Χούντα και κυπριακό

Χούντα και κυπριακό | tovima.gr

Μια απο τις πολυάριθμες πτυχές του Κυπριακού ζητήματος, είναι η σχέση της χούντας των Συνταγματαρχών με την τροπή που πήρε το κυπριακό και την τουρκική εισβολή του 1974. Οι απόψεις που έχουν διατυπωθεί επί του θέματος είναι πολλές και διάφορες. Κατά μια άποψη, η επιβολή της δικτατορίας είχε ως έναν απο τους στόχους της, ιδιαίτερα μετά την αντικατάσταση του Γ. Παπαδόπουλου απο τον Δ. Ιωαννίδη , την διευθέτηση του κυπριακού με ένα τρόπο που θα τους βόλευε όλους σχεδόν. Λέμε σχεδόν, διότι ο άμεσα ενδιαφερόμενος δηλαδή ο ελληνισμός υπέστει τα μεγαλύτερα πλήγματα αφού “δεν υπήρχε η πολυτέλεια σκέψης των ιστορικών δικαίων”.

Τίθεται έτσι το εξής ερώτημα: ήταν η χούντα ετεροκίνητη ή όχι; Αν λάβουμε υπόψην το ιστορικό πλαίσιο των γεγονότων βλέπουμε οτι υπήρχαν συμφέροντα όχι μόνο απο την Τουρκία αλλά και απο την Αμερική. Η Ελλάδα όπως και η Τουρκία ήταν μέλη του ΝΑΤΟ, ενώ η Κύπρος όχι. Ταυτόχρονα όμως η Κύπρος “διεκδεικείτο” εκατέρωθεν. Μια ελληνοτουρκική σύρραξη όμως, με αφορμή τη μεγαλόνησο πιθανότατα να είχε επιπτώσεις στο τρίπτυχο Ελλάδα-Τουρκία-ΝΑΤΟ. Αυτό ήταν κάτι που όπως ήταν φυσικό, ανησυχούσε την Αμερική η οποία σαφώς και θα προτιμούσε μια ομαλότερη σχέση ανάμεσα στα μέλη του ΝΑΤΟ, ώστε αυτά να εξακολουθούν να είναι μέλη του ΝΑΤΟ.

Μια καλή και βολική, για τις ΗΠΑ, λύση θα ήταν η “ουδετεροποίηση” της Κύπρου ή μια “δίκαιη” μοιρασιά της μεταξύ των δύο χωρών (ιδέα που είχε εισαχθεί με το Σχέδιο Άτσεσον – τη διπλή ένωση). Έτσι θα εξασφαλιζόταν όχι μόνο η ηρεμία στην νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ, όπως έχει χαρακτηριστεί απο πολλούς η περιοχή, αλλά θα δημιουργείτο ίσως και η κατάλληλη ευκαιρία για την παρέμβαση της Αμερικής στα εσωτερικά ζητήματα της Κύπρου και σε μετέπειτα στάδιο να κατευθύνει ακόμη και την “νατοοποίηση” της.

Εύλογα λοιπόν γεννάται η απορία, γιατί μια υπερδύναμη της κλάσης της Αμερικής να ασχοληθεί σε τόσο βάθος και με τόση ένταση με ένα νησί της Μεσογείου. Την απάντηση μας δίνει ο Χ. Κίσσινγκερ με την παρομοίωση της Κύπρου ως “ένα τεράστιο αεροπλανοφόρο”. Η θέση της Κύπρου έχει μεγάλα γεωστρατηγικά πλεονεκτήματα. Κατ’αρχάς το γεγονός οτι η Κύπρος είναι νησί λειτουργεί υπέρ, αφού περιβάλλεται απο θάλασσα η οποία παίζει τον ρόλο της “υγρής τάφρου”. Ακόμη, βρίσκεται μεταξύ τριών ηπείρων και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ορμητήριο και ως βάση ανεφοδιασμού σε περίπτωση πολέμου στις γύρω περιοχές.

Τα πράγματα ωστόσο, στη μεγαλόνησο δεν ευνοούσαν την εκπλήρωση των αμερικανικών σκέψεων. Συγκεκριμένα, ο αρχιεπίσκοπος Μακάριος φαίνεται πως ήταν ένα σημαντικό εμπόδιο για τα συμφέροντα των Η.Π.Α . Αυτό συνέβαινε λόγω της ουδετερόφιλης πολιτικής που εφάρμοζε ο Μακάριος. Είχε άλλωστε χαρακτηριστεί και ως ο “Κάστρο της Μεσογείου”. Επιπρόσθετα σ’αυτό, δεν λάμβανε μέτρα κατά των εν Κύπρο κομμουνιστών κάτι που προκαλούσε εκνευρισμό και δυσφορία στις Η.Π.Α δεδομένου του οτι δεν θα ήθελαν με κανένα τρόπο να βρεθεί η Κύπρος υπο την επιρροή και τον έλεγχο της Σοβιετικής Ένωσης.

Άρα αντιλαμβανόμαστε οτι εφόσον δεν υπήρχαν οι κατάλληλες συνθήκες διασφάλισης των αμερικανικών συμφερόντων, θα έπρεπε να δημιουργηθούν. Έτσι απο το 1962 ακόμη, η CIA αναλαμβάνει την οργάνωση των δολοφονικών σχεδίων κατά του Μακαρίου. Δεν διστάζει μάλιστα να εξοπλίσει τους εκτελεστές των σχεδίων της με τα απαραίτητα σύνεργα. Την εμπλοκή της CIA περιγράφουν αρκετά κατατοπιστικά οι μαρτυρίες ενός πρώην σταθμάρχη της CIA.

Βάση των μαρτυριών αυτών, μια διαφωνία στα υψηλά κλιμάκια της CIA ηταν η αιτία να εγκαταλειφθεί η προσπάθια δολοφονίας του Μακαρίου και να γίνει η προσπάθεια εξεύρεσης άλλων τρόπων απομάκρυνσης του απο τον θώκο της εξουσίας. Σ’αυτό το σημείο πρέπει να αναφερθεί οτι ο Μακάριος δεν ηταν ιδιαίτερα αγαπητός ούτε και στη χούντα, όχι μόνο λόγω της ανοχής του προς τους κομμουνιστές αλλά και λόγω της μη συμμόρφωσης του με τις εντολές της χούντας.

Το σημείο αυτό έγινε αντιληπτό απο τις Η.Π.Α που στη συνέχεια το χρησιμοποίησαν στο έπακρο. Δηλαδή, εφόσον ο Μακάριος αποτελούσε εμπόδιο τόσο για τις Η.Π.Α, όσο και για τη χούντα, δεν έμενε παρά να χρησιμοποιηθεί η χούντα απο τις Η.Π.Α, με στόχο την απομάκρυνση του Μακαρίου. Αν αυτά όντως ισχύουν, σημαίνει οτι η χούντα έπαιξε τον ρόλο του “χρήσιμου ηλίθιου”. Με τη CIA να βρίσκεται υπο τον μανδύα της χούντας, φτάσαμε στο πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974. Η πραξικοπηματική ενέργεια φαίνεται πως είχε δύο στόχους.

Σε πρώτη φάση την απομάκρυνση του Μακαρίου απο την εξουσία και σε δεύτερη φάση το άνοιγμα της “κερκόπορτας” για τους Τούρκους. Συγκεκριμένα, η παραβίαση του Συντάγματος με το πραξικόπημα και η περιβόητη ομιλία του Μακαρίου στο Συμβούλιο Ασφαλείας, δημιούργησαν την αφορμή ώστε να εισβάλει η Τουρκία και να δημιουργήσει τις “νέες πραγματικότητες” για τις οποίες έχουμε γράψει πρωτύτερα.

Ας μην θεωρηθεί οτι το πραξικόπημα προκάλεσε την εισβολή των Τούρκων. Έδωσε την ευκαιρία, δεν το προκάλεσε. Διότι ας μην ξεχνάμε οτι απο το 1969 ήδη, η Τουρκία είχε επαρκή αποβατικά μέσα. Η επίθεση στην Κύπρο δεν αποφασίστηκε τον Ιούλιο του 1974. Σίγουρα η σκέψη προϋπήρχε και απλά εκδηλώθηκε όταν το έδαφος ηταν πρόσφορο. Εντύπωση προκαλεί και η επιμονή του Χ. Κίσσινγκερ να επιδοθούν στον Δ. Ιωαννίδη, μέσω του Τάσκα, τηλεγραφήματα με τα οποία απέτρεπε την όποια εγκληματική ενέργεια κατά του Μακαρίου.

Αυτό απο πολλούς έχει εκληφθεί ως μια ύστατη προσπάθεια των Η.Π.Α για την δημιουργία ενός αντεπιχειρήματος σ’όσους θα επέρριπταν αργότερα ευθύνες στις Η.Π.Α. Επίσης, δεν μπρορούμε να μη αναφέρουμε το πασίγνωστο “μας εξαπατήσατε” του Δ. Ιωαννίδη προς τον Τ. Σίσκο. Πρόκειται για ένα απλό και άνευ σημασίας ξέσπασμα θυμού ή για απόδειξη της ενοχής των Η.Π.Α;

Τέλος ας θυμηθούμε και την στάση του 6ου Αμερικανικού Στόλου κατά την τουρκική εισβολή. Αδιαμφισβήτητα θα μπορούσε να δράσει υπερ των εισβολέων ή υπερ των υπο εισβολή. Ωστόσο η απουσία περαιτέρω κινήσεων εκ μέρους του, έχει ως αποτέλεσμα να μην μπορούμενα πούμε πολλά για τις πλήρεις προθέσεις του. Παρ’όλα αυτά δεν θα ηταν υπερβολή να υποστηρίξουμε οτι η ουδέτερη στάση που τήρησε επέδρασε υπερ των εισβολέων, τη στιγμή μάλιστα που υπήρχε ηθικό χρέος να παρέμβει αφού η τουρκική εισβολή παραβίασε νόμους του Διεθνούς Δικαίου. Μετά απο τη μελέτη αυτών των στοιχείων, βλέπουμε οτι το χιλιοειπωμένο και χιλιογραμμένο “με αντάλλαγμα την Κύπρο επανήλθε η δημοκρατία στην Ελλάδα”, δεν ευσταθεί. Όχι μόνο δεν ευσταθεί, αλλά υπεραπλουστεύει κιόλας τις καταστάσεις, αποκρύπτοντας πτυχές εξαιρετικής σημασίας.

Σε καμμία περίπτωση όμως δεν δικαιώνουμε την στάση των δικτατόρων. Ναι μεν δεν ηταν ο ηθικός αυτουργός του δράματος του 1974, συνέβαλαν όμως άλλοι εις γνώσιν τους και άλλοι εν άγνοια. Υπέδειξαν πρωτοφανή αφέλεια και έλλειψη διπλωματικών ικανοτήτων, γεγονότα που καταδεικνύονται απο το οτι έγιναν πιόνια των Η.Π.Α.

Ο κυριότερος λόγος συγγραφής αυτού του κειμένου, είναι το οτι πολλές φορές αντιλαμβανόμαστε οτι οι Έλληνες της Κύπρου ψάχνουν τους φταίχτες του 1974 αποκλειστικά και μόνον στον ελλαδικό χώρο, διαγράφοντας απο τη σκέψη τους την ίδια την Τουρκία, ενώ οι Η.Π.Α σπανίως αναφέρονται. Αυτό είναι αρκετά αντιφατικό αν αναλογιστεί κανείς οτι οι Η.Π.Α μέσω της CIA εκμεταλλεύτηκαν τις περιστάσεις ώστε να δημιουργήσουν μια πιο συμφέρουσα, για τις ίδιες, κατάσταση.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk