Η γυναίκα που σκότωσε τον Ηρακλή

Υποδύεται τη Διηάνειρα στις «Τραχίνιες», την τραγωδία του Σοφοκλή που θα ανεβεί τον Αύγουστο στην Επίδαυρο. Η Αννα Μάσχα αναφέρεται σε πρώτο πρόσωπο σε αυτή την πρώτη ουσιαστική εμπειρία της στο αρχαίο δράμα.

Υποδύεται τη Διηάνειρα στις «Τραχίνιες», την τραγωδία του Σοφοκλή που θα ανεβεί τον Αύγουστο στην Επίδαυρο. Η Αννα Μάσχα αναφέρεται σε πρώτο πρόσωπο σε αυτή την πρώτη ουσιαστική εμπειρία της στο αρχαίο δράμα.

«Δεν ήξερα την τραγωδία ούτε την ηρωίδα. Ηξερα τον μύθο και τα πρόσωπα. Μπαίνω λοιπόν σε έναν χώρο που μου είναι άγνωστος. Οχι, δεν είναι το είδος που φοβάμαι, δεν φοβάμαι την αρχαία τραγωδία, την οποία άλλωστε αντιμετωπίζω με σεβασμό. Διαθέτει ένα υλικό το οποίο δεν είναι εύκολο να προσεγγίσεις αλλά σου επιτρέπει να κινηθείς. Το αρχαίο δράμα διαθέτει υπόβαθρο και ένα υλικό πρωτόγονο, αρχετυπικό, αρχέγονο. Καταπιάνεσαι μαζί του με στόχο το αποτέλεσμα.

Για μένα το μεγάλο θέμα είναι η Επίδαυρος, το αρχαίο θέατρο. Απαιτεί δύναμη και δεξιότητες. Απαιτεί ένα μεγάλωμα… Δεν ανήκω σε εκείνους που απαξιώνουν τη σημασία του συγκεκριμένου θεάτρου. Ακούω με προσοχή τους άλλους, εκείνους που μου θυμίζουν ότι η Επίδαυρος είναι φιλική προς τον άνθρωπο, είναι σύμμαχός του. Δεν έχεις να πολεμήσεις τον χώρο. Εχεις απλώς να μάθεις τους κανόνες, να τους τηρήσεις, να τους σεβαστείς και να τους ακολουθήσεις.

Είναι νωρίς ακόμη, έχουμε δύο μήνες μπροστά μας, οπότε δεν έχω, δεν έχουμε καταλήξει για την παράσταση. Είμαι, είμαστε ακόμη στη διαδρομή. Ωστόσο η αίσθησή μου όταν το πρωτοδιάβασα με πήγε κατευθείαν σε ένα δράμα μεγάλων διαστάσεων, που θα μπορούσε όμως να παιχτεί και σε ένα σαλόνι. Επειδή είναι πιο κοντά στα ανθρώπινα, παρά το γεγονός ότι λέγονται μέσα ιστορίες για θεούς και θεότητες. Στην αρχή λοιπόν σκεφτόμουν ότι αυτό που διακυβεύεται είναι ένα δράμα. Τώρα έχω μετακινηθεί από αυτή την πρώτη εντύπωση και λέω ότι διακυβεύονται πιο μεγάλα πράγματα: η τραγωδία δείχνει τις τερατώδεις διαστάσεις του θέματος, ενώ η σύνδεσή του με το άλλο, το ξένο, το άγνωστο είναι ισχυρή. Είναι πάνω από δράμα.

Η Διηάνειρα είναι μια γυναίκα που δεν βλέπει πολύ συχνά τον άντρα της. Είναι μόνη, ξένη σε έναν ξένο τόπο. Και όταν εκείνος γυρίζει, φέρνει μαζί και την ερωμένη του. Ετυμολογικά Διηάνειρα σημαίνει «αυτή που καταστρέφει τους άνδρες με δόλο, επίτηδες». Στις «Τραχίνιες» ο Σοφοκλής το αλλάζει: εκείνη θέλει να τον ξανακερδίσει εύκολα και με επικίνδυνα μέσα, με μάγια και ξόρκια, όχι να του κάνει κακό, αλλά δύσκολα προχωρεί στη δράση. Είναι πιστή στον Ηρακλή αλλά ζητάει συνεχώς βοήθεια. Είναι αδύναμη και εύθραυστη. Κουβαλάει ένα βαρύ παρελθόν με μνηστήρες, τέρατα και βιασμούς. Ο,τι κάνει δεν το κάνει ούτε από δόλο ούτε από επιβουλή. Είναι και η μαντεία που στοιχειώνει το έργο, με αποτέλεσμα να γίνει η ίδια όργανο εναντίον του Ηρακλή.

Σταδιακά βαραίνει η Διηάνειρα, βλέπει τη ζήλια να ξυπνάει μέσα της. Ηταν μια κυρία. Τώρα, μετά την πράξη της, οδηγείται στην αυτοκτονία, που είναι και η αποκορύφωση της πορείας της. Και μάλιστα αυτοκτονεί με έναν εντελώς αντρικό τρόπο: σφάζεται με σπαθί. Κάνει την υπέρβαση… Δεν ξέρω πόσο μάνα είναι. Μοιάζει να έχει μια απόσταση από τα παιδιά της. Στην αυτοκτονία την οδηγεί το γεγονός ότι δεν υπάρχει πια ο Ηρακλής. Πάνω απ’ όλα είναι μια σύζυγος ερωτευμένη με τον άντρα της.

Αν και το έργο πραγματεύεται τον νόστο του Ηρακλή και το δράμα του γιου τους, Υλλου, η τραγωδία του Σοφοκλή δεν λέγεται ούτε «Ηρακλής» ούτε «Διηάνειρα». Λέγεται «Τραχίνιες». Είναι οι γυναίκες του Χορού, οι γυναίκες της Τραχίνας, στην ουσία κορίτσια στην εφηβεία τους. Ολο αυτό μοιάζει σαν μια μύησή τους στον κόσμο των ενήλικων γυναικών. Και το εκφράζει ο μάστορας του είδους Σοφοκλής, που χειρίζεται καλύτερα από όλους την τεχνική του μυστηρίου».
Οι χρησμοί επαληθεύονται


Γραμμένες τον 5ο π.Χ. αιώνα, οι «Τραχίνιες» διαδραματίζονται στην Τραχίνα, όπου η Διηάνειρα περιμένει την επιστροφή του Ηρακλή μαζί με τον γιο τους Υλλο. Μαθαίνοντας ότι μαζί του φέρνει και την Ιόλη, μια όμορφη βασιλοπούλα, αποφασίζει να τον ξανακερδίσει με το αίμα που της είχε δώσει ο Κένταυρος Νέσσος προτού πεθάνει για να το χρησιμοποιήσει ως ερωτικό φίλτρο. Το απλώνει σε ένα ρούχο και του το στέλνει. Δεν ξέρει όμως ότι το φίλτρο είχε μολυνθεί με το δηλητήριο της Λερναίας Υδρας και, αντί να κάνει τον Ηρακλή να την αγαπήσει πάλι, θα τον σκοτώσει.
Ο Υλλος επιστρέφει και της λέει ότι ο πατέρας του καταφθάνει ετοιμοθάνατος στην Τραχίνα. Εκείνη τότε οδηγείται στην αυτοκτονία. Ο Ηρακλής παραδίδεται στον θάνατο γνωρίζοντας πια ότι οι χρησμοί επαληθεύονται. Εργο που δεν παίζεται συχνά, οι «Τραχίνιες» μετρούν λίγα ανεβάσματα. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν οι παραστάσεις του Εθνικού Θεάτρου το 1970, σε σκηνοθεσία Αλέξη Σολομού, με την Ελένη Χατζηαργύρη και τον Βασίλη Κανάκη, του Αμφι-θεάτρου το 1993, από τον Σπύρο Ευαγγελάτο, με τη Λήδα Τασοπούλου και τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ, και του ΚΘΒΕ το 2004, σε σκηνοθεσία Βίκτωρα Αρδίττη, με τον Ακύλα Καραζήση και την Αννέζα Παπαδοπούλου.

πότε & πού:
«Τραχίνιες» του Σοφοκλή από το Εθνικό Θέατρο, σε απόδοση – σκηνοθεσία Θωμά Μοσχόπουλου, με τους Αννα Μάσχα, Αργύρη Ξάφη, Φιλαρέτη Κομνηνού, Θάνο Τοκάκη, Αννα Καλαϊτζίδου, Κώστα Μπερικόπουλο κ.ά. Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου, στις 9 και 10/8, στις 21.00.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτισμός
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk