Τα «λάθη» του Λαζόγκα

Γεννήθηκε στη Λάρισα, ωστόσο η πόλη που τον διαμόρφωσε ήταν «η εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και ανεπανάληπτη Θεσσαλονίκη της δεκαετίας του ’60». Ο Γιώργος Λαζόγκας σπούδασε Αρχιτεκτονική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Ως πρωτοετής φοιτητής και «ψαχτήρι», όπως χαρακτηρίζει τον εαυτό του, θυμάται να καταγράφει πόσες φορές ανέφερε στα ποιήματά του ο Σεφέρης τη λέξη πέτρα.

Γεννήθηκε στη Λάρισα, ωστόσο η πόλη που τον διαμόρφωσε ήταν «η εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και ανεπανάληπτη Θεσσαλονίκη της δεκαετίας του ’60». Ο Γιώργος Λαζόγκας σπούδασε Αρχιτεκτονική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Ως πρωτοετής φοιτητής και «ψαχτήρι», όπως χαρακτηρίζει τον εαυτό του, θυμάται να καταγράφει πόσες φορές ανέφερε στα ποιήματά του ο Σεφέρης τη λέξη πέτρα. «Εμείς με πέτρες μεγαλώσαμε» λέει από το εργαστήριό του: βρίσκεται στο τελικό στάδιο ετοιμασίας της νέας δουλειάς του με τίτλο «Errata», που από τις 11 Οκτωβρίου θα παρουσιάζεται στην γκαλερί Ζουμπουλάκη.
Στη σχέση του με την πέτρα («που περνάει μέσα από τον Γιώργο Σεφέρη»), η οποία είχε ξεκινήσει στα τέλη της δεκαετίας του 1970 στην ιστορική γκαλερί «Δεσμός», αναφέρεται, μεταξύ άλλων, και σε αυτή την έκθεση – την οποία προλογίζει στον κατάλογό της ο συγγραφέας Γιώργος Αριστεινός – ρίχνοντας έντονες ματιές στο εικαστικό παρελθόν του.
Ο Λαζόγκας πρωτοχρησιμοποίησε την πέτρα μετέωρη, δεμένη με συρματόσχοινο. Σήμερα η πέτρα του πλακώνει μια σημαία. Την ελληνική σημαία. Η σημειολογική σημασία είναι προφανής: η αγωνία και η αγάπη του για τον τόπο είναι δεδομένες. Σήμερα επίσης η πέτρα κρέμεται μετέωρη πάνω από μαύρα σεντόνια (υλικό που έχει επίσης χρησιμοποιήσει στο παρελθόν και πιο συγκεκριμένα κατά τη δεκαετία του 1980), έτοιμη να τα συνθλίψει. Με αφορμή τη σημερινή μετέωρη συνοχή, τις μετέωρες ιδέες και αφορμές, τα έργα του καλλιτέχνη μιλούν για κάτι που έχει συντελεστεί αλλά επιδέχεται μια δεύτερη ή τρίτη ανάγνωση.
«Αυτό που κάνω έχει δεδομένο τον πόνο»
«Errata», ή περί λάθους, λοιπόν, σε μια εποχή αναθεώρησης και επανασυγκρότησης. «Δεν υπάρχουν απόψεις ή αποφάσεις απόλυτα σωστές ή λανθασμένες» προειδοποιεί ο Λαζόγκας. «Στο «Errata» η κλίμακα του λάθους παραμένει πάντα ένα ερωτηματικό όπως και η συμπεριφορά μας στην «επιχείρηση» διόρθωσης».
Ο Λαζόγκας μιλάει για προσωπικά, συλλογικά, κοινωνικά, εθνικά και πολλά άλλα λάθη, όχι μόνο χρησιμοποιώντας σεντόνια και πέτρες, αλλά και μέσα από κολλάζ, σχέδια, σβησίματα, διαγραφές, τυπώματα, κατασκευές και βίντεο. «Η δουλειά μου από παλιά έχει να κάνει με το λάθος που ανατρέπει την έννοια του προβλέψιμου. Η χειρονομία του, όταν δεν είναι προβλέψιμη, σε βάζει σε σκέψεις. Συνεπώς το λάθος είναι ευλογία» εξηγεί.
Πώς αντιμετωπίζει ο ίδιος τα λάθη, ας πούμε της ερωτικής ζωής του; «Είναι ο χρόνος που αποφασίζει στις συναισθηματικές μας σχέσεις, στον έρωτα ή αλλού. Οι αποστάσεις ή οι αποφάσεις στη ζωή μας μένει να κριθούν. Εγώ βλέπω εκ των υστέρων ότι στις ερωτικές συγκρούσεις κάποια στιγμή χάνεται το στοιχείο της σύγκρουσης και μένει ένα στοιχείο αγάπης. Επίσης συνειδητοποιώ ότι στη διαδρομή του δεν πρέπει κανείς να αφήνει κενά. Πρέπει να επανέρχεται. Τίποτα δεν είναι καθοριστικό στην καθημερινότητα των σχέσεων και του έρωτα. Βλέποντας ξανά τα λάθη σου αντιλαμβάνεσαι το σφάλμα και επανέρχεσαι».
Πώς θα απαντούσε σε κάποιον που θα του έλεγε ότι την ώρα που η χώρα βρίσκεται σε βαθύτατη ύφεση, εκείνος εκθέτει τις απόψεις του σε μια γκαλερί στο Κολωνάκι; «Μα αυτό που κάνω έχει δεδομένο τον πόνο. Την πέτρα πάνω από τη σημαία πρέπει να τη σηκώσει κανείς για να δώσει ελευθερία, να βγάλει το βάρος πάνω από τον κόσμο, είτε αυτό είναι οικονομικό είτε οτιδήποτε άλλο. Διαχειρίζομαι καθαρά φιλοσοφικά και εικαστικά το ζήτημα. Με ενδιαφέρει πρώτα απ’ όλα το πρόβλημα της τέχνης και το πώς προσεγγίζει τα πράγματα. Δυστυχώς οι περισσότεροι καλλιτέχνες και σκεπτόμενοι είναι θεατές και παρατηρητές των όσων συμβαίνουν σε αυτόν τον τόπο. Και αυτό είναι ένα μεγάλο ερωτηματικό. Δεν είναι παρόντες όσο θα έπρεπε. Από τη μια μεριά υπάρχουν τα media, αυτό το παγκοσμιοποιημένο χωριό, η global αντίληψη όπου η είδηση δεν κρατάει ούτε ένα 24ωρο και ό,τι και να πεις έχει εξατμισθεί. Από την άλλη μεριά, ωστόσο, πιστεύω ότι υπάρχουν διανοούμενοι που είναι ταγμένοι σε έναν τρόπο σκέψης και σε ένα σύστημα – πολλοί από αυτούς και πανεπιστημιακοί – που έχω την αίσθηση ότι απέχουν τελικά».

Η Σχολή Καλών Τεχνών και ο «αρμόδιος» κ. Στουρνάρας
Ο Γιώργος Λαζόγκας θεωρεί ότι είχε πάντα μια θέση στα κοινωνικά και πολιτικά γεγονότα (με την έννοια που δίνει ο Γκοντάρ: ένα έργο είναι πολιτικά φτιαγμένο) και έψαχνε αυτό που υπάρχει πίσω από τα πράγματα. Γι’ αυτό και δεν τον συγκινούν έργα αψεγάδιαστα, που δεν τους λείπει τίποτε. Πού ακριβώς αναφέρεται; «Στην τέχνη που προέκυψε μετά τη νεοϋορκέζικη γενιά του ’80, όπως με τον Τζεφ Κουνς. Μια τέχνη που προσεγγίζουν συνήθως οι πολύ πλούσιοι άνθρωποι διότι θέλουν να έχουν μια ευχάριστη σχέση με το έργο. Η δική μου τέχνη βγαίνει βιωματικά – εξ ου και το «Errata» -, οπότε και πληγές έχει και σημάδια, που δεν είναι πάντοτε ευχάριστα».
Μια και ο λόγος για βιώματα, στο δρομολόγιο της ζωής του θα στεκόταν στη συνεργασία του με τον Ιόλα τις δεκαετίες 1970-1980 – «μια πολύπλευρη φυσιογνωμία και βαθύτατος γνώστης της τέχνης, με παγκόσμια εμβέλεια». Θα στεκόταν επίσης στη συνεργασία του με τον «Δεσμό» στα μεταπολιτευτικά χρόνια, στη διδασκαλία στην Αρχιτεκτονική Σχολή της Θεσσαλονίκης και στην Καλών Τεχνών ως… πριν από 20 ημέρες, δεδομένου ότι «τον πιάνουν» τα νέα μέτρα.
«Εφέτος από τη σχολή φεύγουμε εγώ και ο Γιάννης Ψυχοπαίδης» σημειώνει. «Με θέλουν να μείνω, αλλά ο μόνος αρμόδιος για να μιλήσει γι’ αυτό είναι ο κ. Στουρνάρας… Με αυτά τα ισοπεδωτικά μέτρα θα προκύψουν πολλά κενά, πιστεύω. Εγώ έχω αγαπημένη σχέση με τους φοιτητές μου, δηλαδή είμαι φτιαγμένος για δάσκαλος. Και δεν βλέπω την αποχώρηση ως ξαλάφρωμα, απλούστατα διότι αγαπάω τη δουλειά μου. Συνεπώς η απουσία από τη σχολή μού είναι δυσάρεστη. Και επειδή πιστεύω στην προσφορά, θεωρώ ότι αυτή η εξέλιξη δεν είναι για καλό – για τη σχολή πρωτίστως».

πότε & πού:
Γιώργος Λαζόγκας, «Errata». Γκαλερί Ζουμπουλάκη (πλ. Κολωνακίου 20). Από 11 Οκτωβρίου ως 3 Νοεμβρίου, www.zoumboulakis.gr

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτισμός
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk