Παιδί και εκπαίδευση: το ξεκίνημα μιας σχέσης

Παιδί και εκπαίδευση: το ξεκίνημα μιας σχέσης | tovima.gr

Οι περισσότεροι γονείς και εκπαιδευτικοί είμαστε αγχωμένοι ως προς το πώς θα επινοήσουμε εκείνες τις μεθόδους και τις τεχνικές που θα λειτουργήσουν αποτελεσματικά (ή και λυτρωτικά) στην εγκαθίδρυση μιας ισχυρής σχέσης του παιδιού με τον κόσμο των γραμμάτων. Είμαστε περισσότερο αγχωμένοι με το μέλλον του παιδιού και με τις προβολές του στα πρώτα του εκπαιδευτικά βήματα, παρά με την ίδια καθ’ αυτή σχέση του παιδιού με την εκπαίδευση. Δηλαδή περισσότερο νοιαζόμαστε για το επαγγελματικό μέλλον του παιδιού παρά για τη σχέση του με τον κόσμο του πνεύματος και των γραμμάτων. Και απ’ εδώ πηγάζουν οι περισσότερες αδυναμίες, εδώ γίνονται τα περισσότερα λάθη.

Ας δούμε μερικές παιδαγωγικές προτάσεις που έχουν αναπτυχθεί ιστορικά, όπως αυτές παρουσιάζονται στη σπουδαία μελέτη του Μ. Κασσωτάκη «Παιδαγωγικά και εκπαιδευτικά ρεύματα από τον 18ο αιώνα μέχρι σήμερα». Ο Rousseeau θα τονίσει απόψεις που σχετίζονται με τον αυτοπροσδιορισμό στην ανάπτυξη του παιδιού, αλλά αυτές αφορούν σαφώς άλλες εποχές με άλλους ρυθμούς και άλλες απαιτήσεις. Θα τονίσει ιδιαίτερα την αυτόνομη ανάπτυξη των παιδιών. «Αφήστε τα παιδιά να αναπτυχθούν μόνα τους σαν τα φυτά, να αυτοεξελιχθούν και να αυτομορφωθούν (…) μακριά από τους γονείς τους, τα σχολεία, την κοινωνία. Πίσω στη φύση, φέρτε τα εκεί κι αφήστε τα ελεύθερα να διαβάσουν από μόνα τους το ανοικτό βιβλίο της φύσης».

Ο Καντ στο «Περί παιδαγωγικής» πιστεύει ότι ο άνθρωπος μπορεί να γίνει πράγματι ελεύθερος, αν υπακούει στο νόμο της λογικής. Η αγωγή, κατ’ αυτόν, είναι η πιο σημαντική αλλά και η πιο δύσκολη από τις ενέργειες του ανθρώπου. O Λ. Τολστόι θεωρεί ότι το καλύτερο μέσο αγωγής είναι η πραγματική αγάπη για το παιδί, η οποία αποτελεί γι’ αυτόν «τον εσωτερικό νόμο της ανθρώπινης ζωής και το μόνο μέσο για να φτάσει ο άνθρωπος στην ευτυχία».

Στην ίδια συχνότητα θα κινηθεί και ο Claperede, οποίος τονίζει ότι «η διδασκαλία πρέπει να προχωρεί με βάση τους φυσικούς νόμους της ανάπτυξης και σύμφωνα με τις δυνατότητες του παιδιού». Η M. Montessori θα προχωρήσει έτι περαιτέρω τον ουμανιστικό αλλά και επιστημονικό χαρακτήρα της διαπαιδαγώγησης διακηρύσσοντας ότι «μια νέα διάσταση προστίθεται στην εκπαίδευση, όταν η ελευθερία και η αγωγή αναπτύσσονται μαζί, η μια αχώριστα δεμένη με την άλλη, όταν η μια είναι ο έλεγχος και το αποτέλεσμα της άλλης».

Τέλος, κεντρική ιδέα στο παιδαγωγικό σύστημα του Decroly είναι «το σχολείο για τη ζωή με τη ζωή»[1]. Μιλάμε για το παιδί και συνήθως πέφτουμε σε ένα μεγάλο μεθοδολογικό λάθος. Θεωρούμε το παιδί ως ένα πεδίο γνώσης, όπως μπορεί να είναι ένα γνωστικό αντικείμενο, το οποίο οφείλουμε να κατανοήσουμε. Αλλά το παιδί είναι δυνάμει ο άνθρωπος, εμείς οι ίδιοι και επομένως πρόκειται για μια απόπειρα αυτογνωσίας και όχι ετερογνωσίας. Και ακόμα ποτέ δεν γνωρίζουμε πότε το παιδί παύει να είναι παιδί αλλά και πότε αρχίζει το μεγάλο παιχνίδι της γνώσης που εν πολλοίς είναι το ίδιο το παιχνίδι της ζωής, γιατί, όπως πολύ σοφά επισημαίνει ο μεγάλος Ιταλός πολιτικός και διανοούμενος, Α. Γκράμσι, «το παιδί αναπτύσσεται πνευματικά με πολύ γρήγορο ρυθμό, απορροφώντας από τις πρώτες κιόλας μέρες της ζωής του εξαιρετικά μεγάλη ποσότητα από εικόνες, που τις θυμάται ακόμη κι ύστερα από τα πρώτα του χρόνια και που το οδηγούν στην πρώτη περίοδο των κρίσεων, των πιο λογικών, τις οποίες αρχίζει και κάνει όταν πια έχει μάθει να μιλά»[2].

Το σχολείο είναι συνυφασμένο με τα πρώτα βήματα του παιδιού στη γνώση και στη ζωή. Σ’ αυτό το θεσμό θα αναζητηθούν οι πρώτες σταθερές αναφορές του παιδιού με τον κόσμο και τον εαυτό του, γιατί «το σχολείο είναι σήμερα το περιβάλλον στο οποίο κάθε έφηβος δοκιμάζει τη συνοχή της μοναδικής εκείνης ταυτότητας που αναζητά»[3].

Επομένως εδώ θα πρέπει να γίνει η συστηματική μελέτη στο ζήτημα της γνώσης και της αγωγής, γιατί εδώ γίνεται το κύριο πνευματικό boom του παιδιού και του ανθρώπου. Εδώ πρέπει να αποκτήσει νόημα και ουσιαστικό περιεχόμενο η συνεργασία γονέα και εκπαιδευτικού, η οποία σήμερα έχει έναν πολύ τυπικό χαρακτήρα.

[1] Μ. Κασσωτάκης (2005), Παιδαγωγικά και εκπαιδευτικά ρεύματα από τον 18ο αιώνα μέχρι σήμερα, Αθήνα: αυτοέκδοση, σ. 21, 23, 29, 39, 42

[2] Γκράμσι, Α. (χ.χ.), Γράμματα από τη φυλακή, Αθήνα: Ηριδανός, σ. 130

[3] L. Jezequel (2006), Ελευθερία πίστης, ελευθερία σκέψης, Αθήνα: Πατάκης, σ. 93

http://anthologio.wordpress.com/

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk