε αντισώματα για το παράσιτο. «Ετσι εφέτος για πρώτη φορά αποφασίστηκε η χορήγηση θεραπείας και σε αυτά τα άτομα έτσι ώστε να ‘εκριζωθεί’ το παράσιτο και στις περιπτώσεις που βρίσκεται σε ύπνωση στον οργανισμό, ενώ μέχρι πέρυσι εκπονούσαμε πρόγραμμα ενεργού επιτήρησης της νόσου, γεγονός που σημαίνει ότι χορηγούσαμε θεραπεία μόνο σε άτομα που εμφάνιζαν συμπτώματα ελονοσίας αλλά και στον περίγυρό τους που παρουσίαζε κάποιες εκδηλώσεις της νόσου, μετά από κατάλληλο έλεγχο» διευκρινίζει ο κ.Χατζηχριστοδούλου. Σημειώνεται ότι τις προσπάθειες στη Λακωνία συντονίζει ομάδα του ΚΕΕΛΠΝΟ της οποίας ηγείται η νοσηλεύτρια κυρία Μαρία Τσερώνη.
Η διάγνωση της ελονοσίας γίνεται με ειδική εξέταση στο αίμα του ύποπτου κρούσματος – λαμβάνεται επίχρισμα του περιφερικού αίματος και το παράσιτο εντοπίζεται στα ερυθρά αιμοσφαίρια: τα αποτελέσματα αυτής της εξέτασης εξάγονται μέσα σε αρκετές ώρες, αλλά την ίδια ημέρα. Ωστόσο πλέον υφίσταται και ένα ταχύ διαγνωστικό τεστ (rapid test) με λήψη αίματος το οποίο χρησιμοποιεί και το ΚΕΕΛΠΝΟ στις εξορμήσεις του στις περιοχές «υψηλού κινδύνου» – η εξέταση αυτή δίνει αποτελέσματα μέσα σε λίγα λεπτά και έχει ακρίβεια που ξεπερνά το 90%.
Σε ό,τι αφορά τη θεραπεία, υπάρχουν φάρμακα που μπορούν να καταπολεμήσουν την ασθένεια. Οι ασθενείς λαμβάνουν επί 48 ώρες ένα φάρμακο για την ενεργό μορφή της νόσου και επί δύο εβδομάδες για την εν υπνώσει μορφή της. Σημειώνεται πως η συγκεκριμένη θεραπεία (που είναι και η μοναδική παγκοσμίως καθώς δεν υπάρχει άλλο αντίστοιχο φάρμακο) δεν πρέπει να χορηγείται σε άτομα με την πιο συχνή ενζυμοπάθεια που αφορά έλλειψη του ενζύμου G6PD και ονομάζεται κυαμισμός – τα άτομα με κυαμισμό εμφανίζουν αιμολυτική αναιμία αν καταναλώσουν κουκιά ή έλθουν σε επαφή με συγκεκριμένες χημικές ουσίες όπως η ναφθαλίνη. Ετσι σε όλα τα άτομα που αναμένεται να λάβουν τη θεραπεία γίνεται προηγουμένως έλεγχος για πιθανή έλλειψη του ενζύμου. Η κινίνη συνεχίζει να χορηγείται σε κάποιες βαριές περιπτώσεις ελονοσίας ενώ στη χώρα μας υπάρχει και ένα νέο φάρμακο, η αρτεμισίνη και τα παράγωγά της που παρασκευάζεται στην Κίνα – παρότι έχει δώσει πολύ καλά αποτελέσματα, δυστυχώς στην Απω Ανατολή αρχίζει να εμφανίζεται ανθεκτικότητα στο φάρμακο, τονίζουν οι ειδικοί.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Science
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk