Τζιανκάρλο ντελ Μόνακο: Η Κάλλας δεν είχε αίσθηση του μέτρου

Ο Τζιανκάρλο ντελ Μόνακο θυμάται καλά εκείνο το τηλεφώνημα που έλαβε κάποτε στη Ρώμη. Μια γυναικεία φωνή ζητούσε τον πατέρα του, τον θρυλικό τενόρο Μάριο ντελ Μόνακο. «Μπαμπά, είναι για σένα» του είπε, και όταν εκείνος πήρε το ακουστικό, ο γιος του τον άκουσε να ρωτά απορημένος: «Η Μαρία; Ποια Μαρία;». Την επόμενη στιγμή, σε μια έκρηξη ταμπεραμέντου, η Κάλλας διαμαρτυρόταν με ένταση στον φίλο και συμπρωταγωνιστή της επειδή δεν την αναγνώρισε αμέσως.

Ο Τζιανκάρλο ντελ Μόνακο θυμάται καλά εκείνο το τηλεφώνημα που έλαβε κάποτε στη Ρώμη. Μια γυναικεία φωνή ζητούσε τον πατέρα του, τον θρυλικό τενόρο Μάριο ντελ Μόνακο. «Μπαμπά, είναι για σένα» του είπε, και όταν εκείνος πήρε το ακουστικό, ο γιος του τον άκουσε να ρωτά απορημένος: «Η Μαρία; Ποια Μαρία;». Την επόμενη στιγμή, σε μια έκρηξη ταμπεραμέντου, η Κάλλας διαμαρτυρόταν με ένταση στον φίλο και συμπρωταγωνιστή της επειδή δεν την αναγνώρισε αμέσως.
Είναι άδηλο αν ο ιταλός σκηνοθέτης θα εντάξει το παραπάνω περιστατικό στη διάλεξη με θέμα τον πατέρα του, που δίνει σήμερα στο θέατρο Ολύμπια, ανάμεσα στις πρόβες για το νέο ανέβασμα της όπερας «Μανόν Λεσκό» του Πουτσίνι, με την οποία ανοίγει η εφετινή σεζόν της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Το σίγουρο είναι ότι η εν λόγω διάλεξη – η οποία πραγματοποιείται δύο ημέρες πριν από τη συμπλήρωση 30 χρόνων από τον θάνατο του Μάριο ντελ Μόνακο, στις 16 Οκτωβρίου 1982 – δεν θα περιοριστεί αποκλειστικά στον θρυλικό τενόρο, αλλά θα επιχειρήσει να «φωτίσει» ολόκληρη την εποχή του.
«Είναι κάτι που συνηθίζω» εξηγεί ο Τζιανκάρλο ντελ Μόνακο. «Σε κάθε θέατρο όπου σκηνοθετώ, προσφέρω και μια διάλεξη πάνω στην ανεπανάληπτη εκείνη εποχή των μεγάλων λυρικών φωνών της μεταπολεμικής περιόδου. Ο πατέρας μου ήταν ο μεγαλύτερος σε ηλικία εκείνης της γενιάς. Είχε γεννηθεί το 1915. Ολοι οι υπόλοιποι, ο Ντι Στέφανο, ο Κορέλι, η Κάλλας, η Σιμιονάτο, ήταν νεότεροι. Ηταν μια περίοδος που δεν έβγαλε μόνο σπουδαίους τραγουδιστές, αλλά και μεγάλους μαέστρους. Τον Κάραγιαν, τον Μητρόπουλο… Ο πατέρας μου ήταν ο αγαπημένος τενόρος του Μητρόπουλου. Είχαν κάνει μαζί πολλές μεγάλες παραγωγές: τη «Δύναμη του πεπρωμένου» στον Μουσικό Φλωρεντινό Μάιο, τον «Ερνάνη» στη Φλωρεντία και στη Νέα Υόρκη, την «Κάρμεν» στη Μετροπόλιταν…».
Ωστόσο και ο ίδιος ο 69χρονος Τζιανκάρλο ντελ Μόνακο συνεργάστηκε επανειλημμένως με τον διάσημο πατέρα του. Μαζί του έκανε το ντεμπούτο του το 1965, ενώ δούλεψαν αρκετές φορές οι δυο τους, ως το 1973. «Η μητέρα μου και εγώ ήμασταν οι βασικοί σύμβουλοί του» λέει. Μιλάει με φανερή λατρεία για τον «μπαμπά», όπως τον αποκαλεί τις περισσότερες φορές στη διάρκεια της συζήτησης. Τον περιγράφει ως έναν άνθρωπο «ανοιχτό» ο οποίος αγαπούσε την τέχνη βαθιά και ειλικρινά.
Η Μαρία, ο πατέρας μου και ο Μενεγκίνι
Ο Ντελ Μόνακο αναγνωρίζει ότι ο πατέρας του τον επηρέασε ιδιαίτερα. Από νωρίς του μιλούσε για τα προβλήματα του τραγουδιού, της ερμηνείας γενικότερα. «Ημουν γενετικώς προγραμματισμένος» λέει με χιούμορ ο σκηνοθέτης, ο οποίος το 2015 συμπληρώνει 50 χρόνια καριέρας: δουλειές του έχουν παρουσιαστεί, μεταξύ άλλων, στη Σκάλα του Μιλάνου, στις Οπερες της Βιέννης, του Παρισιού, του Βερολίνου, ενώ έχει διατελέσει και διευθυντής σημαντικών θεάτρων και φεστιβάλ.
Μέσω του πατέρα του εξάλλου γνώρισε προσωπικά τις μεγαλύτερες φωνές εκείνης της εποχής. Ιδιαίτερα εστιάζει στη Μαρία Κάλλας, με την οποία, όπως λέει, ο Μάριο ντελ Μόνακο είχε μια σχέση φιλική αλλά και ανταγωνιστική. «Ο περισσότερος κόσμος πιστεύει ότι ο σημαντικότερος συμπρωταγωνιστής της Κάλλας ήταν ο Ντι Στέφανο» λέει. «Στη δισκογραφία ναι, αλλά στη σκηνή όχι. Είχαν κάνει δύο-τρία πράγματα μαζί, αλλά τις πραγματικά σημαντικές παραγωγές τις είχε κάνει με τον πατέρα μου. Κατ’ αρχάς, δίπλα του είχε ντεμπουτάρει σε όλα τα μεγάλα θέατρα. Στη Σκάλα με την «Αΐντα», στη Μετροπόλιταν, στο Μεξικό… Με τον πατέρα μου είχε κάνει και τον μοναδικό «Αντρέα Σενιέ» της καριέρας της».
Ο σκηνοθέτης περιγράφει την ντίβα ως μια προσωπικότητα η οποία «κάποιες φορές μπορούσε να γίνει αντιπαθητική. Για εσάς τους Ελληνες είναι δύσκολο να το παραδεχθείτε», αναγνωρίζει, όμως κατά την προσωπική του αίσθηση η Κάλλας ήταν «πολύ επιθετική και δεν είχε αίσθηση του μέτρου, ούτε στη ζωή ούτε στην τέχνη».
Για τον Τζιανκάρλο ντελ Μόνακο σε δύο ανθρώπους οφείλει η Κάλλας τον μύθο της. Στον αρχιμουσικό Τούλιο Σεραφίν και στον σύζυγό της Τζιοβάνι Μπατίστα Μενεγκίνι, από τον οποίο, ως γνωστόν, χώρισε προκειμένου να ζήσει τον έρωτά της με τον Αριστοτέλη Ωνάση.
«Οταν η Κάλλας απαρνήθηκε το επώνυμο Μενεγκίνι, έπαψε πλέον να είναι η σπουδαία καλλιτέχνις και έγινε μια γυναίκα των κοσμικών σαλονιών» υποστηρίζει. «Ο Μενεγκίνι έκανε τα πάντα για τη Μαρία. Την ανακάλυψε όταν ήταν ακόμη μια κοπέλα υπέρβαρη και άσχημη, τη σύστησε στους σωστούς κύκλους, της δίδαξε ηθικές αξίες, της πρόσφερε απλόχερα αγάπη και στοργή, τα οποία της είχαν λείψει από την οικογένειά της. Τον γνώριζα πολύ καλά και μπορώ να σας πω ότι ακόμη και στα βαθιά του γεράματα, λίγο προτού πεθάνει, ζούσε με τη μνήμη της Μαρίας του».

Πουτσίνι στη σκηνή και στην οθόνη
Σε ένα κινηματογραφικό στούντιο τη δεκαετία του ’60, όπου γυρίζεται μια ταινία με θέμα τη Μανόν Λεσκό, τοποθετείται η δράση της νέας παραγωγής της δημοφιλούς όπερας του Πουτσίνι. Ο Τζιανκάρλο ντελ Μόνακο βρίσκει την ιδέα ενδιαφέρουσα καθώς ο ίδιος ο συνθέτης ήταν κινηματογραφικός. «Θα ήταν λάθος να πει κανείς ότι η µουσική του Πουτσίνι είναι µουσική του κινηµατογράφου, ωστόσο είναι αναµφίβολα κινηµατογραφική» εξηγεί. «Ας µην ξεχνάµε ότι η εποχή του ήταν η εποχή του κινηµατογράφου και η σκηνική του δράση επηρεάζεται από αυτό: στις όπερές του υπάρχει ταχύτητα και κίνηση, δεν είναι στατικές όπως π.χ. αυτές του Βέρντι ή του Ντονιτσέτι. Εν προκειµένω, στην παράσταση ο κόσµος παρακολουθεί δύο καταστάσεις: στη σκηνή τη θεατρική ιστορία και στην οθόνη που έχουµε τοποθετήσει ψηλά το κινηµατογραφικό της αποτέλεσµα».
Η «Μανόν Λεσκό» είναι η τρίτη προσπάθεια του Πουτσίνι στον χώρο του μελοδράματος. Η πρεμιέρα δόθηκε την 1η Φεβρουαρίου 1893 στο Τουρίνο και ήταν ένας πραγματικός θρίαμβος για τον συνθέτη. Οπως σημείωνε αργότερα ο ίδιος, «η Μανόν είναι η µοναδική από τις όπερές µου που ποτέ δεν µε λύπησε… Μια κόρη υπόδειγµα!». Βασισμένη στο άλλοτε δημοφιλέστατο ηθικοπλαστικό μυθιστόρημα του αβά Πρεβό, η ιστορία του ιππότη Ντε Γκριέ και της Μανόν Λεσκό έχει μελοποιηθεί από διάφορους συνθέτες. Η όπερα του Πουτσίνι – από την τελευταία παρουσίαση της οποίας στην Εθνική Λυρική Σκηνή έχουν περάσει 26 χρόνια – ξεχωρίζει για την ένταση με την οποία εκφράζει τα συναισθήματα αλλά και για τον ορχηστρικό πλούτο της μουσικής.


πότε & που:
«Μανόν Λεσκό»Θέατρο Ολύμπια, από την Εθνική Λυρική Σκηνή. Στις 21, 24, 26,28/10 και 7, 9, 11, 14, 18/11. Μουσική διεύθυνση Λουκάς Καρυτινός, σκηνοθεσία Τζιανκάρλο ντελ Μόνακο, σκηνικά Νίκος Πετρόπουλος, κοστούμια Πασκουάλε Γκρόσι, φωτισμοί Βόλφγκανγκ Βον Τσόουμπεκ. Στον ρόλο της Μανόν Λεσκό εναλάσσονται οι υψίφωνοι Λάνα Κος και Ρακέλε Στανίσι. Συμμετέχει η χορωδία της ΕΛΣ. www.nationalopera.gr
Σήμερα Κυριακή, στις 18.00, ο Τζιανκάρλο ντελ Μόνακο δίνει διάλεξη στο θέατρο Ολύμπια με θέμα «Ο Μάριο ντελ Μόνακο και η εποχή του». Είσοδος ελεύθερη με δελτία προτεραιότητας

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτισμός
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk