Ζμπίγκνιου Μπρζεζίνσκι: Η Γερμανία δεν μπορεί να ηγεμονεύσει στην Ευρώπη

Για κάποιον που είναι 84 ετών, ο Ζμπίγκνιου Μπρζεζίνσκι εντυπωσιάζει με τη σχεδόν εφηβική ακμαιότητά του. Αποδεικνύεται άλλωστε αυτή από το γεγονός ότι συνεχίζει να γράφει ενδιαφέροντα βιβλία, όπως αυτό που εξέδωσε πέρυσι με τίτλο «Στρατηγικό όραμα: Η Αμερική και η κρίση της παγκόσμιας ισχύος».

Για κάποιον που είναι 84 ετών, ο Ζμπίγκνιου Μπρζεζίνσκι εντυπωσιάζει με τη σχεδόν εφηβική ακμαιότητά του. Αποδεικνύεται άλλωστε αυτή από το γεγονός ότι συνεχίζει να γράφει ενδιαφέροντα βιβλία, όπως αυτό που εξέδωσε πέρυσι με τίτλο «Στρατηγικό όραμα: Η Αμερική και η κρίση της παγκόσμιας ισχύος». Πάντα πληθωρικός, ο κ. Μπρζεζίνσκι, ένας από τους αρχιτέκτονες της αμερικανικής στρατηγικής κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, παραμένει ένας από τους πλέον περιζήτητους συμβούλους των υπουργών Εξωτερικών και των προέδρων των Ηνωμένων Πολιτειών. Και οι πληροφορίες λένε ότι ακόμη και ο Μπαράκ Ομπάμα έχει ζητήσει τις συμβουλές του.

Κατόπιν πολλών προσπαθειών, «Το Βήμα της Κυριακής» κατάφερε να εντοπίσει τον κ. Μπρζεζίνσκι μέσω του γραφείου που διατηρεί στο Center for Strategic and International Studies (CSIS), μία από τις κορυφαίες δεξαμενές σκέψης της Ουάσιγκτον. Ο χρόνος του, αν και πολύτιμος, δεν τον απέτρεψε από το να απαντήσει στις ερωτήσεις μας για μια σειρά θέματα. Και το πρώτο εξ αυτών δεν θα μπορούσε παρά να είναι τι ακριβώς προτείνει για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη θέση τους στον κόσμο σε μια περίοδο που είναι εμφανές ότι η υπερδύναμη προσπαθεί να περιορίσει το «γεωπολιτικό ίχνος» της έπειτα από μια δεκαετία πολέμων σε Αφγανιστάν και Ιράκ.


«Το κεντρικό σημείο της άποψής μου είναι ότι η εσωτερική ζωτικότητα των Ηνωμένων Πολιτειών συνδέεται στενά με τη θέση τους στον κόσμο»
λέει αποκλειστικά στο «Βήμα» ο άλλοτε σύμβουλος εθνικής ασφαλείας του προέδρου Τζίμι Κάρτερ. «Δεν θέλω να εξειδικεύσω περισσότερο επί του σημείου αυτού διότι μου μοιάζει τόσο ξεκάθαρο. Αν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι ισχυρές οικονομικά» μας εξηγεί «δεν θα διαθέτουν τους πόρους να ακολουθήσουν μια ουσιαστική παγκόσμια πολιτική. Την ίδια στιγμή δεν πιστεύω ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να παύσουν την ενασχόλησή τους με τις παγκόσμιες υποθέσεις περιμένοντας κάποιο είδος εσωτερικής ανάκαμψης. Αυτές οι δύο διαστάσεις είναι αλληλοσυνδεόμενες».
Σύμφωνα με τα όσα αναλύει στο τελευταίο βιβλίο του ο κ. Μπρζεζίνσκι, η μορφή του κόσμου τα επόμενα χρόνια θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την έκταση της αμερικανικής ισχύος. Ωστόσο, δεν τρέφει αυταπάτες περί της γεωπολιτικής παρακμής των ΗΠΑ. «Το παγκόσμιο σύστημα σήμερα είναι υπερβολικά πολύπλοκο ώστε να κυριαρχήσει επ’ αυτού μία ηγεμονική δύναμη. Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι σαφώς η «πρώτη δύναμη μεταξύ ίσων» (primus inter pares). Τι σημαίνει αυτό όμως; Κατά την άποψή μου, σημαίνει ότι είναι απαραίτητο να διαχειριστεί έξυπνα τη σχέση της με τις υπόλοιπες δυνάμεις και ειδικά με την Κίνα» τονίζει.
Ο ίδιος άλλωστε έχει επανειλημμένως υποστηρίξει την ανάγκη για ένα G2, δηλαδή για ένα κοινό σχήμα ΗΠΑ – Κίνας, με σκοπό την καλύτερη διαχείριση των παγκοσμίων υποθέσεων. «Αναμφισβήτητα» σημειώνει «υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ή μπορεί να έχουν αποκλίνοντα συμφέροντα. Αυτό καθιστά ακόμη πιο σημαντικό για τις δύο χώρες να έχουν συχνές διαβουλεύσεις. Παράλληλα αυτό που πρέπει να καθοδηγεί τη σκέψη τους είναι η κοινή αντίληψη πως μια μεταξύ τους σύγκρουση θα ήταν αμοιβαία καταστροφική».
Και με την Ευρώπη τι θα γίνει; Θα μπορέσει η Ευρωπαϊκή Ενωση (ΕΕ), με μια Γερμανία πλέον πανίσχυρη, να εξέλθει δυνατότερη από την κρίση; «Είμαι ακόμη αισιόδοξος, αν και την ίδια στιγμή βαθιά ανήσυχος. Δεν πιστεύω ότι η Γερμανία έχει την ικανότητα να γίνει η ηγεμονική δύναμη της Ευρώπης. Αναμφίβολα όμως είναι η πλέον σημαντική χώρα στην Ευρώπη και η ενεργός συμμετοχή της, όπως και η άσκηση κάποιου είδους ηγεσίας, είναι απαραίτητες για την Ευρωπαϊκή Ενωση» τονίζει. «Ωστόσο αυτή η ηγεσία θα πρέπει να καθοδηγείται από μια ευρύτερη αντίληψη περί των ευρωπαϊκών συμφερόντων» προσθέτει.
Οσο για το ΝΑΤΟ, για τον ρόλο του οποίου πολλοί πλέον έχουν αρχίσει να αμφιβάλλουν, δεδομένης και της αδυναμίας πολλών ευρωπαϊκών κρατών να συνεισφέρουν οικονομικά, είναι κάθετος: «Το ΝΑΤΟ παραμένει απαραίτητο για τη σταθερότητα στην Ευρώπη. Και ας μην ξεχνάμε ότι χωρίς σταθερότητα στην Ευρώπη δεν μπορεί να υπάρξει παγκόσμια σταθερότητα».
Από τη συζήτηση με έναν από τους κορυφαίους διανοητές διεθνών σχέσεων του 20ού αιώνα δεν θα μπορούσε να λείπει μία ερώτηση για τον μελλοντικό ρόλο της Τουρκίας. Στα βιβλία του – και ιδιαίτερα στο τελευταίο – ο κ. Μπρζεζίνσκι αφιερώνει ένα σημαντικό κομμάτι στο κατά πόσον η Τουρκία θα μπορούσε να προσφέρει μια αναζωογονητική πνοή σε αυτό που έχουμε συνηθίσει να αποκαλούμε «Δύση». Ο ίδιος διαχωρίζει μάλιστα τον πιθανό ρόλο της Τουρκίας από εκείνον μιας άλλης σημαντικής χώρας που γειτνιάζει με την Ευρώπη, δηλαδή της Ρωσίας, η οποία εξακολουθεί να αναπολεί το χαμένο διεθνές status της.

«Η Τουρκία»
λέει «θα μπορούσε να είναι ένας αξιόπιστος εταίρος της Δύσης. Αυτό προϋποθέτει όμως ότι η Δύση θα της συμπεριφερθεί σαν να είναι και εκείνη ένας αξιόπιστος εταίρος, με τον όρο εταιρική σχέση να πάψει να αποτελεί απλώς σύνθημα». Καθώς όμως η Αγκυρα μοιάζει να έχει δική της ατζέντα στη Μέση Ανατολή και στον αραβικό κόσμο, θα μπορούσε ο άξονας Ισραήλ – Κύπρου – Ελλάδας να παίξει σταθεροποιητικό ρόλο στην ευρύτερη περιοχή μας. Κατά τον κ. Μπρζεζίνσκι, όχι. «Αμφιβάλλω ότι ένας άξονας Ισραήλ – Κύπρου – Ελλάδας θα μπορούσε να είναι άξονας σταθερότητας. Καμία από τις τρεις αυτές χώρες δεν είναι ικανή να δημιουργήσει γενικότερο περιβάλλον σταθερότητας τόσο στην Ανατολική Μεσόγειο όσο και στη Μέση Ανατολή» καταλήγει.

Λάθος υπολογισμοί
Οι ΗΠΑ βιάστηκαν στη Συρία

Επειτα από τόσα χρόνια εμπειρίας ο κ. Μπρζεζίνσκι δεν διστάζει να ασκήσει σαφή κριτική στην αμερικανική πολιτική στο Συριακό. Λέει ουσιαστικά ότι η κυβέρνηση Ομπάμα εγκλωβίστηκε στην πολιτική πτώσης του Ασαντ και δεν εκτίμησε σωστά την ανθεκτικότητα του καθεστώτος και τις συνθήκες. «Πιστεύω» εξηγεί «ότι η πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών στη Συρία είναι ασαφής και όχι παραγωγική. Ηταν υπερβολικά βιαστική όταν αποφάσισε στα τέλη του 2011 ποια θα έπρεπε να είναι η έκβαση της συριακής κρίσης χωρίς προηγουμένως να έχει κάνει το απαραίτητο «διάβασμα» (homework) και να προετοιμάσει μια ουσιαστική πολιτική που θα είχε την υποστήριξη της διεθνούς κοινότητας».
Τα προβλήματα δεν εντοπίζονται φυσικά μόνο στη Συρία. Υπάρχει και το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. «Εκτιμώ ότι ένας μεγάλος συμβιβασμός μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης θα ήταν ιδιαίτερα επιθυμητός. Αυτό θα ίσχυε τόσο για τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και για το Ιράν. Και δεν χρειάζεται να σας επισημάνω τις πιθανές περιφερειακές επιπτώσεις από την απουσία ενός τέτοιου συμβιβασμού, είναι ξεκάθαρες» μας λέει.
Πρόσφατα, άλλωστε, με άρθρο του στην «Washington Post», ο κ. Μπρζεζίνσκι έθεσε μια σειρά σοβαρότατα ερωτήματα σε όσους αβασάνιστα μιλούν για την αναγκαιότητα ανάληψης στρατιωτικής δράσης εναντίον του Ιράν, που αφορούν, μεταξύ άλλων, την αποτελεσματικότητα ενός στρατιωτικού πλήγματος αλλά επίσης και το κατά πόσον η Τεχεράνη θα αποφάσιζε να επιτεθεί με ατομικά όπλα στο Ισραήλ προτού η ίδια διασφαλίσει ότι θα μπορέσει να ανταπαντήσει σε ενδεχόμενο πλήγμα του Τελ Αβίβ εναντίον της (από τη στιγμή μάλιστα που θεωρείται ευρέως παραδεκτό ότι το Ισραήλ διαθέτει περίπου 100 πυρηνικές κεφαλές).

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτική
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk