Αναζητείται… ευρω-πυροσβέστης

Η καλοκαιρινή ραστώνη της ευρωζώνης παρήλθε. Και πλέον, όλοι τρέχουν. Με τη Μαδρίτη στις «φλόγες» του νέου πακέτου λιτότητας, την Αθήνα να αγωνιά για την επόμενη δόση του πακέτου διάσωσης και τις χώρες των ΑΑΑ (Γερμανία, Ολλανδία, Φινλανδία και, δευτερευόντως, Αυστρία) να σκληραίνουν τη στάση τους στο ζήτημα της απευθείας ανακεφαλαιοποίησης των ευρωπαϊκών τραπεζών από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM), το πόκερ θα διεξαχθεί με σκληρούς όρους.

Η καλοκαιρινή ραστώνη της ευρωζώνης παρήλθε. Και πλέον, όλοι τρέχουν. Με τη Μαδρίτη στις «φλόγες» του νέου πακέτου λιτότητας, την Αθήνα να αγωνιά για την επόμενη δόση του πακέτου διάσωσης και τις χώρες των ΑΑΑ (Γερμανία, Ολλανδία, Φινλανδία και, δευτερευόντως, Αυστρία) να σκληραίνουν τη στάση τους στο ζήτημα της απευθείας ανακεφαλαιοποίησης των ευρωπαϊκών τραπεζών από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM), το πόκερ θα διεξαχθεί με σκληρούς όρους. Χρονικά ορόσημα υπάρχουν διάφορα, ένα όμως ξεχωρίζει. Και δεν είναι άλλο από τις ομοσπονδιακές εκλογές στη Γερμανία τον Σεπτέμβριο του 2013.
Η κίνηση που δημιούργησε έντονο προβληματισμό τόσο στις Βρυξέλλες όσο και στις αγορές ήταν το κοινό ανακοινωθέν που εξέδωσαν οι υπουργοί Οικονομικών Γερμανίας, Φινλανδίας και Ολλανδίας την περασμένη Τρίτη έπειτα από συνάντηση που είχαν στο Ελσίνκι. Οι Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, Γιούτα Ουρπιλάινεν και Γιαν Κις ντε Γιάγκερ αντιστοίχως εμφανίστηκαν να μεταβάλλουν ρότα από τις αποφάσεις της Συνόδου Κορυφής του περασμένου Ιουνίου σχετικά με την απευθείας ανακεφαλαιοποίηση των ευρωπαϊκών τραπεζών από τον ESM, ώστε να σπάσει ο «φαύλος κύκλος» μεταξύ τραπεζών και κρατών. Σε ανάλογη γραμμή κινήθηκε και το αυστριακό υπουργείο Οικονομικών.

Δυσάρεστη έκπληξη
Στο ανακοινωθέν, αφού σημειώνεται ότι η εφαρμογή της δημοσιονομικής πειθαρχίας είναι το «κλειδί» για τη χρηματοοικονομική σταθερότητα, τονίζεται ότι ο ESM και οι υπόλοιποι μηχανισμοί διαχείρισης κρίσεων «μπορούν να παίξουν μόνο συμπληρωματικό ρόλο σε πολιτικές που αποφασίζονται σε εθνικό επίπεδο». Στη συνέχεια δε, εξειδικεύοντας τις αποφάσεις του Ιουνίου, οι τρεις υπουργοί τόνισαν ότι η απευθείας ανακεφαλαιοποίηση μέσω ESM «μπορεί να λάβει χώρα μόνο όταν θα συσταθεί ο ενιαίος εποπτικός μηχανισμός και καθοριστεί η αποτελεσματικότητά του».
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της Επιτροπής, ο μηχανισμός θα πρέπει να ξεκινήσει να λειτουργεί από 1ης Ιανουαρίου 2013. Ηδη όμως στο παρασκήνιο έχουν εκφραστεί σοβαρές διαφωνίες τόσο για τα ακριβή όρια εποπτείας της ΕΚΤ, ιδιαίτερα σε σχέση με τράπεζες εκτός ευρωζώνης, όσο και για το αν θα περιληφθούν στο «δίχτυ εποπτείας» μόνο οι τράπεζες που συνιστούν συστημικό κίνδυνο ή και οι μικρότερες.
Η «βόμβα» ακολουθεί μετά. Ο ESM θα πρέπει να ανακεφαλαιοποιεί τράπεζες για προβλήματα που ανακύπτουν αφού τεθεί σε λειτουργία ο νέος εποπτικός μηχανισμός. Οσα αφορούν την προηγούμενη περίοδο θα πρέπει να τα διαχειριστούν οι Αρχές τού εκάστοτε κράτους-μέλους. Επιπλέον, η απευθείας ανακεφαλαιοποίηση δεν θα πρέπει να είναι άμεση, αλλά ο ESM να είναι το ύστατο μέσον. Η εξεύρεση ιδιωτικών κεφαλαίων και η χρηματοδότηση από τις κρατικές αρχές θα πρέπει να δοκιμαστούν πρώτα και μόνο εφόσον αποτύχουν να παρέμβει ο μηχανισμός.
Η «πρωτοβουλία των τριών» προκάλεσε έντονη ενόχληση στην Κομισιόν, κύκλοι της οποίας σημείωναν στο «Βήμα» ότι η εντύπωση που υπήρχε ήταν ότι ο νέος ρόλος του ESM πρέπει να υλοποιηθεί το ταχύτερο δυνατόν. Για τον λόγο αυτόν άλλωστε ξεκίνησαν πριν από λίγες ημέρες στις Βρυξέλλες οι συζητήσεις εμπειρογνωμόνων για την εξειδίκευση του νέου εποπτικού μηχανισμού για τις τράπεζες. «Ηταν μια δυσάρεστη έκπληξη» σημείωναν.

Δόγμα λιτότητας
Η εξέλιξη αυτή όμως συνδέεται και με την εσωτερική πολιτική κατάσταση στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Το επίκεντρο είναι η Ισπανία. Η κυβέρνηση του Μαριάνο Ραχόι εφαρμόζει σκληρότατες πολιτικές λιτότητας ακολουθώντας κατά γράμμα τις συστάσεις της Επιτροπής με την ελπίδα να αποφύγει ένα «μνημόνιο α λα ελληνικά». Το νέο πακέτο περιλαμβάνει περικοπές 40 δισ. ευρώ και το φάσμα βύθισης της Ισπανίας σε σπιράλ ύφεσης όπως η Ελλάδα αναδύεται παράλληλα με το φάσμα πολιτικής αποσταθεροποίησης.
Στη Γερμανία, όπου όλοι έχουν πλέον στρέψει το βλέμμα τους στις εκλογές του ερχόμενου έτους, η αντιμετώπιση των κρίσεων σε Ισπανία και Ελλάδα προκαλεί όχι μόνο ανησυχία αλλά και απροθυμία για μεγάλα βήματα. Το ενδεχόμενο να χρειαστεί να εμφανιστεί η Ανγκελα Μέρκελ ενώπιον της Μπούντεσταγκ προκειμένου να ζητήσει χρήματα για βοήθεια στην Ισπανία ή για αλλαγή των όρων του μνημονίου στην Ελλάδα προβληματίζει σοβαρά τους συμβούλους της, ενώ η διαφαινόμενη επιλογή του Πέερ Στάινμπρουκ ως υποψηφίου καγκελαρίου των Σοσιαλδημοκρατών δείχνει ότι το δόγμα της λιτότητας είναι διακομματικό.
Σε αυτό το κλίμα, μόνο απαρατήρητη δεν μπορεί να περάσει η στροφή του Φρανσουά Ολάντ που σε μια κίνηση όπως εκείνη του μέντορά του Φρανσουά Μιτεράν παρουσίασε την Παρασκευή τον σκληρότερο προϋπολογισμό λιτότητας των τελευταίων 30 ετών, ώστε η Γαλλία να μην έχει την τύχη της Ισπανίας ή της Ιταλίας.

Ελληνικό ρίσκο
Οσον αφορά τώρα την ελληνική περίπτωση, η πίεση που φαίνεται ότι ασκεί το ΔΝΤ για κάποιου είδους αναδιάρθρωση των δανείων του επίσημου τομέα, ώστε να καταστεί το ελληνικό χρέος βιώσιμο, διχάζει την τρόικα, αλλά προκαλεί και αλλεργία σε Βερολίνο, Ελσίνκι και Χάγη. Ευρωπαίοι διπλωμάτες έλεγαν στο «Βήμα» ότι κάθε πλευρά έχει τους δικούς της ενδοιασμούς.
«Η Μέρκελ πρέπει να υποστεί το βασανιστήριο της Μπούντεσταγκ, ακόμη και για να μειωθούν τα επιτόκια των δανείων προς την Ελλάδα στο πλαίσιο του πρώτου μνημονίου. Η κυβέρνηση Σαμαρά το γνωρίζει αυτό και δεν το ζητεί. Και η καγκελάριος δεν θα το επιχειρήσει διότι ο κυβερνητικός συνασπισμός της θα συγκλονιστεί. Στη Φινλανδία, η κυβέρνηση του Γίρκι Κατάινεν έχει μπροστά της τοπικές εκλογές τον Οκτώβριο. Με τους ευρωσκεπτικιστές «Αληθινούς Φινλανδούς» του Τίμο Σόινι να κερδίζουν συνεχώς σε δημοτικότητα, δεν θα ρίσκαρε, ακόμη και αν το ήθελε» εξηγούν.
Από την άλλη πλευρά, οι Ευρωπαίοι ενοχλούνται από την επιμονή του ΔΝΤ διότι το Ταμείο, λόγω του καταστατικού του, θα εξαιρεθεί απ’ οποιαδήποτε αναδιάρθρωση του επίσημου τομέα (OSI). Ανάλογες δυσκολίες υπάρχουν και στη Φραγκφούρτη. Ενας από τους τρόπους περαιτέρω ελάφρυνσης του ελληνικού χρέους θα ήταν να δεχθεί η ΕΚΤ «κούρεμα» στα ελληνικά ομόλογα που κατέχει στο πλαίσιο του προγράμματος SMP (Securities Market Program). Τόσο ο Μάριο Ντράγκι όσο και το μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, ο Γερμανός Γεργκ Ασμουσεν, έχουν εκφραστεί εναντίον μιας τέτοιας λύσης. Αυτές οι αποφάσεις λαμβάνονται βέβαια με πολιτικά κριτήρια, αναλυτές όμως με γνώση των συζητήσεων τονίζουν ότι «αν αυτό γίνει για την Ελλάδα, θα ανοίξει το παράθυρο να γίνει και για τις υπόλοιπες χώρες των οποίων τα ομόλογα έχει στηρίξει η ΕΚΤ, όπως η Πορτογαλία και η Ιρλανδία. Και τότε μπορεί να δημιουργηθεί πρόβλημα ακόμη και στον ισολογισμό της ευρωτράπεζας».
Προς νέα Συνθήκη;
Συζητούν για κοινό προϋπολογισμό

Συνεχίζονται, σε κεντρικό κοινοτικό επίπεδο, οι συζητήσεις για να προετοιμαστούν τα επόμενα βήματα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης ώστε το οικοδόμημα να σταθεροποιηθεί. Ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Γαλλίας Μπερνάρ Καζνέβ δήλωσε μάλιστα ότι το Παρίσι θα ήταν ανοιχτό σε μια νέα ευρωπαϊκή Συνθήκη εφόσον αυτό κρίνεται αναγκαίο για τη βελτιστοποίηση της οικονομικής διακυβέρνησης στην ευρωζώνη. «Αν, με σκοπό τη μεγαλύτερη αλληλεγγύη και την καλύτερη αποτελεσματικότητα των μηχανισμών αμοιβαιοποίησης του χρέους ή παρέμβασης στις αγορές χρειαστεί νέα Συνθήκη, τότε ναι, απαιτείται νέα Συνθήκη» δήλωσε χαρακτηριστικά.
Το Βερολίνο επιθυμεί αλλαγή στις Συνθήκες, αλλά δεν έχει ακόμη ξεκαθαριστεί αν αυτές θα είναι στοχευμένες ή ευρύτερες. Αποφάσεις ενδεχομένως να υπάρξουν όταν η «Ομάδα των Τεσσάρων» (Βαν Ρομπάι, Μπαρόζο, Ντράγκι, Γιούνκερ) παρουσιάσει την τελική έκθεσή της για το μέλλον της ΟΝΕ στη Σύνοδο Κορυφής του Δεκεμβρίου.
Ηδη όμως, στο πλαίσιο της δημοσιονομικής ένωσης, διεξάγεται διάλογος ακόμη και για ενιαίο προϋπολογισμό της ευρωζώνης, κάτι στο οποίο δεν λένε κατηγορηματικά «όχι» ούτε οι Γερμανοί. Οπως πληροφορείται «Το Βήμα», κανείς δεν μπορεί να πει με απόλυτη βεβαιότητα αν μια τέτοια κίνηση θα χρειαζόταν αλλαγή Συνθηκών ή όχι. Η σχετική ιδέα διατυπώθηκε ως ερώτημα σε έγγραφο του Χέρμαν βαν Ρομπάι προς το Ευρωκοινοβούλιο και τα κράτη-μέλη. Οι Γάλλοι εκτιμούν ότι μέσω αυτού του προϋπολογισμού θα μπορούσε ενδεχομένως να χρηματοδοτηθεί ένα πανευρωπαϊκό ταμείο ανεργίας, ενώ οι Γερμανοί ότι θα ήταν μέσον για ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτική
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk