Κρατικά βραβεία

Το σκεφτόμουν όλον αυτόν τον καιρό, κάτι να γράψω για τα «κρατικά λογοτεχνικά βραβεία 2011», που δόθηκαν επισήμως (με κάποια καθυστέρηση) στις 20 Απριλίου, αλλά δίσταζα, γιατί με αφορούσαν και προσωπικά. Τώρα μου έλυσε κάπως τη γλώσσα μια πρόσφατη ανακοίνωση στον Τύπο που έλεγε κατά λέξη (αντιγράφω από την Ατζέντα των «ΝΕΩΝ»): «Ο υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού» εγκαινίασε χθες (9 τρέχοντος μηνός) το 41ο Φεστιβάλ Βιβλίου στο Ζάππειο, όπου 150 εκδότες σε 130 περίπτερα παρουσιάζουν την εκδοτική τους παραγωγή με περισσότερους από 50.000 τίτλους.

Κρατικά βραβεία | tovima.gr
Το σκεφτόμουν όλον αυτόν τον καιρό, κάτι να γράψω για τα «κρατικά λογοτεχνικά βραβεία 2011», που δόθηκαν επισήμως (με κάποια καθυστέρηση) στις 20 Απριλίου, αλλά δίσταζα, γιατί με αφορούσαν και προσωπικά. Τώρα μου έλυσε κάπως τη γλώσσα μια πρόσφατη ανακοίνωση στον Τύπο που έλεγε κατά λέξη (αντιγράφω από την Ατζέντα των «ΝΕΩΝ»): «Ο υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού» εγκαινίασε χθες (9 τρέχοντος μηνός) το 41ο Φεστιβάλ Βιβλίου στο Ζάππειο, όπου 150 εκδότες σε 130 περίπτερα παρουσιάζουν την εκδοτική τους παραγωγή με περισσότερους από 50.000 τίτλους. Το φετινό φεστιβάλ είναι αφιερωμένο στον ιστορικό θεσμό των Κρατικών Λογοτεχνικών Βραβείων, που διοργανώνουν από το 1956 το υπουργείο Πολιτισμού και η Διεύθυνση Γραμμάτων». Επονται μίζερα ίσως αλλά καλοπροαίρετα σχόλια.
Προηγείται η έκπληξη, μοιρασμένη στα τρία. Πρώτα για τις τέσσερις υπουργικές αρμοδιότητες του Κωνσταντίνου Αρβανιτόπουλου: παιδεία, θρησκεία, πολιτισμός, αθλητισμός -πρόκειται μάλλον για παγκόσμιο ρεκόρ. Μετά για τα πληθωρικά νούμερα 150, 130, 50.000 – αμφίβολους δείκτες του φετινού (;) φεστιβάλ. Τέλος, για τα 56 χρόνια (αν δεν πρόκειται περί λάθους) απονομής κρατικών λογοτεχνικών βραβείων – συναπτά χρόνια ή με εύλογες διακοπές, ας πούμε της Κατοχής ή της επτάχρονης χούντας;
Επιμένοντας ειδικότερα στα κρατικά βραβεία σκέφτομαι πως μια τόσο πλούσια σοδειά κρατικής βιβλιοφιλίας δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητη και να πάει χαμένη. Φαντάζομαι πως θα ήταν πολλαπλώς ωφέλιμη μια πρώτη συστηματική απογραφή της. Ως απόδειξη καταρχήν απροσδόκητης κρατικής λογοτεχνικής ευαισθησίας, εκδοτικής προθυμίας, συγγραφικής ευφορίας αλλά και κριτικής διαθεσιμότητας. Ελπίζοντας πως υπάρχει ήδη επαρκές αρχειακό υλικό στο αρμόδιο υπουργείο, προτείνω να προκηρυχθεί επειγόντως έκτακτο βραβείο για τη σύνταξη ενημερωτικού βιβλιαρίου, με τα διαθέσιμα συστατικά στοιχεία ανά έτος, χωρίς περιττά σχόλια.
Προκειμένου να περισωθεί ένα παραδειγματικό γραμματολογικό απόθεμα, το οποίο, μετρημένο στην προοπτική μισού αιώνα, ενδέχεται να αποφέρει ευρήματα μείζονος σημασίας. Να αποκαλύψει λόγου χάριν μηχανισμούς (φανερούς, λανθάνοντες και κρυφούς) που επηρέασαν, με τον θεσμό των κρατικών βραβείων, τις τύχες της νεοελληνικής λογοτεχνίας τα τελευταία πενήντα χρόνια, προβάλλοντας ή αποβάλλοντας ορισμένα λογοτεχνικά έργα και πρόσωπα, με ομολογημένα ή ανομολόγητα κριτήρια. Να διαγνώσει, εμμέσως έστω, την υποδοχή που είχαν (ή δεν είχαν) τα κρατικά βραβεία από το αναγνωστικό κοινό, τον περιοδικό και καθημερινό Τύπο, αλλά και από το λογοτεχνικό σινάφι. Να μετρήσει εξ επαφής το εύρος και το βάθος των λογοτεχνικών επιλογών στις βραβεύσεις. Αυτά προς το παρόν. Τα παραλειπόμενα μπορεί να αποδειχτούν σοβαρότερα. Δεν θα επιμείνω.
Εχοντας όμως στα χέρια μου το τυπωμένο πρόγραμμα για τα κρατικά λογοτεχνικά βραβεία 2011, που μοιράστηκε τη μέρα της τιμητικής απονομής τους στο Μουσείο Μπενάκη, με την ευθύνη του τέως υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού, δημοσιεύω κάποιες επιφυλάξεις, που τις ενίσχυσε η προσωπική μου παρουσία στην επίσημη τελετή.
Η πιο ουσιαστική αφορά τον αριθμό των θεσμοθετημένων βραβείων, που τον θεωρώ πληθωριστικό, εντοπισμένο ειδικότερα στα τέσσερα βραβεία για το «εφηβικό» – «νεανικό» – «παιδικό» – «γνώσεων για παιδιά» βιβλίο. Αλλά και στα άλλα βραβεία του κορμού, επτά τον αριθμό, που είναι, κατά τη γνώμη μου, πολλά και κάποια σαφώς περισσεύουν. Προτείνω μετά λόγου γνώσεως να περιοριστούν σε τέσσερα: ένα για ποίηση, ένα για πεζό κείμενο, ένα για δοκίμιο, ένα για λογοτεχνική μετάφραση, και να δίνονται κάθε δύο χρόνια.
Η δεύτερη επιφύλαξη, στο όριο δυσφορίας, έχει να κάνει με τον αδέξιο και προκλητικό τρόπο που χειρίστηκε η κριτική επιτροπή την επίμαχη περίπτωση του Ντίνου Χριστιανόπουλου, ο οποίος, ως γνωστό, αρνήθηκε το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων για το σύνολο του έργου του. Στάση που διαφημίστηκε ως γενναία ποιητική αντίσταση από τον ίδιο αλλά και επισήμως από τα μέλη της κριτικής επιτροπής τη μέρα της τελετής, προσβάλλοντας έτσι όσους αποδέχτηκαν το βραβείο που τους αναλογούσε.
Η τρίτη και τελευταία ένσταση εντοπίζεται στην επιμονή του υπουργείου Πολιτισμού να πριμοδοτεί την ενδογλωσσική μετάφραση κειμένου της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας με «Βραβείο απόδοσης έργου της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας στα Νέα Ελληνικά». Προκρίνοντας τον παρεξηγήσιμο όρο «απόδοση» αντί της κυριολεκτικής «μετάφρασης», την οποία εμπράκτως υπηρετώ και υπερασπίζομαι. Αλλά περί αυτού άλλη φορά, μαχητικότερα.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk