Αλλου είδους κρίση, άλλου είδους ανάκαμψη

Η εσφαλμένη πεποίθηση των πολιτικών ηγεσιών ότι «αυτή τη φορά είναι διαφορετικά» επέτρεψε να διογκωθεί τόσο πολύ η πιστωτική φούσκα στις αρχές της δεκαετίας του 2000 και έφερε τη μεγαλύτερη χρηματοοικονομική κρίση που ξέσπασε ποτέ. Τώρα που βρισκόμαστε σε φάση ανάκαμψης, η πεποίθηση ότι τη φορά αυτή τα πράγματα δεν θα είναι διαφορετικά ίσως αποδειχθεί εξίσου επικίνδυνη.

Η εσφαλμένη πεποίθηση των πολιτικών ηγεσιών ότι «αυτή τη φορά είναι διαφορετικά» επέτρεψε να διογκωθεί τόσο πολύ η πιστωτική φούσκα στις αρχές της δεκαετίας του 2000 και έφερε τη μεγαλύτερη χρηματοοικονομική κρίση που ξέσπασε ποτέ. Τώρα που βρισκόμαστε σε φάση ανάκαμψης, η πεποίθηση ότι τη φορά αυτή τα πράγματα δεν θα είναι διαφορετικά ίσως αποδειχθεί εξίσου επικίνδυνη.
Πολλοί πολιτικοί και οικονομολόγοι διαπιστώνουν ότι η ανάκαμψη από την κρίση του 2007-2008 είναι πολύ πιο αργή συγκριτικά με τις εξόδους από τις άλλες οικονομικές κρίσεις μεταπολεμικώς. Διότι τότε αρκούσε κάτι παραπάνω από ένας χρόνος, κατά μέσον όρο, για να επανέλθουν η παραγωγή και η απασχόληση στα προ της κρίσεως επίπεδα. Τη φορά αυτή η ανάκαμψη διαρκεί πολύ περισσότερο, αφού ούτε η παραγωγή ούτε η απασχόληση έχουν επιστρέψει στα προ του 2007 επίπεδα.
Οι πολιτικοί και οι κυβερνήσεις αισθάνονται ότι κάνουν αυτό που πρέπει, χρησιμοποιώντας όλα τα μακροοικονομικά εργαλεία που χρησιμοποιούσαν και οι προκάτοχοί τους για να πετύχουν την ανάκαμψη. Αλλά δεν πετυχαίνουν πολλά, διότι υποτιμούν το γεγονός ότι η πρόσφατη κρίση ήταν το αποτέλεσμα του σκασίματος μιας πιστωτικής φούσκας που δεν έχει προηγούμενο. Υποτιμούν το ότι αυτή δεν ήταν μια «κανονική» ύφεση, ένας καθοδικός οικονομικός κύκλος που ακολούθησε «φυσιολογικά», τρόπον τινά, κάποιον ανοδικό. Πρόκειται για μια διαφορετική κρίση. Και μια διαφορετική κρίση μοιραία ακολουθείται από μια διαφορετική ανάκαμψη.
Εν προκειμένω, λαμβάνοντας υπόψη ότι τα οικονομικά μεγέθη των ΗΠΑ και της ευρωζώνης είναι ανάλογα και επίσης το ότι και οι δύο οικονομίες υπέστησαν σε ανάλογο βαθμό τις επιπτώσεις της κρίσης, ενώ είχαν βιώσει αναλόγως τα φαινόμενα που προηγήθηκαν (φούσκωμα των τιμών των ακινήτων), θα υπέθετε κανείς ότι η εφαρμογή αναλόγων συνταγών εξόδου από την κρίση θα απέφερε ανάλογα αποτελέσματα. Βεβαίως οι ΗΠΑ είναι μια ενιαία χώρα, ενώ η ευρωζώνη αποτελείται από 17 ανεξάρτητα κράτη. Αλλά και οι ΗΠΑ έχουν Πολιτείες σε ύφεση. Οπου βλέπεις Ιρλανδία και Ισπανία διάβαζε Νεβάδα και Καλιφόρνια (και για την Ελλάδα διάβαζε Πουέρτο Ρίκο).
Οντως, πέντε χρόνια μετά το ξέσπασμα της κρίσης, οι οικονομικές επιδόσεις ΗΠΑ και ευρωζώνης είναι εξίσου αναιμικές. Και η ανάκαμψη εμφανίζεται εξίσου διστακτική. Τα κατά κεφαλήν ΑΕΠ και από τη μία και από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού παραμένει 2% χαμηλότερα από τα προ του 2007 επίπεδα, ενώ η ανεργία έχει αυξηθεί και στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη κατά 3%. Ενώ όμως οι ομοιότητες των συμπτωμάτων της κρίσης είναι εντυπωσιακές, οι μακροοικονομικές πολιτικές που εφαρμόστηκαν για την έξοδο από αυτήν ήταν τελείως διαφορετικές. Οι ΗΠΑ άφησαν το δημοσιονομικό τους έλλειμμα να ξεπεράσει το 10% του ΑΕΠ, ενώ στην ευρωζώνη δεν ξεπέρασε το 6% κατά μέσον όρο.
Σήμερα το έλλειμμα στις ΗΠΑ παραμένει κοντά στο 8%, ενώ στην ευρωζώνη μόλις ξεπερνά το 3%. Το ποσοστό του δημοσίου χρέους ως προς το ΑΕΠ αυξήθηκε τα χρόνια αυτά κατά περισσότερες από 41 ποσοστιαίες μονάδες στις ΗΠΑ, ενώ στην ευρωζώνη αυξήθηκε κατά «μόνο» 25 μονάδες. Η ανεργία στις ΗΠΑ συγκρατείται στο 8%, ενώ στην ευρωζώνη εκτινάχθηκε στο ποσοστό-ρεκόρ 11,3% τον Ιούλιο. Και ο ρυθμός ανάπτυξης των ΗΠΑ θα κυμανθεί εφέτος στο 2%, ενώ η ευρωζώνη πέντε χρόνια μετά το ξέσπασμα της κρίσης φλερτάρει πάλι με την ύφεση. Μακροοικονομικά οι ΗΠΑ είναι σε καλύτερη θέση, αλλά οι μεταβολές είναι ανάλογες.
Υπάρχει βεβαίως και άλλη ανάγνωση των εξελίξεων. Διότι οι ΗΠΑ και η Βρετανία, η οποία επίσης ακολούθησε πιο «επιθετική» πολιτική αντιμετώπισης της κρίσης συγκριτικά με τις χώρες της ευρωζώνης, κινδυνεύουν να παγιώσουν ποσοστά χρέους υψηλότερα του 100% και να βρεθούν μια ωραία πρωία στο έλεος των αγορών. Διότι η Ιστορία διδάσκει ότι τα επιτόκια δανεισμού δεν παραμένουν εσαεί σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Και δεν υπάρχει κάποιο καμπανάκι για να προειδοποιεί ότι πρόκειται να αρχίσουν να παίρνουν την ανιούσα. Οι αλλαγές στις διαθέσεις των αγορών είναι απροσδόκητες. Και μερικές φορές βίαιες. Πόσω μάλλον όταν πρόκειται για κρίσεις διαφορετικές από τις ως τώρα γνωστές.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Οικονομία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk