Τα αμαρτήματα της παπαδιάς

Το 1970 ο Θόδωρος Αγγελόπουλος σκηνοθέτησε την «Αναπαράσταση», μια ταινία με σενάριο το οποίο βασίστηκε σε ένα έγκλημα πάθους που είχε διαπραχθεί δύο χρόνια νωρίτερα σε ένα ερημωμένο από τη μετανάστευση χωριό της Ηπείρου και τότε είχε προκαλέσει μεγάλη εντύπωση στην ελληνική κοινωνία… 42 χρόνια μετά και σε αντίστοιχο εν μέρει σκηνικό διαδραματίστηκε ένα έγκλημα που διεγείρει όλα τα αντανακλαστικά της κοινής γνώμης καθώς διαθέτει όλα τα… απαραίτητα συστατικά: αίμα, σπέρμα και… λιβάνι, καθώς το θύμα ήταν ιερέας και η σύζυγός του φέρεται ως ηθικός αυτουργός στη δολοφονία του. «Το Βήμα» βρέθηκε στα χωριά που άμεσα ή έμμεσα εμπλέκονται στην ιστορία, μίλησε με τους κατοίκους τους και αποτυπώνει τον αντίκτυπο που θα αφήσει η δολοφονία στις μικρές κοινωνίες τους.

Το 1970 ο Θόδωρος Αγγελόπουλος σκηνοθέτησε την «Αναπαράσταση», μια ταινία με σενάριο το οποίο βασίστηκε σε ένα έγκλημα πάθους που είχε διαπραχθεί δύο χρόνια νωρίτερα σε ένα ερημωμένο από τη μετανάστευση χωριό της Ηπείρου και τότε είχε προκαλέσει μεγάλη εντύπωση στην ελληνική κοινωνία… 42 χρόνια μετά και σε αντίστοιχο εν μέρει σκηνικό διαδραματίστηκε ένα έγκλημα που διεγείρει όλα τα αντανακλαστικά της κοινής γνώμης καθώς διαθέτει όλα τα… απαραίτητα συστατικά: αίμα, σπέρμα και… λιβάνι, καθώς το θύμα ήταν ιερέας και η σύζυγός του φέρεται ως ηθικός αυτουργός στη δολοφονία του. «Το Βήμα» βρέθηκε στα χωριά που άμεσα ή έμμεσα εμπλέκονται στην ιστορία, μίλησε με τους κατοίκους τους και αποτυπώνει τον αντίκτυπο που θα αφήσει η δολοφονία στις μικρές κοινωνίες τους.

Η Πυρά είναι ένα χωριό στην ορεινή Φωκίδα σε υψόμετρο 1.160 μέτρων στην πλαγιά της Οίτης. Οπως και το γειτονικό χωριό, το Μαυρολιθάρι, αλλά και τα υπόλοιπα χωριά της περιοχής, εκκενώθηκαν από τον Εθνικό Στρατό την περίοδο του Εμφυλίου για να μην τροφοδοτούν με αντάρτες τον Δημοκρατικό Στρατό. Σήμερα, οι περιστασιακοί κάτοικοί του κατά τους καλοκαιρινούς μήνες δεν ξεπερνούν τους 200. Μόνιμοι, ουσιαστικά δεν υπάρχουν πια. Σε αυτό το μέρος, τόπο καταγωγής του, εγκαταστάθηκε μόνιμα πριν από 12 χρόνια ένας ιδιοκτήτης φαναρτζήδικου από το Μαρούσι μαζί με την οικογένειά του: τη σύζυγό του, γειτόνισσά του όταν εκείνος διέμενε στο αθηναϊκό προάστιο, την οποία παντρεύτηκε όταν εκείνη ήταν 15 ετών, και τα τρία τους αγόρια, ηλικίας σήμερα 27, 24 και 13 ετών.

«Του άρεσε πάντα το χωριό και θεωρούσε ότι το επάγγελμα που ασκεί είχε επιπτώσεις στην υγεία του» εξηγούν την επιλογή του να κλείσει το φαναρτζίδικο συγγενείς του στην Πυρά. Ο άνθρωπος αυτός λίγο καιρό αργότερα αποφασίζει να γίνει ιερέας, ο μοναδικός ιερέας-μόνιμος κάτοικος στην ευρύτερη περιοχή ύστερα από αρκετά χρόνια. Λειτουργούσε και εξυπηρετούσε τόσο το χωριό του όσο και τα γειτονικά. Κάποια χρόνια αργότερα ανοίγει και μια ταβέρνα-ξενώνα στο χωριό. Αυτές τις μέρες σε ηλικία 53 ετών θα γινόταν παππούς, καθώς η γυναίκα τού μεγαλύτερου γιου του είναι έγκυος.
Την περασμένη Δευτέρα βρέθηκε νεκρός στον δρόμο Ζαχάρως – Πύργου, περίπου στο ύψος της διασταύρωσης των Κρεστένων, ενώ επέστρεφε μαζί με τη σύζυγό του από τη Ζαχάρω όπου είχε κάνει ανάληψη χρημάτων. Στην Ηλεία, τόπο καταγωγής της συζύγου του, είχαν πάει για διακοπές. Ο ισχυρισμός της παπαδιάς ότι ο άνδρας της έπεσε θύμα ληστείας διαψεύδεται γρήγορα από τα στοιχεία και τις αντιφάσεις στις οποίες πέφτει η ίδια καταθέτοντας στην Αστυνομία. Για να αποκαλυφθεί τελικά ότι το έγκλημα είχε σχεδιαστεί από την παπαδ ιά και εκτελέστηκε από τον (περιστασιακό;) εραστή της. Ακόμα και αν το κίνητρο της δολοφονίας αποδειχθεί οικονομικό, όλο το σενάριο και το σκηνικό της ιστορίας παραπέμπουν σε μια Ελλάδα άλλων δεκαετιών.

«Μη γίνεις σαν την παπαδιά»

Στο καφενείο-ταβέρνα της Πυράς, το μοναδικό που λειτουργεί πλέον αφού το άλλο ανήκε στην οικογένεια του δολοφονημένου ιερέα, συγκεντρώνονται αυτές τις μέρες όσοι από τους κατοίκους του χωριού δεν έχουν επιστρέψει στον μόνιμο τόπο κατοικίας τους, κυρίως τη Λαμία ή την Αθήνα. Οι θαμώνες του μαθαίνουν τις εξελίξεις από το αστυνομικό ρεπορτάζ. Οποιαδήποτε πληροφορία έρχεται στα αφτιά τους φιλτράρεται μέσα από την εικόνα που υπήρχε για το ανδρόγυνο από πριν.
Για τον ιερέα, όπως είναι λογικό, υπάρχουν μόνο θετικές αφηγήσεις. Περιγράφεται ως «εργατικός άνθρωπος, αυτοδημιούργητος. Εκανε την όποια περιουσία μόνος του, ξαναζωντάνεψε την εκκλησία του χωριού κτλ.». Το κλισέ που θέλει την τοπική κοινωνία να σοκάρεται από τέτοια γεγονότα ισχύει μόνο ως προς τη σκληρότητα του εγκλήματος.
Οι κάτοικοι της Πυράς δεν δυσκολεύονται να βρουν μια κακή κουβέντα για την κατηγορουμένη, ίσως απελευθερωμένοι και από το γεγονός ότι δεν κατάγεται από την περιοχή τους. «Δεν είχε εικόνα παπαδιάς» λένε οι γηραιότερες του χωριού, ό,τι κι αν σημαίνει αυτό. Περιγράφουν μια γυναίκα που «λειτουργούσε ανεξάρτητα από τον άντρα της. Ντυνόταν προκλητικά. Απομακρύνονταν από την παρέα για να μιλήσει στο κινητό της με τις ώρες… Οδηγούσε αυτοκίνητο και εξαφανιζόταν για μέρες χωρίς να δώσει λογαριασμό». Κάποιοι το πάνε ένα βήμα παραπέρα και λένε πως η φράση «μη γίνεις σαν την παπαδιά» ήταν από τα αγαπημένα σλόγκαν στο χωριό όταν ήθελαν να κατσαδιάσουν κάποιο κορίτσι.
Σύμφωνα με άτομα πιο κοντά στην οικογένεια του ιερέα, ο ίδιος ήταν γνώστης της κατάστασης στην οποία βρισκόταν ο γάμος του, «όμως δεν διαμαρτυρόταν για χάρη των παιδιών του».
Στο γειτονικό Μαυρολιθάρι, ένα μεγαλύτερο χωριό όπου επίσης λειτουργούσε ο ιερέας, το κλίμα δεν αλλάζει. Η μόνιμη φράση που επαναλαμβάνουν γυναίκες και άνδρες «αν δεν τον ήθελε ας έφευγε. Γιατί να τον σκοτώσει;» απαντάται πολλές φορές από το ίδιο πρόσωπο ως εξής: «Αλλά βέβαια ήθελε την περιουσία του. Αυτή δεν είχε δουλέψει ποτέ στη ζωή της».
Δεν έχει νόημα να προσπαθήσεις να βρεις εδώ ανθρώπους που θα πουν καλό λόγο για την παπαδιά ή που θα επιχειρήσουν να δικαιολογήσουν οποιαδήποτε κίνητρά της. «Δεν υπήρχε περίπτωση να τη χτυπούσε όπως ισχυρίστηκε» λέει η Κατερίνα Τσαπάρα, επίτροπος στην εκκλησία του Μαυρολιθαρίου. Οσο για την καταπίεση που μπορεί να υφίσταται μια γυναίκα όχι μεγάλης ηλικίας σε ένα τόσο μικρό χωριό, και εδώ οι απαντήσεις των ντόπιων προσπαθούν να διαλύσουν την εικόνα της «καταπιεσμένης». «Η παπαδιά ήταν ελεύθερη να κάνει ό,τι ήθελε. Λίγες γυναίκες σε τόσο μικρές κοινωνίες μπορούν να το πουν αυτό» λέει η κυρία Ασπασία.

Εβαλε στον ξενώνα τον εραστή της

Ο άνθρωπος που αυτές τις μέρες βρίσκεται προφυλακισμένος ως φυσικός αυτουργός της δολοφονίας δεν ήταν άγνωστος στους κατοίκους της Πυράς. Για την ακρίβεια, είχε μείνει για κάποιες μέρες το καλοκαίρι στον ξενώνα του θύματος. «Επισκέφθηκε στα μέσα Αυγούστου το χωριό μας με έναν φίλο του. Ηρθαν με ένα σαραβαλιασμένο μηχανάκι και έμειναν για κάποιες μέρες».
Σε ένα τόσο μικρό χωριό όπως είναι η Πυρά, η παρουσία δύο ξένων ανδρών δεν μπορούσε παρά να κινήσει υποψίες. «Ειδικά μάλιστα όταν η συμπεριφορά τους κάθε άλλο παρά φυσιολογική μπορούσε να χαρακτηριστεί. Επιπλέον, έδιναν αντιφατικές εξηγήσεις για τους λόγους που βρίσκονταν στην περιοχή μας» λέει ο Κώστας, 24 ετών και κουμπάρος του δεύτερου γιου του δολοφονηθέντος ιερέα, ο οποίος συνόδευσε τον φίλο του στην Αστυνομική Διεύθυνση Ηλείας. Εκείνη τη μέρα δεν είχε αποκαλυφθεί ακόμα η ταυτότητα του δράστη. «Είδα την παπαδιά. Τη συλλυπήθηκα, εκείνη δεν αντέδρασε καν».
«Ο παπάς μάς είχε εκμυστηρευτεί ότι τον τελευταίο καιρό δεχόταν απειλητικά τηλεφωνήματα, τα οποία πάντως δεν αντιμετώπιζε σοβαρά» λέει η Ιουλία Δ., κάτοικος Πυράς, που πιστεύει ότι αυτό «ήταν ένα κόλπο της παπαδιάς για να θολώσει τα ίχνη σε σχέση με τη δολοφονία που ετοίμαζε». Και αυτή είναι σοκαρισμένη. «Δεν θα μου είχε κάνει καμία εντύπωση όμως αν η παπαδιά είχε εγκαταλείψει τον ιερέα» λέει.

Φλόκας Ηλείας
«Αυτή δεν έχει σχέση με την περιοχή μας»

Ο Φλόκας Ηλείας είναι ο τόπος καταγωγής της συζύγου του ιερέα. Με όσους κατοίκους συζητάς σπεύδουν να διευκρινίσουν: «Η παπαδιά δεν είναι Φλοκιώτισσα• ούτε γεννήθηκε ούτε βαφτίστηκε ούτε μεγάλωσε εδώ. Απλά από εδώ ήταν η καταγωγή της μητέρας της και είχε σπίτι». Δείχνουν να ενοχλούνται από την ξαφνική δημοσιότητα που έλαβε το χωριό τους. Για τη φερόμενη ως δράστρια δεν έχουν να πουν πάρα πολλά, όμως η οικογένειά της περιγράφεται ως «τυπική αγροτική οικογένεια βιοπαλαιστών».
Επιμένουν ότι η παπαδιά δεν είχε ουσιαστική σχέση με το χωριό, «το οποίο επισκεπτόταν ελάχιστες φορές τον χρόνο». Πιθανότατα να είναι κι έτσι. Και εδώ μπορεί το έγκλημα να είναι το μόνιμο θέμα συζήτησης, όμως οι κουβέντες δεν έχουν ούτε τη δραματικότητα ούτε τη συγκίνηση εκείνων στη Φωκίδα. Οι αναφορές στις λεπτομέρειες της δολοφονίας εναλλάσσονται με σόκιν ανέκδοτα, ικασίες για τα κίνητρα των δραστών ή εκτιμήσεις για την περιουσία του ιερέα.
Ανεξάρτητα από το αν η παπαδιά ήταν «σατανική» ή «καταπιεσμένη», παραμένει το γεγονός ότι δεν ήταν εκείνη η φυσική αυτουργός της δολοφονίας. Ο συνήγορος του κατηγορουμένου ως φυσικού δράστη υιοθετεί τη θεωρία του «αφελούς ανθρώπου που έπεσε στην παγίδα της παπαδιάς η οποία αναζητούσε έναν υποψήφιο δολοφόνο για τον σύζυγό της. Γνώρισε τη σύζυγο του ιερέα μέσω φίλου του, ο οποίος επίσης είχε υπάρξει εραστής της. Εκείνος δεν είχε δεχθεί να πραγματοποιήσει τη δολοφονία, αν και πληρώθηκε γι’ αυτήν, οπότε η παπαδιά στράφηκε στον πελάτη μου» λέει ο δικηγόρος του κατηγορουμένου.
Εικόνα πάντως που συμπληρώνουν σε γενικές γραμμές όσοι γνώριζαν τον κατηγορούμενο στο Καλλίκωμο Ηλείας, ένα χωριό πολύ κοντά στον οικισμό των Κρουνών όπου κατοικούσε. «Θα μπορούσες να τον χαρακτηρίσεις περιθωριακό άτομο. Στο παρελθόν είχε διαπράξει και κάποιες μικροκλοπές» μας λέει άνθρωπος που τον γνώριζε καλά. «Σε καμιά περίπτωση όμως δεν μπορούσαμε να τον φανταστούμε ικανό για κάτι τέτοιο» συμπληρώνει. Σύμφωνα με τους συντοπίτες του, «τον τελευταίο καιρό εμφανιζόταν αρκετά συχνά καλοντυμένος, κάτι ασυνήθιστο γι’ αυτόν. Μας έλεγε ότι είχε φιλενάδα, εμείς όμως δεν τον πιστεύαμε. Γενικότερα ήταν άτομο που δεν το παίρναμε ιδιαιτέρως σοβαρά» λέει γείτονάς του.

Μπήκαν φυλακή
Τα φορτώνουν ο ένας στον άλλον

Προφυλακιστέοι κρίθηκαν οι δύο κατηγορούμενοι για τη δολοφονία του ιερέα μετά την απολογία τους ενώπιον του ανακριτή την περασμένη Παρασκευή. Σύμφωνα με τον συνήγορο της κατηγορουμένης, εκείνη ουδέποτε ζήτησε από τον άλλο κατηγορούμενο να σκοτώσει τον σύζυγό της. Με τον συγκατηγορούμενό της, πάντα σύμφωνα με την υπεράσπισή της, διατηρούσε μια ολιγόμηνη σχέση και κατά τη διάρκειά της δεν συναντήθηκαν πάνω από τρεις-τέσσερις φορές. «Κίνητρο του δράστη ήταν η τυφλή ζήλια προς τον σύζυγό της. Επανειλημμένως είχε πει στην πελάτη μου να εγκαταλείψει τον σύζυγό της. Εκείνη απλά του κανόνισε το συγκεκριμένο ραντεβού ώστε να μιλήσει μαζί του. Δεν περίμενε σε καμιά περίπτωση να προβεί σε αυτή την πράξη. Το μόνο λάθος της πελάτισσάς μου ήταν ότι σύναψε μια σύντομη σχέση με λάθος άνθρωπο» λέει ο δικηγόρος κ. Απόστολος Λύτρας. Εν τω μεταξύ σε κλίμα ιδιαίτερης συγκίνησης και με παρουσία πλήθους κόσμου, τόσο από την ιδιαίτερη πατρίδα του όσο και την Αθήνα, πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή το απόγευμα στο Μαρούσι η κηδεία του δολοφονηθέντος ιερέα, στον οικογενειακό τους τάφο.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Κοινωνία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk